Συστημικότητα Vs αντισυστημικότητας

Σε περιβάλλον κατακερματισμού του πολιτικού τοπίου με έντονο και μετρημένο το «αντισυστημικό» αίσθημα, το Μέγαρο Μαξίμου χαράζει εκλογική στρατηγική απέναντι σε ένα μέτωπο με ποικιλομορφία και διαφορετικά μεταξύ τους χαρακτηριστικά. Οσο επιχειρείται αυτά να αναλυθούν σε κυλιόμενες μετρήσεις, υπό τον φόβο ότι αν αγνοηθούν ελλοχεύουν σοβαροί κίνδυνοι, διαμορφώνεται ο νέος άξονας στον οποίο επιλέγει να κινηθεί η κυβέρνηση.

Διαχωριστικές γραμμές τύπου «Δεξιά – Αριστερά» έχουν μείνει προ πολλού στην άκρη. Κυβερνητικοί παράγοντες μιλούν τώρα για «ορθολογισμό – ανορθολογισμό». Αλλοι τον συνοψίζουν

με περισσότερη ευθύτητα, θεωρώντας ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα τον προβάλλει με κλιμακούμενη ένταση στον δρόμο προς την Κυριακή των εθνικών εκλογών: συστημισμός – αντισυστημισμός. Παρότι η ερμηνεία του «αντισυστημισμού» μπορεί να αλλάζει ανάλογα με το ποιος ερωτάται, αυτός φαίνεται να διαπερνά ψηφοφόρους όλων των κομμάτων – ακόμα και της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ – στο σημερινό τοπίο κρίσης εμπιστοσύνης, σηματοδοτώντας τη δυσκολία χαρτογράφησής του, επεξήγησης και αντιμετώπισης. Απέναντι όμως σε μια αναμενόμενη σκληρή μάχη πολλών κομμάτων (μικρών και προσωποκεντρικών) που διεκδικούν την κυριαρχία στον «αντισυστημικό» χώρο, εν αναμονή και των κυοφορούμενων κομμάτων, όπως της Μαρίας Καρυστιανού, το Μαξίμου επιλέγει να «κεντράρει» το Κέντρο (ακόμα και το άνοιγμα της διαδικασίας της συνταγματικής αναθεώρησης εκεί στοχεύει κυρίως) και τελικά να προβάλλει τη νέα διαχωριστική γραμμή.

Υπάρχουν τρεις λόγοι γι’ αυτό.

– Πρώτον, οι γαλάζιοι εκτιμούν ότι μόλις έρθει η ώρα της αναμέτρησης «τα διακυβεύματα και οι προτάσεις» για την επόμενη μέρα «ακούγονται αλλιώς και πιο έντονα» – εννοούν δηλαδή ότι μερίδα ψηφοφόρων που μπορεί σήμερα να λοξοδρομούν σε επιλογή έκφραση διαμαρτυρίας, θα ζυγίσουν το σκηνικό προεκλογικά.

– Δεύτερον, η κυβέρνηση πιστεύει ότι το ισχυρό χαρτί της είναι ο προγραμματικός λόγος, σε αντιπαραβολή με όσους θα διεκδικήσουν στην κάλπη να εκφράσουν τον νέο αντισυστημισμό, λειτουργώντας μόνο με το θυμικό. Βέβαια υπάρχουν προσώρας ακόμα και νεοδημοκρατικές φωνές που λένε ότι το αφήγημα της ΝΔ για τον προσανατολισμό της χώρας στα επόμενα χρόνια δεν περνά ακόμα αποτελεσματικά. Εξού και η χαμηλή συσπείρωση αλλά και η φυγή ψηφοφόρων στη δεξαμενή των αναποφάσιστων.

– Τρίτον, εκτιμάται ότι όσο η μάχη πολλών κομμάτων για την πρωτιά στον «αντισυστημικό» χώρο θα φέρνει τριβές και ανταγωνισμούς, η ΝΔ θα έχει ευκαιρίες επανασυσπείρωσης ψηφοφόρων που μπορεί να τρομάξουν από τις πιθανές «περιπέτειες» και μια πολιτική αστάθεια.

Τα «δεύτερα» ποσοστά

Πάνε μήνες από τη στιγμή που το Μέγαρο Μαξίμου, διαπιστώνοντας τη δυσκολία να κάνει το πολυπόθητο άλμα πάνω από τη φθορά, αλλά και αναμένοντας ακόμα κυοφορούμενα κόμματα εκ δεξιών και αριστερών, άρχισε να διαβάζει ανάποδα τα γκάλοπ. Δεν έχουν σημασία μόνο τα «πρώτα», τα πλειοψηφικά, ποσοστά σε έναν δείκτη, όπως λέει γαλάζιο στέλεχος με γνώση των αναλύσεων του Μαξίμου σε κρυφές και φανερές μετρήσεις, «αλλά έχει σημασία να κοιτάζουμε τι μας λένε και τα «δεύτερα», τα χαμηλότερα, ποσοστά». Οι επικριτές της κυβέρνησης θα πουν ότι ο Μητσοτάκης κρατά τα δεδομένα που τον βολεύουν, δικαιολογώντας ως φυσιολογική τη φθορά υπό το βάρος της επταετούς διακυβέρνησης, ενόσω ο ίδιος διακρίνει περιθώρια ανάκαμψης προεκλογικά, όταν τεθούν επίσημα τα σκληρά εκλογικά διλήμματα, επιμένοντας στην προσήλωσή του στις αυτοδύναμες κυβερνήσεις.

Τελικά αυτή η ανάποδη ερμηνεία των διαθέσεων της κοινής γνώμης δείχνει το πού, πρωτίστως, θέλει να απευθύνεται ο Πρωθυπουργός, χωρίς πάντως να έχει την πολυτέλεια να αγνοεί ακροατήρια όσο διαπιστώνει χαμηλή συσπείρωση και σοβαρή απόκλιση από μια τροχιά διεκδίκησης της αυτοδυναμίας. Απέναντι στους έξι-επτά στους δέκα, οι οποίοι καταγράφονται σε δημοσκοπήσεις υπέρ της πολιτικής αλλαγής αλλά δεν βρίσκουν κάπου εκπροσώπηση προς το παρόν, ο Μητσοτάκης συνεχίζει να εστιάζει στο υπόλοιπο 30%, θεωρώντας ότι εκεί παραμένουν δεξαμενές, που συνέβαλαν στην αυτοδυναμία της ΝΔ το 2023 και δεν έχουν πάψει να ακούν την κυβέρνηση, έστω και χωρίς την αποδοχή (ή ανοχή ή ικανοποίηση) του παρελθόντος.

Σταθερότητα vs διαμαρτυρίας

Ενδεικτικά ευρήματα τελευταίων δημοσκοπήσεων: στην κυβέρνηση δεν βλέπουν μόνο μια δύσκολα διαχειρίσιμη και δυνητικά ανησυχητική κατάσταση στο 58% που λέει ότι θα επιλέξει ψήφο διαμαρτυρίας στις εθνικές εκλογές, αλλά στέκονται περισσότερο στο 37%, που λέει ότι θα ψηφίσει για κυβερνητική σταθερότητα (Alco/Alpha). Στη συγκεκριμένη δημοσκόπηση η μπάρα της ψήφου σταθερότητας αυξήθηκε κατά τρεις μονάδες σε τρεις μήνες (Ιανουάριος 2026 – Σεπτέμβριος 2025), η μπάρα της διαμαρτυρίας πήρε μία μονάδα.

\Αλλο γκάλοπ (GPO/Star) μέτρησε τον «διχασμό» στις απαντήσεις περί αυτοδύναμων ή συμμαχικών κυβερνήσεων: το 48,8% προτιμά κυβέρνηση συνεργασίας, το 47% θέλει αυτοδύναμο σχήμα (και προφανώς ψηφοφόροι της ΝΔ είναι εκείνοι που κυρίως στηρίζουν αυτοδυναμία) κι ενώ το 69,5%, προτιμά να εκλεγεί άλλη κυβέρνηση καταγράφεται ένα 25,2%, ποσοστό πάνω από την πρόθεση ψήφου της ΝΔ στην ίδια έρευνα, που θέλει να συνεχίσει να κυβερνά η ΝΔ με πρωθυπουργό τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Η ανάλυση των κυλιόμενων μετρήσεων που γίνεται στην κυβερνητική έδρα ως προς τα «δεύτερα» ποσοστά εξηγεί δύο άξονες στη στρατηγική του Μητσοτάκη στον δρόμο για την κάλπη: όχι μόνο την επιμονή του στο αφήγημα της «σταθερότητας» αλλά επιπλέον τον προσανατολισμό στο Κέντρο με προσπάθεια διείσδυσης στο κοινό του ΠΑΣΟΚ, ως ο έτερος «συστημικός» εκπρόσωπος και διεκδικητής μετριοπαθών ψηφοφόρων.