Πωλείται ελπίδα

Υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στην ενημέρωση και τη διαφήμιση. Και στην Ιατρική η γραμμή αυτή θα έπρεπε να είναι κάτι παραπάνω από ευδιάκριτη. Στην πράξη όμως, τα τελευταία χρόνια τα όρια γίνονται ολοένα και λιγότερο σαφή.

Μια θεραπεία μπορεί να παρουσιαστεί ως «καινοτόμα», μια μέθοδος ως «αναγεννητική», μια παρέμβαση ως «εξατομικευμένη». Μπορεί να εμφανιστεί σε μια ιστοσελίδα ή ανάμεσα στα stories του Instagram και του TikTok. Μπορεί να συνοδεύεται από έναν γιατρό (;), μια λευκή μπλούζα και μερικές «αποδείξεις» (όπως

εντυπωσιακές φωτογραφίες τύπου πριν και μετά).

Το πρόβλημα δεν είναι οι fake διαφημίσεις στο Διαδίκτυο. Αυτές, όσο εξωφρενικές κι αν είναι, κάποτε αναγνωρίζονται ως ψευδείς. Το πιο δύσκολο είναι όταν η παραπληροφόρηση φοράει τον μανδύα της επιστήμης. Γιατί όσο περισσότερο μοιάζει μια εμπορική υπόσχεση με επιστημονική ενημέρωση, τόσο λιγότερο μπορείς να ζητάς από τον ασθενή να κάνει μόνος του τον έλεγχο.

Και έπειτα είναι και το timing κακό. Η Ιατρική βγαίνει από μια περίοδο στην οποία η εμπιστοσύνη της κοινωνίας απέναντί της δοκιμάστηκε ουκ ολίγες φορές. Η πανδημία άφησε πίσω της μια διευρυμένη καχυποψία απέναντι στους ειδικούς, στα εμβόλια… ακόμη και στην ίδια την επιστημονική γνώση. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, κάθε φορά που η Ιατρική χρησιμοποιείται ως όχημα για να πουληθεί μια υπόσχεση, το κόστος δεν αφορά μόνο εκείνον που θα πληρώσει για μια αμφίβολη θεραπεία. Αφορά και την εμπιστοσύνη όλων των υπολοίπων.

Και κάπως έτσι, επιστρέφουμε στο βασικό ερώτημα. Ποιος ελέγχει εκείνον που διαφημίζει; Ποιος ελέγχει μια θεραπεία που παρουσιάζεται ως θαυματουργή; Ποιος εξετάζει αν μια ιατρική υπηρεσία έχει την έγκριση που υπονοεί η διαφήμισή της; Ποιος παρεμβαίνει όταν επιστημονικοί όροι χρησιμοποιούνται για να προσδώσουν κύρος σε κάτι που δεν διαθέτει την αντίστοιχη τεκμηρίωση; Και, κυρίως, τι φοβάται (αν φοβάται) εκείνος που το κάνει; Γιατί αν η απάντηση είναι «όχι και πολλά», τότε η κατάσταση έχει ξεφύγει.

Η παραπληροφόρηση στην Υγεία δεν είναι απλώς μια ατυχής ανάρτηση που θα χαθεί μέσα στις επόμενες εκατό. Στοιχίζει. Σε κάποιον, ο οποίος θα πληρώσει χιλιάδες ευρώ για μια παρέμβαση χωρίς επαρκή τεκμηρίωση. Σε έναν ασθενή που θα καθυστερήσει μια αποδεδειγμένη θεραπεία. Σε έναν συγγενή που θα αποκτήσει αβάσιμες ελπίδες για την πορεία ενός αγαπημένου του προσώπου.

Η Ιατρική, δεν είναι αντίθετη στην καινοτομία. Είναι αντίθετη στην καινοτομία χωρίς αποδείξεις. Η πολιτεία, από την άλλη, δεν μπορεί να αφήσει αυτή τη διάκριση αποκλειστικά στον ασθενή. Χρειάζονται κανόνες, έλεγχοι και – κυρίως – συνέπειες όταν κάποιος χρησιμοποιεί την επιστημονική ορολογία ως εμπορικό περιτύλιγμα.

Γιατί χωρίς έλεγχο, η διαφήμιση γίνεται πιο τολμηρή. Και χωρίς συνέπειες, ακόμη πιο τολμηρή.

Και τέλος πάντων η επιστήμη οφείλει να ξεχωρίζει από το marketing. O ασθενής δεν αγοράζει ένα καινούργιο κινητό. Επενδύει στην ελπίδα. Επενδύει στη ζωή, στο μέλλον.

Keywords
Τυχαία Θέματα