Συμπαράταξη

Ετυμολογία: από το ρ. συμπαρατάσσω / συμπαρατάττω («παρατάσσω μαζί, τοποθετώ στο ίδιο μέτωπο»).Η ίδρυση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης είναι αναμφίβολα το πολιτικό γεγονός του μήνα που πέρασε. Ανεξάρτητα από τις συζητήσεις που προκάλεσε το ακρωνύμιο ΕΛ.Α.Σ., μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ίδια η λέξη «συμπαράταξη» και το πολιτικό της φορτίο. Η λέξη – στην περίπτωσή μας – σημαίνει κυριολεκτικά την κοινή παράταξη, τη συνειδητή τοποθέτηση διαφορετικών πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων στο ίδιο μέτωπο για την

Αυτή ακριβώς είναι και η φιλοδοξία της νέας πολιτικής πρωτοβουλίας του Αλέξη Τσίπρα: να ξαναβρεθούν στο ίδιο πολιτικό και κοινωνικό μέτωπο τα ιστορικά ρεύματα που, άλλοτε συγκλίνοντας και άλλοτε ανταγωνιζόμενα, διαμόρφωσαν την πορεία της ελληνικής Κεντροαριστεράς και Αριστεράς μετά το 1974. Κι αυτή η συνάντηση δεν θα γίνει μέσα από την άρνηση των επιμέρους ταυτοτήτων τους, αλλά μέσα από τη συνειδητοποίηση ότι οι μεγάλες προκλήσεις απαιτούν νέες πολιτικές και κοινωνικές συνθέσεις.

Η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει ότι οι μεγάλες αλλαγές δεν γεννήθηκαν ποτέ αποκλειστικά μέσα σε αίθουσες διαπραγματεύσεων. Τα λαϊκά μέτωπα της δεκαετίας του 1930, η οικοδόμηση του μεταπολεμικού κοινωνικού κράτους, οι δημοκρατικές συμμαχίες της Νότιας Ευρώπης μετά τις δικτατορίες, ακόμη και τα μεγάλα οικολογικά κινήματα των τελευταίων δεκαετιών, στηρίχθηκαν σε πραγματικές κοινωνικές ανάγκες και όχι σε τεχνητές συγκολλήσεις μηχανισμών. Το ίδιο συνέβη και στην Ελλάδα. Από το ΕΑΜ και την αντιδικτατορική αντίσταση έως τις μεγάλες κοινωνικές διεκδικήσεις της Μεταπολίτευσης, τα ευρύτερα κοινωνικά μέτωπα προηγήθηκαν των πολιτικών σχηματισμών. Η κοινωνία άνοιγε τον δρόμο και η πολιτική ακολουθούσε.

Σήμερα οι προκλήσεις είναι διαφορετικές αλλά εξίσου πιεστικές: η διεύρυνση των ανισοτήτων, η στεγαστική κρίση, η επισφάλεια της εργασίας, η κλιματική αλλαγή, η υποχώρηση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς και η άνοδος συντηρητικών και ακραίων δυνάμεων. Μια σύγχρονη προοδευτική συμπαράταξη οφείλει να απαντήσει σε αυτά τα ζητήματα με άξονες την κοινωνική δικαιοσύνη, την οικολογική μετάβαση, τη δημοκρατική αναγέννηση και μια οικονομία που θα υπηρετεί την κοινωνία.

Το επόμενο διάστημα η δημόσια συζήτηση θα επικεντρωθεί αναπόφευκτα στα ερωτήματα των κομματικών συνεργασιών και των πιθανών συσχετισμών. Πρόκειται όμως για μια συζήτηση πρόωρη και συχνά παραπλανητική. Οι κοινωνικές ανάγκες δεν απαντώνται στο ερώτημα «με ποιον θα κυβερνήσετε», αλλά πρωτίστως στο «πώς θα κυβερνήσετε». Με ποιες προτεραιότητες, με ποιο σχέδιο και προς όφελος ποιων κοινωνικών δυνάμεων.

Ακριβώς εκεί αποκτά νόημα η λογική της συμπαράταξης ως συνάντηση ανθρώπων, ιδεών και κοινωνικών αναγκών γύρω από ένα κοινό σχέδιο για τη χώρα και όχι ως άθροισμα (παλαιο)κομματικών μηχανισμών. Μόνο μέσα από μια τέτοια διαδικασία μπορεί να διαμορφωθεί μια πλειοψηφία με πραγματικό κοινωνικό έρεισμα, ικανή και να διεκδικήσει τη διακυβέρνηση και κυρίως να δώσει πειστικές απαντήσεις στα προβλήματα της εποχής.

Ο Λάμπρος Φλιτούρης είναι αναπληρωτής καθηγητής Ευρωπαϊκής Ιστορίας και ιδρυτικό μέλος της ΕΛΑΣ