Πίσω από τον Καποδίστρια

Η συλλογική αυτοπεποίθηση ενός λαού είναι ο συγκερασμός δύο παραμέτρων: της οικονομικής του ευμάρειας, και άρα των δυνατοτήτων της κοινωνικής κινητικότητας, και της προοπτικής που του δίνουν οι πολιτικές ηγεσίες του δημογραφικά, πολιτισμικά, οικονομικά, αναπτυξιακά. Στο εσωτερικό των κοινωνιών υπάρχουν αντιθέσεις, συχνά πολύ μεγάλες όπως σήμερα. Και άρα μία τρίτη διάσταση που θα μπορούσε κανείς να επισημάνει είναι οι όροι άρσης των αντιθέσεων. Αυτό καθιστά τις κοινωνίες πιο δημοκρατικές και πιο δίκαιες. Η στήλη σήμερα κομίζει ετούτα τα ολίγον τι αυτονόητα ως αρχή του σημειώματος, απλώς σκεπτόμενη

Προτομές για τον μεγάλο κυβερνήτη, αντιπαράθεση στο Διαδίκτυο, αλλά περισσότερο και πάνω από όλα μια ενδόμυχη και υπόκρυφη τάση ενός μέρους των ελλήνων πολιτών να αγκιστρωθούν στον καλό Καποδίστρια έναντι των κακών Μαυρομιχαλαίων. Να αποδείξουμε σχηματικά ότι την περίοδο εκείνη υπήρξε η διάθεση ολοκλήρωσης του ελληνικού σχηματισμού με δίκαιους όρους, αλλά βρέθηκαν κάποιοι κακοί οι οποίοι προφανώς ήταν και εντεταλμένοι των ξένων. Το μανιχαϊστικό αφήγημα είναι ολίγον τι επιφανειακό για όσους έχουν ασχοληθεί με την πολυπλοκότητα όχι απλώς της προσωπικότητας του Καποδίστρια αλλά και της εποχής στην οποία εκείνος έδρασε. Χαρισματικός και με όραμα προφανώς – αυτό είναι αδιαμφισβήτητο –, αλλά σε μια συγκυρία που η Ελληνική Επανάσταση δεν είχε ολοκληρωθεί (1828) και οι δομές ήταν ανολοκλήρωτες, όπως και μια σειρά αντιθέσεων μαζί με αυτές. Το κέρδος θα είναι να ασχοληθεί κάποιος με τον Καποδίστρια σοβαρά και με ανοιχτότητα. Και πλούσια βιογραφία υπάρχει με επικεφαλής τον κορυφαίο ιστορικό για το θέμα Χρήστο Λούκο, και μια σειρά νέων ερευνητικών πορισμάτων από σοβαρούς ιστορικούς και όχι ιστοριοδίφες και εθνικούς αναλυτές του Διαδικτύου.

Το θέμα βέβαια, πέρα από αυτό, είναι ψυχαναλυτικά και ψυχολογικά να εντοπίσει κανείς τι είναι αυτό που κάθε φορά κάνει το τελευταίο διάστημα τους Ελληνες να προσπαθούν να οχυρωθούν σε διάφορα αφηγήματα απλώς και μόνο για να αντεπεξέλθουν στη δύσκολη και συχνά μελαγχολική τους καθημερινότητα. Ενα ρεύμα διαδικτυακού εθνικισμού και μπρουταλισμού φαίνεται πως γιγαντώνεται, ταυτόχρονα όμως αναντίστοιχο με τις ίδιες τις προθέσεις και τις διαθέσεις του ψηφιακού αυτού κοινού. Γιατί την ίδια ώρα που παθητικά κάποιος δέχεται άσχημη εργασιακή συμπεριφορά για τον εαυτό του ή τις λιγοστές υποχρεώσεις του κράτους έναντι του ίδιου, προφανώς μας δίνει τον χώρο να κρατάμε μικρό καλάθι για τα υψηλά του αισθήματα. Πρόσωπα όπως ο Καποδίστριας από τη μια αλλά ακόμα και η αντιπολίτευση σε αυτόν από την άλλη πήραν τεράστιο προσωπικό και συλλογικό ρίσκο και έβαλαν το κεφάλι τους στον ντορβά σε άλλες προφανώς εποχές. Η αυτοπεποίθηση κατακτάται και από ένα είδος αξιοπρέπειας. Και κυρίως η δεύτερη είναι που αναζητείται σήμερα.

Προσκάλεσε για ένα σχέδιο συζήτησης πάνω σε διατάξεις του Συντάγματος και δη προς αναθεώρησή τους. Το έκανε νωρίτερα από ό,τι προβλεπόταν. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν επιχειρεί απλώς να ολοκληρώσει μια δική του προωθητική ατζέντα. Μπλοκάρει όπου μπορεί και τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης αλλά και θέτει ένα σημείο που θα συσπειρώσει την Κοινοβουλευτική του Ομάδα. Το ίδιο το όπλο του Πρωθυπουργού θα μπορούσε δυνητικά από την άλλη να διαμορφώσει όρους αντισυσπείρωσης και κυρίως σε ιδεολογικά ζητήματα που τέμνονται με τις προς αναθεώρηση διατάξεις. Το Σύνταγμα είναι πεδίο συναίνεσης μα και ιδεολογικών αντιθέσεων.

Oι βαρόνοι του ΠΑΣΟΚ μάλλον νομίζουν πως υπάρχει άπλετος χρόνος και αντοχή από το εκλογικό σώμα για να τους περιμένει να αναπροσαρμόσουν τη στρατηγική του κόμματός τους, ροκανίζοντας τον πρόεδρό τους. Ισως πάλι θεωρούν πως παρά τις μεταξύ τους ξιφομαχίες, στο τέλος ο κόσμος θα πει: «Είναι οι μόνοι σοβαροί απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη, ας τους ψηφίσουμε». Μπορεί πάλι να ποντάρουν στους Γενναίους του Μπρανκαλεόνε της άλλης Αριστεράς – πλην ΚΚΕ βεβαίως – που μαδάνε την τσιπρική μαργαρίτα. Το βέβαιο είναι πως δεν έχουν αντιληφθεί πως η κλεψύδρα πιέζει και δεν συγχωρεί τις ασκήσεις επί χάρτου ή έναν άκοπο φραξιονισμό.