«Προσόψεις»

Χθες ήταν μία από τις μέρες που ουδεμία διάθεση είχα να γράψω. Συμβαίνει αυτό στη δουλειά μας, σε εμένα δε σε δύο περιπτώσεις. Οταν έχω πολύ κακή διάθεση και όταν έχω πολύ καλή διάθεση. Σε εμένα χθες συνέβαινε το δεύτερο. Και άντε, πες να μαζέψω τη διάθεσή μου που ήθελε να φλερτάρει με την άνοιξη και να στρωθώ στο γράψιμο. Για το κόμμα Τσίπρα; Βαρέθηκα. Για το κόμμα Καρυστιανού; Μοιάζει αστείο αλλά, σε δεύτερο επίπεδο, είναι παρακμιακό. Να γράψω κάτι που θα ήταν σαν να το είχα γράψει πριν από δύο μήνες αφού η ειδησεογραφία πλέον μοιάζει με χωνευτήρι εμμονών; Αυτό κι αν το βαριέμαι. Ή μήπως να

γράψω για τη χθεσινή μπόχα στα νότια προάστια της Αττικής που όλοι ξέρουμε σαν τι μύριζε και ουδείς λέει; Θα μου έβγαινε κακό επιθεωρησιακό νούμερο αλλά η μόλυνση της ατμόσφαιρας, έστω και λόγω μετεωρολογικών συγκυριών, δεν είναι καθόλου αστεία υπόθεση.

Κι εκεί, πάνω στην απελπισία μου, έπεσα σε μια ανάρτηση στα σόσιαλ μίντια. Μια «ιστορία της μικρής μας πόλης». Από αυτές όμως που ξεσκεπάζουν όσα κρύβουμε πίσω από τις περιποιημένες και καλοβαμμένες «προσόψεις» μας. Προκαταλήψεις και ταμπού που εκδηλώνονται, έστω και ασυνείδητα, όταν έχουμε την αίσθηση ότι δεν δίνουμε εξετάσεις ενσυναίσθησης, συμπερίληψης, αντιρατσισμού και όλων αυτών των αρχών και αξιών που περιγράφουν τα νέα λεξιλόγια. Μόνο που αυτές τις «εξετάσεις» τις δίνουμε καθημερινά. Πρώτα απ’ όλα στον εαυτό μας, όχι στα διαδικτυακά ακροατήρια.

Η ιστορία λοιπόν έχει ως εξής. Η γυναίκα που έκανε την ανάρτηση είναι γνωστή και επιτυχημένη επιχειρηματίας στον δύσκολο και ανταγωνιστικό χώρο της εστίασης. Πριν από λίγα χρόνια υιοθέτησε δύο παιδιά, ένα αγόρι κι ένα κορίτσι, από την Αφρική. Το κορίτσι, η Βασιλική, μαθήτρια του δημοτικού, αγαπά πολύ το μπαλέτο. Και ζήτησε από τη μητέρα της να τη γράψει σε κάποια σχολή. Κι εκείνη την έγραψε. Σε μια σχολή, υποτίθεται, «προστατευμένη» από κάθε είδους bullying. Σε αναβαθμισμένη περιοχή και με παιδιά από οικογένειες που αφοσιώνονται στην ανατροφή τους. Φροντίζουν να έχουν πολλές εξωσχολικές δραστηριότητες, τους απαγορεύουν να τρώνε ζάχαρη και junk food, τους μαθαίνουν πώς να προστατεύουν τα παιδιά που είναι θύματα bullying, τους απαγορεύουν να δουν τηλεόραση, τους διδάσκουν τη συμπερίληψη.

Το βράδυ μετά το δεύτερο μάθημα η Βασιλική αναλύθηκε σε γοερό κλάμα. Τρία κοριτσάκια είπαν ότι δεν θέλουν να καθίσουν δίπλα της λόγω χρώματος. Η μητέρα της πήγε στο σχολείο. Μίλησε με τις δασκάλες. Ακουσε τα γνωστά, «Κι εγώ έχω φίλους Αφρικανούς» και άλλα τέτοια. Η διεύθυνση του σχολείου δεσμεύθηκε ότι θα ενημερώσει τους άλλους γονείς και το θέμα έληξε εκεί. Τα παιδιά ζήτησαν συγγνώμη από τη Βασιλική, αλλά η Βασιλική είναι στην ηλικία που καταλαβαίνει αν ένα άλλο παιδί κάνει κάτι από υποχρέωση ή επειδή έτσι αισθάνεται. Κυρίως, δε, διότι ούτε οι δασκάλες ούτε κάποιος άλλος γονιός τής εξήγησε γιατί δεν έπρεπε να της φερθούν με αυτόν τον τρόπο. Ενιωσε ξένη, περισσευάμενη. Και δεν θέλει να ξαναπάει στο μπαλέτο.

Η εντύπωση και η ουσία

Τα τελευταία χρόνια ζήσαμε την «εποχή των εντυπώσεων» σε ό,τι αφορά την εξάλειψη του ρατσισμού. Και νομίζουμε ότι όλα καλά επειδή εξαλείφθηκαν κάποιες λέξεις από το καθημερινό μας λεξιλόγιο ή έβγαλαν τον Μπάρμπα Μπεν από τη συσκευασία του ρυζιού ή έβαλαν μια ανακοίνωση πριν από τους τίτλους του «Οσα παίρνει ο άνεμος». Θεωρώ όμως ότι με αυτόν τον τρόπο μένουμε στον συμβολισμό και απομακρυνόμαστε από την ουσία. Συμπερίληψη δεν σημαίνει να νιώσει ο άλλος ότι είναι αποδεκτός σε μια κοινωνία της οποίας τα κλειδιά κρατάμε εμείς και του ανοίξαμε από μεγαλοψυχία την πόρτα. Αλλά να συνειδητοποιήσουμε εμείς ότι αυτή η κοινωνία, ούτως ή άλλως, ανήκει σε όλους. Διότι το να είσαι ενάντια στον ρατσισμό δεν είναι στάση αλληλεγγύης, αλλά εσωτερικής συνειδητοποίησης. Οτι δηλαδή ο καθένας από εμάς εντελώς τυχαία γεννήθηκε στο συγκεκριμένο σημείο του πλανήτη από τους συγκεκριμένους γονείς και με τη συγκεκριμένη απόχρωση επιδερμίδας.