Τα καλά της ΑΙ και δύο αστερίσκοι

Εκανα ένα πείραμα με τα 4 μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (Chatgpt, Gemini, Claude, Grok). Ζήτησα μια σύντομη έκθεση για το σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών και την επιρροή του στη δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα. Τι θα έλεγαν σε κάποιον που δεν γνωρίζει το θέμα και θέλει να ενημερωθεί;

Kαι τα τέσσερα έκαναν μια ψύχραιμη καταγραφή του τι συνέβη, πού αναζητούνται οι ευθύνες και πώς χειρίστηκε την τραγωδία η κυβέρνηση, και ποια ήταν η αντίδραση της κοινωνίας.

Στην περίπτωση της τεχνητής νοημοσύνης βλέπουμε ένα περιβάλλον με ύφος ριζικά διαφορετικό από αυτό των social media. Οι ακρότητες, ο συναισθηματισμός και η πολεμική διάθεση που είναι κυρίαρχα στα κοινωνικά δίκτυα είναι πραγματικά «άλλος κόσμος» σε σχέση με τα μοντέλα της τεχνητής νοημοσύνης.

Καθώς όλο και περισσότεροι στρέφονταν στα κοινωνικά δίκτυα για την ενημέρωσή τους τα τελευταία χρόνια, παρατηρούσαμε και τις συνέπειες αυτής της τάσης στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης. Σε όλο τον κόσμο ενισχύεται η πόλωση, γίνεται όλο και δυσκολότερη η συνεννόηση και δυναμώνουν τα άκρα. Η δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης στις χώρες που δεν έχουν πλειοψηφικό σύστημα σε λίγο μπορεί να μην υπάρχει πια! Από τη μια γιγαντώνεται η Ακρα Δεξιά, από την άλλη ξαναδυναμώνουν αριστερά κινήματα με αντιεξουσιαστικά χαρακτηριστικά και στο τέλος δεν φτάνουν οι ψήφοι για να συνασπιστούν έστω οι κεντροδεξιοί με τους κεντροαριστερούς! Η Δημοκρατία κινδυνεύει να γίνει ένα σύστημα μη λειτουργικό. Οταν ακούγονται περισσότερο οι ακραίες φωνές, όταν χάνεται η εμπιστοσύνη, πώς να αντέξει ένα σύστημα που βασίζεται στον διάλογο και στη σύνθεση;

Και να που ξαφνικά αλλάζει το μοντέλο της επικοινωνίας και ίσως αυτό επηρεάσει θετικά το κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον. Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα είναι σχεδιασμένα έτσι ώστε να συνθέτουν τις διαφορετικές πληροφορίες από άπειρες πηγές. Αυτό οδηγεί σε μια «μεσότητα». Επίσης, σε αντίθεση με τα social media που προβάλλουν οποιονδήποτε έχει ταλέντο στην επικοινωνία και κερδίζει ακολούθους, η τεχνητή νοημοσύνη αναζητά απαντήσεις στην επιστήμη και στους ειδικούς. Αν ρωτήσεις για τα εμβόλια, δεν θα σου σερβίρει την άποψη ενός «influencer» αλλά θα αναλύσει στατιστικά στοιχεία από έρευνες.

Βγαίνει λοιπόν κάτι καλό από τη διάδοση της ΑΙ; Για την ώρα, ναι! Οσο περισσότερο οι άνθρωποι θα στρέφονται στα γλωσσικά μοντέλα για να ενημερωθούν για οτιδήποτε, τόσο θα μειώνεται η επιρροή των χαοτικών δυνάμεων που έχουν καταλάβει τα social media.

Αλλά υπάρχουν δύο επιφυλάξεις. Πρώτον, δεν θα εξαφανιστούν τα κοινωνικά δίκτυα. Ισως, επειδή τα μοντέλα παραπέμπουν σε διάφορες πηγές, να αυξηθεί πάλι η κίνηση προς αξιόπιστες πηγές ενημέρωσης. Αλλά η δυνατότητα (ή ψευδαίσθηση) επαφής με άλλους που προσφέρει το Instagram δεν μπορεί να νικηθεί από τη διάδραση με το Claude. Οσο κι αν έχει ανθρώπινο όνομα, ξέρουμε ότι είναι μηχανή. Και δεύτερον (και κυριότερο). Αυτοί που ελέγχουν τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα μπορούν να επηρεάσουν και τη δική τους συμπεριφορά. Σήμερα διαπιστώνουμε ότι (με μία ίσως εξαίρεση) είναι ουδέτερα ιδεολογικά. Αλλά ως πότε; Από τη φύση τους είναι, όπως είπαμε, σχεδιασμένα να συνθέτουν και όχι να παίρνουν μονόπλευρη θέση αλλά μπορούμε να βασιζόμαστε στην καλή θέληση όσων τα ελέγχουν; Αλλο ένα ερώτημα δίπλα στα άλλα μεγάλα θέματα που βάζει η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης!

Ο Χάρης Γούλιος είναι επικοινωνιολόγος, διευθυντής Marketing της Alter Ego Media