Οι νέες απάτες που σαρώνουν

Πλαστά SMS για τροχονομικές παραβάσεις, e-mail που εμφανίζονται ως μηνύματα του e-ΕΦΚΑ, τηλεφωνήματα από δήθεν αστυνομικούς και υπαλλήλους οργανισμών, αλλά ακόμη και πιθανή χρήση τεχνητής νοημοσύνης για μίμηση φωνής συγγενικών προσώπων βρίσκονται στο επίκεντρο των τελευταίων προειδοποιήσεων της Ελληνικής Αστυνομίας.

Οι διαδικτυακές και τηλεφωνικές απάτες γίνονται ολοένα πιο πειστικές. Οι δράστες χρησιμοποιούν ονομασίες δημόσιων υπηρεσιών, δημιουργούν ιστοσελίδες που θυμίζουν επίσημες πλατφόρμες και εμφανίζονται στο τηλέφωνο ως αστυνομικοί, τεχνικοί, τραπεζικοί υπάλληλοι ή εκπρόσωποι οργανισμών. Η ΕΛ.ΑΣ. και η Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος έχουν προειδοποιήσει το τελευταίο διάστημα για αρκετές νέες ή εξελισσόμενες μεθόδους εξαπάτησης.

Μία από τις πιο πρόσφατες απάτες αφορά παραπλανητικά SMS για δήθεν τροχονομικές παραβάσεις. Ο αποστολέας μπορεί να εμφανίζεται ακόμη και ως «EL.AS.», ενώ ο πολίτης ενημερώνεται ψευδώς ότι έχει καταγραφεί παράβαση και καλείται να ακολουθήσει σύνδεσμο που περιλαμβάνεται στο μήνυμα. Ο σύνδεσμος οδηγεί σε μη επίσημη ιστοσελίδα που έχει σχεδιαστεί ώστε να θυμίζει πραγματική κρατική υπηρεσία, με στόχο την υποκλοπή προσωπικών ή τραπεζικών στοιχείων. Η βασική προειδοποίηση είναι ότι ακόμη και η ονομασία που εμφανίζεται ως αποστολέας δεν αποτελεί απόδειξη ότι το μήνυμα είναι πραγματικό. Οι πολίτες δεν πρέπει να πατούν συνδέσμους από ύποπτα ή μη αναμενόμενα SMS.

Αλλη μέθοδος χρησιμοποιεί το όνομα του e-ΕΦΚΑ. Οι πολίτες λαμβάνουν e-mail που υποστηρίζουν ότι η κάρτα υγείας τους έχει τεθεί προσωρινά σε αναστολή και ότι απαιτείται επικαιροποίηση στοιχείων. Το μήνυμα περιλαμβάνει σύνδεσμο, συχνά με την ένδειξη «Ενημέρωση Στοιχείων», που οδηγεί σε πλαστή ιστοσελίδα. Στόχος είναι να αποσπαστούν προσωπικά δεδομένα, κωδικοί πρόσβασης ή τραπεζικές πληροφορίες. Η Δίωξη Κυβερνοεγκλήματος συμβουλεύει τους πολίτες να επισκέπτονται μόνοι τους την επίσημη ιστοσελίδα του Φορέα και να μη χρησιμοποιούν συνδέσμους που φτάνουν μέσω ύποπτων e-mail.

Σε άλλη τηλεφωνική απάτη, ο πολίτης δέχεται κλήση από άγνωστο αριθμό και ακούει ηχογραφημένο μήνυμα, συνήθως στα αγγλικά. Το μήνυμα ισχυρίζεται ότι η ταυτότητα ή άλλα προσωπικά του στοιχεία έχουν εμπλακεί σε παράνομη δραστηριότητα και τον καλεί να πατήσει το πλήκτρο «1» για να συνδεθεί με εκπρόσωπο. Η Ελληνική Αστυνομία έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν χρησιμοποιεί τέτοια αυτοματοποιημένα μηνύματα για να ενημερώνει πολίτες ότι εμπλέκονται σε ποινικές υποθέσεις και δεν ζητά προσωπικά ή τραπεζικά στοιχεία με αυτόν τον τρόπο.

Οι επιτήδειοι εμφανίζονται επίσης ως υπάλληλοι εταιρειών ενέργειας, τηλεπικοινωνιών, τραπεζών, δημόσιων υπηρεσιών ή λογιστικών γραφείων. Μπορεί να επικαλεστούν τεχνική βλάβη, οικονομική εκκρεμότητα ή επιστροφή χρημάτων και να ζητήσουν από το θύμα να συγκεντρώσει χρήματα ή κοσμήματα, να τα παραδώσει σε κάποιον «συνεργάτη» ή να επιτρέψει την είσοδο αγνώστων στο σπίτι.

Η ΕΛ.ΑΣ. προειδοποιεί επίσης ότι δεν πρέπει να αποκαλύπτονται πληροφορίες όπως αν κάποιος βρίσκεται μόνος στο σπίτι ή πότε λείπει.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πιθανή χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Η ΕΛ.ΑΣ. επισημαίνει ότι σε περιορισμένο αριθμό περιστατικών εξετάζεται το ενδεχόμενο οι δράστες να χρησιμοποιούν εφαρμογές AI για τη μίμηση ή αναπαράσταση της φωνής οικείου προσώπου. Η Δίωξη Κυβερνοεγκλήματος έχει επίσης προειδοποιήσει για τεχνολογίες «voice cloning», μέσω των οποίων μπορούν να δημιουργηθούν συνθετικές φωνές που μοιάζουν με εκείνες συγγενών ή φίλων.

Για αυτό μια γνώριμη φωνή δεν πρέπει πλέον να θεωρείται από μόνη της απόδειξη ταυτότητας. Αν κάποιος ζητήσει επειγόντως χρήματα, η ασφαλέστερη κίνηση είναι να διακοπεί η κλήση και να γίνει νέα επικοινωνία με το συγγενικό πρόσωπο σε αριθμό που ήδη γνωρίζουμε. Χρήσιμη θεωρείται επίσης μια προσωπική λέξη ή φράση ασφαλείας που γνωρίζουν μόνο τα μέλη της οικογένειας.

Παρά τις διαφορετικές ιστορίες, σχεδόν όλες οι απάτες βασίζονται στο ίδιο τρίπτυχο: φόβος, πίεση και επείγον. Ο απατεώνας θέλει το θύμα να ενεργήσει πριν προλάβει να ελέγξει όσα ακούει ή διαβάζει. Γι’ αυτό δεν δίνουμε κωδικούς ή τραπεζικά στοιχεία, δεν παραδίδουμε χρήματα ή κοσμήματα και δεν πατάμε ύποπτους συνδέσμους. Επικοινωνούμε εμείς με την τράπεζα, τον δημόσιο φορέα ή τον συγγενή μέσω στοιχείων που ήδη γνωρίζουμε. Για περιστατικά κυβερνοεγκλήματος, οι πολίτες μπορούν να επικοινωνούν με τη Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος στο 11188. Σήμερα, ούτε ένα επίσημο – looking μήνυμα ούτε ακόμη και μια γνώριμη φωνή αρκούν ως απόδειξη ότι αυτό που συμβαίνει είναι πραγματικό. Πριν κάνουμε οτιδήποτε, επαληθεύουμε.