Πάνος Καμμένος

Το τσιτάτο «η ζωή δεν έχει να κάνει με το να βρεις τον εαυτό σου, αλλά με το να τον δημιουργήσεις» δεν υπάρχει σε έργο, επιστολή ή άρθρο του Τζορτζ Μπέρναντ Σω – άρχισε να του αποδίδεται τέσσερις δεκαετίες μετά τον θάνατό του. Παρ’ όλ’ αυτά, ο κανόνας που συμπυκνώνει, ισχύει και με το παραπάνω στον πολιτικό βίο. Ο Πάνος Καμμένος τον ακολούθησε και βρέθηκε συγκυβερνήτης του ΣΥΡΙΖΑ (ή, για να ακριβολογούμε, στυλοβάτης της κυβερνώσας Αριστεράς). Τότε, επινόησε για το κόμμα του την ταυτότητα του «αναγκαίου

καλού». Σήμερα, πάλι, αυτοσυστήνεται σαν σωτήρας. Ετοιμάζεται, όπως διατυμπανίζει, να σώσει τη Δεξιά από τον Σαμαρά, τη χώρα από το ΠΑΣΟΚ, τη ΝΔ από τους κεντρώους, το πολιτικό σύστημα από την αποστροφή του για τις συνεργασίες, και πάει λέγοντας. Τι κι αν είναι ήδη αυτό που θα μπορούσε να έχει γίνει;

Τον Ιανουάριο και τον Σεπτέμβριο του 2015, πρωταγωνιστούσε σε διαφημιστικά σποτ, υποδυόμενος τον παιδονόμο του μικρού Αλέξη. Τον βοηθούσε να ξαναβάλει το εκτροχιασμένο τρενάκι του πάνω στις ράγες. Ή του μάθαινε να γράφει με το δεξί. Τώρα, κάνει καμπάνια από τα τηλεπλατό, ώστε να ακουστεί παντού ότι σκέφτεται να γυρίσει στην ενεργό πολιτική. Εντάξει, έχει ενημερώσει το πανελλήνιο από πέρυσι τον Φεβρουάριο πως δεν αποκλείει την επαναδραστηριοποίησή του, εφόσον – sic – λόγοι, εθνικοί ή δημοκρατίας, την επιβάλλουν. Αλλά, φευ, η κατακερματισμένη αντιπολίτευση αγνόησε τη διάθεσή του να προσφέρει στο έθνος.

Κανένας νυν εκπρόσωπος του υπερσυντηρητικού κοινού δεν φαίνεται να ευνοείται από τις συνθήκες όσο είχε ωφεληθεί εκείνος. Πριν από μία δεκαετία, δεν ήταν απλά ένας μικρός κυβερνητικός εταίρος· είχε δυσανάλογα μεγαλύτερη της κοινοβουλευτικής του δύναμης επιρροή στη λήψη κυβερνητικών αποφάσεων.

Ο Τσίπρας τον είχε κατατάξει στη συνομοταξία των «μπούληδων» την πρώτη φορά που τον γνώρισε, όταν ο ένας ήταν φοιτητής κι ο άλλος «πολιτευτής της Δεξιάς». Κατά τη συνεργασία τους, αποδείχθηκε ότι είχε πέσει έξω. Ο συνοδοιπόρος του είχε τη βούληση να υπερβεί τα όρια του χαρτοφυλακίου του. Για παράδειγμα, το 2016, απαίτησε την καρατόμηση Φίλη, δηλώνοντας έτοιμος ακόμη και να ρίξει την κυβέρνηση, αν του το ζητούσε ο Αρχιεπίσκοπος, επειδή η Ιεραρχία είχε ενοχληθεί από τις αλλαγές που σχεδιάζονταν στη διδασκαλία των Θρησκευτικών.

…και από την ανάποδη

Στην κυβερνητική του περίοδο δεν πατούσε μόνο σε κόκκινα χαλιά στρωμένα πάνω σε παλέτες στη Σαλαμίνα· ούτε περιορίστηκε στη διοργάνωση εθνικοπατριωτικών χάπενινγκς με τσάμικα στο Σύνταγμα. Ανέβαζε επικίνδυνα τους τόνους με την Τουρκία. Συνομιλούσε με ισοβίτες. Ηθελε να πουλήσει βλήματα με μεσάζοντα στη Σαουδική Αραβία. Ορισμένοι παλιοί, ορθόδοξοι συριζαίοι, μάλιστα, μέμφονταν συχνά τη φρενίτιδα που του προκαλούσαν οι εξοπλισμοί, διερωτώμενοι κατά πόσο μια χώρα σε οικονομική κρίση έχει να δώσει λεφτά για F-35, φέρ’ ειπείν.

Από το τσιπρικό Μαξίμου αναγκάστηκαν πολλές φορές να τον καλύψουν, ενώ δέχονταν καταιγισμό αντιπολιτευτικών πυρών εξαιτίας του. Πάντως, κοινοβουλευτικοί ιστοριοδίφες σημειώνουν ότι ο στενός δεσμός του με τον επικεφαλής της κυβέρνησης δεν οφειλόταν μόνο στις 10 ψήφους του, που εξασφάλιζαν στους συντρόφους την εξουσία. Η χημεία τους, άλλωστε, προβαλλόταν κι από τους ίδιους (παρότι την προεκλογική περίοδο του 2019 ο Τσίπρας κατέληξε να τον χαρακτηρίσει «αναγκαίο κακό»). Το δε ύφος του είχε ξεβάψει πάνω σε αρκετούς αριστερούς, μαρτυρώντας πως τους ένωνε κάτι βαθύτερο μαζί του.

Οι κωλοτούμπες του παραστάτη του αντιμνημονιακού λαβάρου, όπως του συμμάχου του, έχουν σχεδόν ξεχαστεί. Ποιος θυμάται ότι τον Ιούνιο του 2015 φώναζε στη Βουλή «στα τέσσερα εσείς, στα τέσσερα», για να στηλιτεύσει τη διαπραγμάτευση που έκαναν ΝΔ και ΠΑΣΟΚ με τους δανειστές, και δύο μήνες αργότερα ψήφισε το τρίτο Μνημόνιο;

Από τη στιγμή που ανακοίνωσε πρώτος τη συγκυβέρνηση με τον ΣΥΡΙΖΑ, έξω από την Κουμουνδούρου,μέχρι τις αρχές του 2019 – όταν πήραν διαζύγιο οι ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ κι ο Τσίπρας προσηλύτισε σχεδόν τους μισούς του βουλευτές – έζησε τον μύθο κάθε ιδρυτή ΙΧ κόμματος. Αρα, ίσως η νοσταλγία του ένδοξου παρελθόντος υπαγορεύει το δικό του rebranding ως διαχειριστή της δεξιάς πολυκατοικίας.

Βέβαια, ο Καμμένος αρχικά επαναλανσαρίστηκε ως ΕΔΕΣ της τσιπρικής ΕΛΑΣ, χωρίς να κρύψει καλά τη φαντασίωση ενός νέου Γοργοποτάμου. Μετά, δήλωσε κεντροδεξιός, προσθέτοντας ότι ο Τσίπρας δεν τον θεωρεί ακροδεξιό. Τέλος, τη Δευτέρα το πρωί, αναφώνησε «εγώ πάντα δεξιός ήμουνα». Στην περίπτωση που δεν αρέσει καμία απ’ τις παραπάνω ταυτότητες, έχει δείξει ότι δεν θα διστάσει να βρει κι άλλες. Οποια κι αν διαλέξει, όμως, δεν είναι πια χρήσιμος, ούτε στον πρόεδρο της Συμπαράταξης ούτε στους αρχηγούς των πούρων δεξιών κομμάτων.