Ο «νόμος – πλαίσιο» και το Κουρδικό

Λίγο πριν από τις θερινές διακοπές του Αυγούστου το τουρκικό κοινοβούλιο ενέκρινε τον πολυαναμενόμενο νόμο – πλαίσιο για τη «λύση του Κουρδικού». Το σχέδιο νόμου περιέγραφε τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μέλη του ΡΚΚ θα μπορούσαν να αμνηστευθούν για κάποια από τα εγκλήματα για τα οποία κατηγορούνται ή έχουν καταδικαστεί, υπό τον όρο ότι το τουρκικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας (Milli Güvenlik Kurulu – MGK) θα πιστοποιήσει την οριστική διάλυση του ΡΚΚ.

Με 467 από τις 600

ψήφους των μελών του τουρκικού κοινοβουλίου, το σχέδιο νόμου συγκέντρωσε την υποστήριξη του κυβερνητικού συνασπισμού, του Κόμματος Δικαιοσύνης και Αναπτύξεως (Adalet ve Kalkınma Partisi – ΑΚΡ) και του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσεως (Milliyetçi Hareket Partisi – ΜΗΡ), αλλά και του φιλοκουρδικού Κόμματος Ισότητος και Δημοκρατίας των Λαών (Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi – DEM).

Aξιοσημείωτη αλλά όχι απρόσμενη υπήρξε η υποστήριξη του υπό τον έλεγχο του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου πλέον Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (Cumhuriyet Halk Partisi – CHP) προς το νομοσχέδιο. Από τους 45 βουλευτές, 29 έδωσαν θετική ψήφο, 2 αρνητική, ενώ 14 απέσχον.

Ενδιαφέρουσα υπήρξε η απόφαση της ηγεσίας του Νέου Κόμματος (Yeni Parti – YP) να επιτρέψει στους βουλευτές του ψήφο κατά συνείδησιν, ενώ η ηγετική ομάδα του κόμματος, συμπεριλαμβανομένου και του Οζγκιούρ Οζέλ, αποφάσισε να υπερψηφίσει το νομοσχέδιο. Η εικόνα 53 βουλευτών να καταψηφίζουν το νομοσχέδιο, ενώ μόνον 35 βουλευτές ακολούθησαν την πρόταση του προέδρου και 2 απέσχον, προκάλεσε εύλογη εντύπωση. Ο Οζγκιούρ Οζέλ προσπάθησε με αυτόν τον τρόπο να συμβιβάσει την αντίδραση της βάσεως του κόμματός του αλλά και τη δυσπιστία για τις προθέσεις του κυβερνητικού συνασπισμού με την πρόθεσή του να διατηρήσει τους διαύλους επικοινωνίας με το φιλοκουρδικό πολιτικό κίνημα της Τουρκίας.

Η πλήρης υποστήριξη στο νομοσχέδιο θα μπορούσε να θεωρηθεί ως υποταγή στους κυβερνητικούς στρατηγικούς σχεδιασμούς. Η συμπαγής αρνητική ψήφος στο νομοσχέδιο θα μπορούσε από την άλλη να αποτελέσει πλήγμα στις προοπτικές προσελκύσεως της ψήφου των πολιτών κουρδικής καταγωγής, δεδομένου και του ότι ένα σημαντικό ποσοστό των Κούρδων Αλεβιτών παρέμεινε στις τάξεις του CHP υπό τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου.

Η συγκέντρωση 467 θετικών ψήφων επί συνόλου 600 βουλευτών, σχεδόν 78% επί του συνόλου, αποτελεί μια σημαντική επιτυχία για τον κυβερνητικό συνασπισμό. Αν και το σχέδιο νόμου δεν χρειαζόταν αυξημένη πλειοψηφία, ώστε να γίνει νόμος του τουρκικού κράτους, υπήρξε μια σημαντική δοκιμή για το ενδεχόμενο να υποβληθεί πρόταση για την αναθεώρηση του τουρκικού Συντάγματος στο πλαίσιο της ιδίας διαδικασίας.

Σύμφωνα με το τουρκικό Σύνταγμα, η πρόταση αναθεωρήσεως του Συντάγματος υποβάλλεται σε δημοψήφισμα, αν συγκεντρώσει τουλάχιστον τα τρία πέμπτα του συνόλου των ψήφων. Αν όμως η πρόταση συγκεντρώσει άνω των δύο τρίτων των ψήφων, τότε εγκρίνεται απευθείας χωρίς δημοψήφισμα. Η σύμπλευση του φιλοκουρδικού κόμματος DEM με το ακροδεξιό ΜΗΡ αλλά και η διάσπαση των CHP και ΥP είναι ενδεικτικές των κυβερνητικών χειρισμών, ώστε να προοιωνίζονται αντίστοιχες πρωτοβουλίες και κατά το μέλλον.

Πέραν του ότι η εφαρμογή του νόμου συνδέεται με σειρά αναβλητικών αιρέσεων, οι οποίες παρέχουν περιθώρια ελιγμών στην τουρκική κυβέρνηση, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ουσιαστικά βήματα για τη λύση του Κουρδικού υπό τις παρούσες πολιτικές συνθήκες. Μεσούσης της αυταρχικής στροφής στην Τουρκία και χωρίς την απελευθέρωση του Σελαχατίν Ντεμιρτάς, το πιθανότερο είναι να υποταγεί η εφαρμογή του νόμου στις βραχυπρόθεσμες πολιτικές προτεραιότητες του κυβερνητικού συνασπισμού.

Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επικεφαλής του Προγράμματος Τουρκίας του ΕΛΙΑΜΕΠ

Keywords
Τυχαία Θέματα