Παγκόσμιος συναγερμός για το Κασμίρ

Στις 22 Απριλίου, ένοπλοι επιτέθηκαν με τυφέκια σε μια ομάδα τουριστών στη γραφική κοιλάδα Παχαλγκάμ, στο ινδικό Κασμίρ, σκοτώνοντας 26 ανθρώπους. Ηταν το φονικότερο χτύπημα εναντίον αμάχων μετά τις επιθέσεις που είχε πραγματοποιήσει η Λασκάρ-ι-Τάιμπα, μια ισλαμιστική οργάνωση με έδρα το Πακιστάν, στο Μουμπάι, το 2008, σκοτώνοντας τότε 166 ανθρώπους. Στην ίδια αυτή οργάνωση απέδωσαν οι ινδικές Αρχές και την επίθεση στην Παχαλγκάμ, υποστηρίζοντας πως το Μέτωπο της Αντίστασης, η ομάδα που ανέλαβε την ευθύνη, δεν ήταν παρά βιτρίνα της. Ηδη από την επομένη, η Ινδία αποσύρθηκε από

συμφωνία για κοινή χρήση των υδάτινων πόρων με το Πακιστάν που είχε υπογραφεί το 1960, απειλώντας παράλληλα να «κόψει το νερό» στον γείτονά της ως αντίποινα. Σχεδόν κάθε βράδυ, στρατιωτικοί των δύο πυρηνικών δυνάμεων αντήλλασσαν πυρά με ελαφρά όπλα στη λεγόμενη Γραμμή Ελέγχου, τα de facto σύνορα στο Κασμίρ· χωρίς θύματα. Μέχρι το βράδυ της Τρίτης, οπότε η Ινδία έπληξε με πυραύλους εννέα τοποθεσίες με «τρομοκρατικές υποδομές» στην επαρχία Πουντζάμπ του Πακιστάν καθώς και το πακιστανικό Κασμίρ, υποχρεώνοντας τον υπόλοιπο πλανήτη σε μια σπάνια ομοφωνία – τόσο καθολικές ήταν χθες οι εκκλήσεις για «αυτοσυγκράτηση» και «αποκλιμάκωση», από τις ΗΠΑ μέχρι τη Ρωσία και την Κίνα, και από τα ευρωπαϊκά κράτη μέχρι την Τουρκία.

Αποτροπή και προφύλαξη

Η Ινδία υποστήριξε πως είχε πληροφορίες ότι επέκειντο περαιτέρω επιθέσεις εναντίον της, υπήρχε «επομένως ανάγκη τόσο για αποτροπή όσο και για προφύλαξη». Διαβεβαίωσε επίσης πως επέδειξε «μεγάλη αυτοσυγκράτηση» ώστε να «αποφευχθεί οποιαδήποτε κλιμάκωση» και ότι δεν στοχοποίησε «καμία πακιστανική στρατιωτική εγκατάσταση» αλλά μόνο «στρατόπεδα τρομοκρατών». Από την πλευρά του, το Πακιστάν αποκάλεσε τις ινδικές πυραυλικές επιθέσεις, που στοίχισαν, σύμφωνα με το ίδιο, τη ζωή σε τουλάχιστον 26 ανθρώπους, «απρόκλητη και κατάφωρη πράξη πολέμου», υποστηρίζοντας πως επλήγησαν έξι περιοχές αμάχων και τίποτε άλλο. Πακιστανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι είχαν ξεκινήσει μια «μετρημένη αλλά σθεναρή» απάντηση και ανακοίνωσαν την κατάρριψη πέντε ινδικών αεροσκαφών, ανάμεσά τους και τρία γαλλικά Mirage. Πηγή των ινδικών ενόπλων δυνάμεων ανέφερε ότι συνετρίβησαν τρία μαχητικά της πολεμικής αεροπορίας, χωρίς να εξηγήσει όμως γιατί. Καθ΄ όλη τη διάρκεια της χθεσινής μέρας υπήρχαν αναφορές για ανταλλαγές πυρών κατά μήκος της Γραμμής Ελέγχου στο Κασμίρ, με τις πληροφορίες να κάνουν λόγο για τουλάχιστον δώδεκα νεκρούς στην ινδική πλευρά και άλλους πέντε στην πακιστανική.

Πάντως, χθες το βράδυ, ο Πακιστανός υπουργός Άμυνας προανήγγειλε πλήγματα εναντίον ινδικών στόχων «αποκλειστικά στρατιωτικών».

«Επιχείρηση Σιντούρ»

Ετσι ονόμασε η Ινδία την επιχείρηση που εξαπέλυσε το βράδυ της Τρίτης, θέλοντας να κάνει τη σύνδεση με τις χήρες που άφησε πίσω της η τρομοκρατική επίθεση του Απριλίου στην Παχαλγκάμ – «σιντούρ» ονομάζεται η κόκκινη ή πορτοκαλί πούδρα με την οποία βάφουν παραδοσιακά στην Ινδία τη χωρίστρα των μαλλιών τους οι παντρεμένες γυναίκες ως σύμβολο γάμου και συζυγικής αφοσίωσης. Αναζητώντας τις ρίζες αυτού του τελευταίου κύκλου βίας, ωστόσο, αναλυτές πάνε πολύ πιο πίσω από τον Απρίλιο, στον οδυνηρό διαχωρισμό με τον οποίο απέκτησαν την ανεξαρτησία τους το 1947 η Ινδία και το Πακιστάν: από τότε παραμένει άλλωστε διαφιλονικούμενο το Κασμίρ, με τις δύο πλευρές να ελέγχουν τμήματά του αλλά να διεκδικούν το σύνολό του, έχοντας κάνει συνολικά τρεις πολέμους (πρωτίστως) για αυτό, το 1948, το 1965 και το 1999.

Για τον έλεγχο του Κασμίρ

Ινδία και Πακιστάν ξεκίνησαν πόλεμο για τον έλεγχο του Κασμίρ λιγότερο από έναν χρόνο μετά τη διχοτόμηση της βρετανικής Ινδίας. Το όριο μεταξύ των στρατευμάτων τους έγινε de facto σύνορο, γνωστό ως Γραμμή Ελέγχου. Στη διάρκεια των εχθροπραξιών, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ζήτησε τη διενέργεια δημοψηφίσματος προκειμένου να αποφασίσουν οι ίδιοι οι κάτοικοι του Κασμίρ αν ήθελαν να ενταχθούν στην Ινδία ή στο Πακιστάν, αλλά αυτό δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Το υπό ινδικό έλεγχο μισό της περιοχής, γνωστό ως Τζαμού και Κασμίρ, έγινε το μοναδικό κρατίδιο της χώρας με μουσουλμανική πλειοψηφία, ονομασία υπό την οποία απολάμβανε μερική αυτονομία, συμπεριλαμβανομένων του δικού του Συντάγματος και της δικής του σημαίας – το Τζαμού αναφέρεται στην υποπεριοχή με ινδουιστική πλειοψηφία. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, ένα αυτονομιστικό κίνημα στο Κασμίρ, υποστηριζόμενο από το Πακιστάν, στράφηκε στη βία, με τις επιθέσεις να κορυφώνονται τη δεκαετία του 1990. Οι ινδικές δυνάμεις απάντησαν με σκληρή καταστολή.

Μετά την επανεκλογή του, το 2019, η ινδουιστική εθνικιστική κυβέρνηση του Ναρέντρα Μόντι ανακάλεσε το ημιαυτόνομο καθεστώς του Κασμίρ και επέβαλε, μεταξύ άλλων, τη μεγαλύτερη διακοπή λειτουργίας του Διαδικτύου σε δημοκρατία παγκοσμίως. Το Νέο Δελχί υποσχέθηκε ανάπτυξη και επενδύσεις, και διαφήμιζε επιστροφή στη σχετική ειρήνη, επικαλούμενο την αύξηση των τουριστών στην περιοχή – ένα αφήγημα που ανατράπηκε από τη φονική επίθεση τον περασμένο μήνα. «Ξέρετε, πολεμάνε εδώ και δεκαετίες και αιώνες εκεί πέρα, αν το σκεφτείτε», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ, εκφράζοντας την ελπίδα πως «αυτό θα τελειώσει πολύ γρήγορα», ενώ ο υπουργός Εξωτερικών του όπως και οι κορυφαίοι διπλωμάτες πολλών ευρωπαϊκών κρατών έπιαναν τα τηλέφωνα με τους πακιστανούς και ινδούς ομολόγους τους. Ινδία και Πακιστάν διαθέτουν, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, από 170 πυρηνικές κεφαλές. Κανείς σώφρων άνθρωπος δεν μπορεί λοιπόν να διαφωνήσει με την τοποθέτηση του γ.γ. του ΟΗΕ: «Ο κόσμος δεν θα άντεχε μια στρατιωτική σύγκρουση» ανάμεσά τους.

* Όπως έγινε γνωστό χθες βράδυ, ο Ταγίπ Ερντογάν επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον πρωθυπουργό του Πακιστάν, Ναουάζ Σαρίφ, εκφράζοντας την αλληλεγγύη της ‘Αγκυρας προς το Ισλαμαμπάντ και επαναλαμβάνοντας ότι η Τουρκία υποστηρίζει «την ψύχραιμη και συγκρατημένη πολιτική του Πακιστάν».