Πολιτικοί στα ψηφιακά χαρακώματα

Σε εποχή κρίσης πολιτικής εμπιστοσύνης, κατά την οποία ευνοείται η άνοδος του αντισυστημισμού, ρίχνονται (και) στα ψηφιακά χαρακώματα ο Κυριάκος Μητσοτάκης, όλοι οι πολιτικοί αρχηγοί με εξαίρεση τον Δημήτρη Κουτσούμπα, ο οποίος απέχει από τα social media, πρωτοκλασάτοι υπουργοί και υποψήφιοι βουλευτές.

Η βελτίωση της digital εικόνας τους καθ’ οδόν προς τις εθνικές εκλογές

αποτελεί ξεχωριστό άξονα στην πολιτική επικοινωνία, με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να απαιτούν διαρκή τήρηση της χρυσής ισορροπίας μεταξύ «χαλαρότητας» και «σοβαρότητας». Δεν είναι μόνο η ανάγκη των πολιτικών να ρίχνουν γέφυρες στις νεότερες γενιές και σε ακροατήρια με χαμηλές κομματικές ταυτίσεις – απολιτίκ δεξαμενές οι οποίες απαντώνται κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα.

H στροφή τους στο σοσιαλμιντιακό γήπεδο έχει να κάνει, σύμφωνα με έμπειρο επικοινωνιολόγο, με το γεγονός ότι αυτό αποτελεί το πιο «βολικό» πεδίο ώστε να περνούν το μήνυμα που θέλουν χωρίς παρεμβολές και με τη σκηνοθεσία και το ύφος που επιθυμούν.

Ολο και περισσότεροι ανακαλύπτουν πια το TikTok, την πλατφόρμα που αγαπούν κυρίως οι ηλικίες 17-24 ετών, μια ηλικιακή κατηγορία την οποία όλοι διεκδικούν αναγνωρίζοντας τον υψηλό συμβολισμό της. Δεν είναι τυχαίο ότι εκεί εμφανίζονται πια και οι τελευταίοι που αντιστέκονταν: άλλοι είναι πρωτοεμφανιζόμενοι (εκ μέρους της κυβέρνησης, π.χ. ο Θανάσης Κοντογεώργης, η Ειρήνη Αγαπηδάκη και άλλοι που, σημειωτέον, αναμένεται να πρωτοπέσουν και στη μάχη του σταυρού) και άλλοι διορθώνουν τη σοσιαλμιντιακή παρουσία τους (ενδεικτική η περίπτωση του Αλέξη Τσίπρα). «Πάμε προς τις εκλογές του TikTok και της ΑΙ – με ευκαιρίες και κινδύνους», λέει κυβερνητικός παράγοντας. Και επιβεβαιώνει ότι υπάρχουν πρόσωπα εντός και εκτός Βουλής που τους τελευταίους μήνες αναθέτουν το στήσιμο και το περιεχόμενο του TikTok λογαριασμού τους σε επαγγελματίες της διαφήμισης.

Καμπάνια και νομοθετικές ρυθμίσεις

Από την πλευρά του Πρωθυπουργού, ο οποίος προσπαθεί να έχει τακτική παρουσία στο TikTok, εκφράζεται αγωνία για αυτούς τους κινδύνους, δεδομένης και της αξιοποίησης της AI. Οπως λέει ο Μητσοτάκης στους συνομιλητές του, αφενός υπάρχει κίνδυνος από τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και των social media από μαθητές χωρίς εποπτεία, αφετέρου υπάρχει κίνδυνος παρέμβασης «στη δημοκρατική διαδικασία μέσω προηγμένων εργαλείων παραπληροφόρησης». Εξού και για το πρώτο επίκεινται ανακοινώσεις για την απαγόρευση των social media σε παιδιά κάτω των 15 ετών – αυτό κλείδωσε ως όριο «ψηφιακής ενηλικίωσης» -, ενώ για το δεύτερο θα εντατικοποιηθούν, σύμφωνα με πληροφορίες, από τον Μάρτιο οι δημόσιες παρεμβάσεις και η καμπάνια κατά της παραπληροφόρησης.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι σε εξέλιξη οι συζητήσεις για την αναθεώρηση μέρους της ψηφιακής νομοθεσίας (του λεγόμενου Digital Omnibus), ενώ σε εθνικό επίπεδο επιδιώκεται δραστική παρέμβαση κατά των deepfakes. Στον κυβερνητικό σχεδιασμό επί χάρτου είναι, κατά πληροφορίες, μια νομοθετική πρωτοβουλία για κατοχύρωση της πνευματικής ιδιοκτησίας – copyright δηλαδή – προσώπου και φωνής.

Η Κλειώ, οι χοχλιοί, η καταγγελία

Μέχρι τότε οι πολιτικοί ρυθμοί ανεβαίνουν στο μέσο της νεολαίας. Ο Μητσοτάκης από τότε που τσουλούσε με το σκέιτμπορντ στο Μαξίμου ή φορούσε ένα μπάκετ καπέλο, αστειευόμενος ότι πρέπει να δείχνει «νεανικός» όταν γυρίζει βίντεο που απευθύνεται στους νέους, φιλοτεχνεί το προφίλ ενός πρωθυπουργού που σπάει τα «τεχνοκρατικά» όριά του. Με χαλαρό τρόπο και με κλασική πινελιά στα βίντεο το «a few moments later» επιχειρεί να μεταδώσει τις κυβερνητικές αποφάσεις. Στόχος, να ανεβάζει ένα βίντεο TikTok την εβδομάδα. Από την αρχή του 2026 έχει αναρτήσει επτά: ένα με τη βοήθεια της ΑΙ για τα 10 χρόνια του στο τιμόνι της ΝΔ, ένα από τους διαδρόμους του Μαξίμου με πρωταγωνιστές τη γάτα Κλειώ και τον σκύλο Πίνατ, ένα από το πρωθυπουργικό αεροσκάφος, ένα από το κομμωτήριο πριν από την περιοδεία του στο Μαρούσι και άλλα τρία από το πρωθυπουργικό γραφείο για θέματα οικονομίας, υγείας, παιδείας. Ο Μητσοτάκης επενδύει κυρίως στα «παρασκήνια» (backstage) και μετρά πάνω από 282.000 ακολούθους και 5 εκατ. likes («μου αρέσει») στις αναρτήσεις του.

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έχει δηλώσει «φύσει και θέσει» αντίθετος στο λάιφσταϊλ, επιχειρεί ωστόσο πιο δυναμική παρουσία στο TikTok. Εχει υπάρξει, για παράδειγμα, το δημοφιλές στον λογαριασμό του βίντεο από περιοδεία του στην Κρήτη με πρωταγωνιστές τους χοχλιούς της μητέρας του, ενώ τελευταία ο Νίκος Ανδρουλάκης λανσάρει το μότο «έτσι για την αλλαγή», συνοδεύοντάς το στο κλείσιμο κάθε ανάρτησης με κλείσιμο ματιού.

Και εκείνος έχει αναρτήσει επτά βίντεο από την αρχή του έτους: ένα με σύνθημα «το φλουρί στην αλλαγή» (από κοπή πίτας), ένα για το στεγαστικό, ένα για το κυκλοφοριακό μέσα από το αυτοκίνητο και με χρήση τού «a few moments later», ένα για την ενέργεια, ένα από περιοδεία και δύο από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Ο Ανδρουλάκης έχει σχεδόν 22.000 ακολούθους και 198.000 likes.

Από το 2024 έχει TikTok ο Σωκράτης Φάμελλος, με πρώτο βίντεο την υποψηφιότητά του για την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ. Από την αρχή του 2026 μετρά πέντε βίντεο, με τελευταίο ένα για την Τσικνοπέμπτη με το μήνυμα ότι «όταν φύγει αυτή η κυβέρνηση, οι πολίτες θα έχουν έναν παραπάνω λόγο για να γιορτάσουν». Από το 2024 έχει λογαριασμό και ο πρόεδρος της Νέας Αριστεράς Αλέξης Χαρίτσης επιλέγοντας αποσπάσματα από παρεμβάσεις στη Βουλή και περιοδείες του.

Δραστήρια είναι η Ζωή Κωνσταντοπούλου επενδύοντας στην «ατάκα» σε κάθε βίντεο, με φωτογραφία προφίλ τη γνωστή καρδούλα – ακολουθείται από 127.000 άτομα με 1,7 εκατ. likes.

Αλλαγή περιεχομένου και μηνύματος υπάρχει από τον Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος ακολουθείται από σχεδόν 118.000 και μετρά 3 εκατ. likes. Η αλλαγή τροχιάς ξεκίνησε από τη στιγμή που ο πρώην πρωθυπουργός έκλεινε ένα βίντεο με την παραλλαγή του στίχου από το τραγούδι των Olympians «πίσω από τις λέξεις κρύβεται ο Αλέξης». Αν υπάρχει έκπληξη στο TikTok, αυτή προκύπτει από τον Κυριάκο Βελόπουλο, επιβεβαιώνοντας το πέρασμα της υπερδεξιάς στα social media: μετρά 6,4 εκατ. likes σε αναρτήσεις με καταγγελτικό λόγο και πάντα με κεφαλαία γράμματα στο μήνυμα κάθε βίντεο.