Πονοκέφαλος οι νάρκες στο Ορμούζ

Εντονη κινητικότητα καταγράφηκε χθες στην περιοχή του Περσικού, λίγες ώρες αφότου έγινε γνωστό ότι ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μασούντ Πεζεσκιάν είχαν υπογράψει το μνημόνιο κατανόησης. Οπως έγινε γνωστό, τρία σούπερ τάνκερ με σημαία Σαουδικής Αραβίας διέσχισαν τα Στενά του Ορμούζ, μεταφέροντας στις δεξαμενές τους 6 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου.

Ταυτόχρονα, παίρνουν σειρά και άλλα, εντείνοντας την αισιοδοξία ότι το ξεμπλοκάρισμα μιας από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες παγκοσμίως έχει ξεκινήσει – έστω και αν θα χρειαστεί αρκετός χρόνος μέχρις ότου περάσουν από την καυτή ζώνη τα τουλάχιστον 500-600 δεξαμενόπλοια και φορτηγά πλοία που έχουν εγκλωβιστεί εκεί από την αρχή του πολέμου.

Την ίδια στιγμή, το Βερολίνο έκανε γνωστό ότι δύο γερμανικά πολεμικά πλοία βρίσκονται εν πλω προς την Ερυθρά Θάλασσα, προκειμένου να είναι σε θέση να αναπτυχθούν άμεσα στον Περσικό, από τη στιγμή που η ΕΕ και η «συμμαχία των προθύμων» αποφασίσουν να εμπλακούν ενεργά στη διαδικασία που θα εγγυάται την ελεύθερη και ασφαλή ναυσιπλοΐα. Κι αυτό, παρά το ότι παραμένει το ερωτηματικό αναφορικά με το εάν και κατά πόσο η Τεχεράνη (πιθανώς σε συνεργασία με το Ομάν) θα επιβάλει τελικώς κάποιου είδους «προμήθεια υπηρεσιών» στα πλοία που διέρχονται από τη ζώνη ευθύνης της – αντί των «τελών» που θεωρούνται παράνομα με βάση το διεθνές δίκαιο.

Παρ’ όλα αυτά, το μεγαλύτερο και πιο σοβαρό πρόβλημα το οποίο πολλοί εκτιμούν ότι «κληροδότησε» ο πόλεμος είναι οι νάρκες που ενδεχομένως έχουν ποντιστεί στη θάλασσα από τους Φρουρούς της Επανάστασης, στην προσπάθειά τους να διατηρήσουν τον πλήρη έλεγχο της περιοχής.

Οι λόγοι που επικαλούνται είναι κυρίως δύο: ο ένας προκύπτει από το γεγονός ότι, με βάση όσα γνωρίζουμε, η Τεχεράνη δεν έχει δώσει επισήμως στοιχεία αναφορικά με τον αριθμό τους, ούτε και τα σημεία που τις έχει ποντίσει. Δεν αποκλείεται, μάλιστα, να μη διαθέτει καν τα ακριβή στοιχεία, ενώ ειδικά όσον αφορά τις νάρκες που πλέουν ελεύθερες στην επιφάνεια ή λίγο κάτω από αυτή, είναι αδύνατο κανείς να γνωρίζει πού βρίσκονται αυτή τη στιγμή.

Ο δεύτερος λόγος έχει να κάνει με την ίδια τη διαδικασία απενεργοποίησης και απομάκρυνσης των ναρκών, η οποία, σύμφωνα με τους ειδικούς, θεωρείται εξαιρετικά περίπλοκη και επικίνδυνη. Πιθανότατα, δε, θα διαρκέσει πολλές εβδομάδες, αν όχι μήνες, ενώ θα απαιτήσει τη συνεργασία αρκετών χωρών οι οποίες διαθέτουν σχετική εμπειρία, εκπαιδευμένο προσωπικό, κατάλληλα πλοία και τον αναγκαίο εξοπλισμό, στον οποίο πλέον συμπεριλαμβάνονται εναέρια και θαλάσσια drones.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, το Ιράν διέθετε στο οπλοστάσιό του πριν από τον πόλεμο περίπου 5.000 νάρκες διαφόρων τύπων (όπως αυτές που περιγράφονται στο σχετικό γράφημα). Μάλιστα, κατά τις πρώτες κιόλας ημέρες του πολέμου, το αμερικανικό Πεντάγωνο είχε ανακοινώσει πως έπληξε τουλάχιστον 16 ιρανικά πλοία ναρκοθέτησης, καθώς και πολλές εγκαταστάσεις στις οποίες είχαν αποθηκευτεί νάρκες, προκειμένου να αποτρέψει την παγίδευση των σημείων από όπου διέρχονται τα πλοία.

Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί ότι παρά τις απειλές που εκτοξεύθηκαν από την πλευρά του Ιράν, ούτε η κυβέρνησή του ούτε οι ένοπλες δυνάμεις του έχουν επιβεβαιώσει ότι έχουν ποντίσει νάρκες στον Περσικό και στα Στενά του Ορμούζ.

Η αλήθεια δε είναι ότι μια τέτοια κίνηση θα αποτελούσε δίκοπο μαχαίρι για την ίδια την ηγεσία του, καθώς θα καθυστερούσε σημαντικά την επιστροφή στην κανονικότητα και τη ροή των εσόδων στην περίπτωση που – όπως έχει ήδη συμβεί – επιτυγχανόταν κάποιου είδους συμφωνία με τις ΗΠΑ. Ταυτόχρονα, από την 28η Οκτωβρίου μέχρι σήμερα έχουν περάσει από εκεί αρκετά ογκώδη πλοία, χωρίς να υπάρχει έστω και μία επίσημη αναφορά ότι κάποιο από αυτά επλήγη από θαλάσσια νάρκη.

Παρά τις σχετικές προετοιμασίες που έχουν ήδη ξεκινήσει, λοιπόν, το καλύτερο δυνατό σενάριο θα ήταν μια επίσημη ανακοίνωση εκ μέρους του Ιράν ότι δεν έχει ποντίσει νάρκες στην περιοχή. Μια τέτοια είδηση θα επιτάχυνε το ξεμπλοκάρισμα του Περσικού και του Ορμούζ και την αποκατάσταση της κανονικότητας – έστω και αν η ύπαρξη διαφορετικών κέντρων αποφάσεων στην Τεχεράνη θα αποτελούσε πηγή μόνιμης ανησυχίας, καθώς ουδείς θα μπορούσε να αισθάνεται σίγουρος ότι δεν υπήρξαν κάποιες ομάδες που αδιαφόρησαν για τις επίσημες εντολές.

«Ακόμη και αν έχουν ποντίσει μία και μοναδική νάρκη, οφείλεις να υποθέσεις ότι είναι περισσότερες», προειδοποιεί μιλώντας στους «Financial Times» ο Κέβιν Εγιερ, πρώην επικεφαλής εκπαίδευσης στη Διοίκηση Θαλάσσιων Ναρκών και Αντιμετώπισης Υποβρυχίων των ΗΠΑ. Κάνει δε λόγο για ένα «εφιαλτικό σενάριο» καθώς, όπως σημειώνει το σχετικό ρεπορτάζ, «μόνο το Ιράν γνωρίζει πόσες νάρκες έχει ρίξει στα Στενά του Ορμούζ».

«Δεν είμαστε καν σίγουροι ότι υπάρχουν νάρκες. Ακόμη και η υποβόσκουσα απειλή, όμως, είναι αρκετή», είπε πρόσφατα στην Deutsche Welle ο Γιοχάνες Πέτερς, ειδικός στον πόλεμο στη θάλασσα και στέλεχος του ινστιτούτου του πανεπιστημίου του Κιέλου. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο συνεργάτης του Rand Corporation και ειδικός σε θέματα θαλάσσιων ναρκών, Σκοτ Σάβιτζ, ο οποίος λέει: «Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο αριθμός των ναρκών που απαιτείται να έχουν τοποθετηθεί για να δημιουργηθεί ένα ναρκοπέδιο είναι μηδενικός. Αρκεί να πειστούν οι άνθρωποι ότι υπάρχει μια απειλή εκεί – αυτό είναι αρκετό».

Ο ίδιος σημειώνει επίσης – παραθέτοντας και ιστορικά παραδείγματα, όπως από τον πόλεμο της Κορέας και την Καταιγίδα της Ερήμου – ότι αν και η ναρκοθέτηση της θάλασσας και η αντιμετώπισή της δεν είναι η πιο συναρπαστική δραστηριότητα ενός πολεμικού ναυτικού, ούτε εμπεριέχει τις πιο προηγμένες τεχνολογίες, τα συγκεκριμένα όπλα μπορούν να αποδειχθούν ιδιαίτερα αποτελεσματικά.