Συνεδριακή άνοιξη

Με πέντε προγραμματισμένα κομματικά συνέδρια το 2026 και με χρονικό όριο μέχρι και τον Ιούνιο του έτους που ήδη διανύουμε θα μπορούσε κανείς να πει ότι η πολιτική βρίσκεται σε απόλυτη δραστηριοποίηση ή και σε ένα είδος άνοιξης. Κι όμως, αν κανείς προσέξει ή ασχοληθεί με τα χαρακτηριστικά που θα λάβουν τα περισσότερα εξ αυτών των συνεδρίων – θυμίζουμε ότι έχουμε συνέδριο για τη Νέα Αριστερά, το Κίνημα Δημοκρατίας, το ΚΚΕ, το ΠΑΣΟΚ

Δηλαδή εκφράζουν μια κρίση ταυτότητας για τον κάθε χώρο όπως εκδηλώνεται. Κόμματα που είναι σε αναμονή ευρύτερων διεργασιών αλλά και με μία μεγάλη δοκιμασία για αυτά: τη σχέση που έχουν με τους πολίτες. Εδώ θα μπορούσε κανείς να εντάξει σίγουρα τη Νέα Αριστερά, το Κίνημα Δημοκρατίας αλλά εν μέρει και τους υπόλοιπους χώρους. Παρότι και το ΚΚΕ και η ΝΔ δεν διανύουν κρίση ταυτότητας αλλά περισσότερο θα επικαιροποιήσουν μια τακτική και μια στρατηγική στο συγκεκριμένο πολιτικό και χρονικό πλαίσιο. Στο ΠΑΣΟΚ, από την άλλη, φαίνεται θα ιεραρχηθεί περισσότερο η ενδυνάμωση και ενίσχυσή του. Και μια ζωηρή συζήτηση θα γίνει γιατί προς το παρόν δεν προσδιορίζεται ένα ευρύτερο ή μαζικότερο ρεύμα γύρω από τον ιστορικό αυτόν χώρο. Γιατί όμως έχουμε φτάσει σε ένα πολιτικό σκηνικό στο οποίο τουλάχιστον τέσσερις πολιτικοί χώροι και σε τροχιά συνεδρίου βρίσκονται σε κρίση ταυτότητας; Εχει να κάνει με την κρίση του κομματικού φαινομένου; Κι αν έχουμε κάτι τέτοιο, δεν θα είχαμε και την πρόθεση να οργανωθούν νέοι πολιτικοί φορείς από τους Τσίπρα, Καρυστιανού και Σαμαρά. Επομένως το θέμα έχει να κάνει με τη σχέση που έχουν οι υπάρχοντες χώροι με την κοινωνία, με τις αγωνίες της, με τα αιτήματά της και με το πόσο ελκτικοί μπορούν να γίνουν ώστε να μετατραπούν και σε ανταγωνιστικούς κυβερνητικούς πόλους.

Το ακόμη πιο παράδοξο είναι πως πρόταση εξουσίας προς το παρόν – εντός συγκεκριμένων ευρωπαϊκών και συστημικών ορίων –έχει μόνον η ΝΔ, που και αυτή αναζητεί όχι απλώς όρους ενίσχυσής της αλλά εκείνη την επίδοση που θα της επιτρέψει να βάλει ένα ευρύτερο δίλημμα κυβερνητικό όταν φτάσει η ώρα. «Δεν αρέσουν», θα έλεγε η Μελίνα για ορισμένους εξ αυτών των χώρων, ή πρέπει να βρουν «κάτι για να αρέσουν», θα συμπληρώνουμε εμείς. Το θέμα όμως δεν έχει να κάνει μόνο με τον τρόπο που επιδοκιμάζεις έναν χώρο αλλά και με το πόσο μία πολιτική δύναμη μπορεί όντως να λάβει χαρακτηριστικά εξουσίας. Το έτος που διανύουμε δεν είναι μόνο έτος συνεδρίων, είναι περίπου και το 6ο έτος στο οποίο καταγράφεται μια ασυμμετρία στο πολιτικό σύστημα που προφανώς έχει επιπτώσεις συνολικά και στο θεσμικό οικοδόμημα.

Κάθε κοινωνική δυναμική που εξελίσσεται δεν εκβάλλει πάντα σε αυτό που ως αίτημα αρχικώς διατυπώνεται από τους φορείς της. Οι μαζικές κινητοποιήσεις που εξελίσσονται στο Ιράν κατά του καθεστώτος θα είναι καταλυτικές όταν εμπλακεί ολοκληρωτικά το μεσαίο κομμάτι κοινωνικά και δημογραφικά και όντως αρχίσει να αποσταθεροποιείται η εξουσία του Χαμενεΐ. Και μπορεί ο Ρεζά Παχλεβί, γιος του τελευταίου σάχη που έπεσε το 1979, να δηλώνει «διαθεσιμότητα» δεν είναι βέβαιο όμως πως έχει δημοφιλία. Οι ΗΠΑ ξέρουν πως κάθε νέα σελίδα στο Ιράν πρέπει να έχει και κομμάτι κοινωνικής συναίνεσης.

Τελικά το ετερόκλητο ρεύμα του πάλαι αντιμνημονίου της περιόδου 2010-15 ούτε προσωρινό ήταν ούτε απλώς εξέφραζε τότε μια επικαιρική συνθήκη. Κατ’ αρχάς, ήταν το πρώτο ρεύμα μεταπολιτευτικά υπέρβασης των πολιτικών κομμάτων και σύνθεσης ενός αιτήματος σε κοινό νέο τόπο. Κατά δεύτερον και παρότι κατοχυρώθηκε ως τέτοιο, δεν ήταν ακριβώς ριζοσπαστικό, μα ήταν ένα κίνημα υπεράσπισης των μεταπολιτευτικών κεκτημένων. Είχε και μπόλικες συμμετοχές δυνάμεων που σήμερα θέλουμε να ξεχάσουμε, μα το τωρινό πολιτικό και κοινωνικό τοπίο μοιάζει να το επαναφέρει, έστω και μεταμορφωμένο. Λίγοι θα θυμούνται πως οι πλατείες – αρχικά των αγανακτισμένων και μετέπειτα πιο συνολικά – είχαν ως διακύβευμα και τη δικαιοσύνη.