Ο ξεχασμένος πόλεμος του Σουδάν

Επί τρία χρόνια τώρα, μαίνεται ένας αιματηρός εμφύλιος πόλεμος στο Σουδάν. Την ώρα που τα εμπόλεμα μέρη συγκρούονται ανηλεώς για την εξουσία και τον έλεγχο των πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρας, τα ΗΕ κάνουν λόγο για τη σοβαρότερη ανθρωπιστική κρίση των ημερών, η οποία ωστόσο μένει μακριά από το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινής γνώμης.

Την ευαισθητοποίησή της είχε στόχο η Διεθνής Διάσκεψη για το Σουδάν στο Βερολίνο με εκπροσώπους από 60 και πλέον χώρες και άλλες τόσες οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών. Την Ελλάδα

Στην ατζέντα της Διάσκεψης του Βερολίνου, που ακολούθησε μετά τις αντίστοιχες σε Παρίσι και Λονδίνο τα προηγούμενα χρόνια, ήταν τόσο η οικονομική υποστήριξη όσο και η αφύπνιση της διεθνούς κοινής γνώμης για τη δραματική κατάσταση στη βορειοαφρικανική χώρα. «25 εκατομμύρια απειλούνται από λιμό, 15 εκατομμύρια είναι οι πρόσφυγες, τα 11 εκατομμύρια εντός του Σουδάν. Είναι η μεγαλύτερη ανθρωπιστική καταστροφή των ημερών και γίνεται ελάχιστος λόγος για αυτή» επισήμανε η υφυπουργός Εξωτερικών Σέραπ Γκιουλέρ, που είχε επισκεφθεί το Σουδάν στα τέλη του περασμένου έτους.

Η χώρα είναι πλέον σε μεγάλο βαθμό διαιρεμένη σε σφαίρες επιρροής: Την περασμένη χρονιά ο στρατός επανάκτησε τον έλεγχο στην κατεστραμμένη σε μεγάλο βαθμό πρωτεύουσα Χαρτούμ και στο Ανατολικό Σουδάν. Από την άλλη πλευρά, η παραστρατιωτική οργάνωση RSF (Rapid Support Forces), που δημιουργήθηκε το 2013 και ενώ συνεργάστηκε αρχικά με την κυβέρνηση, από το 2023 είναι σε πόλεμο με τον επίσημο στρατό του Σουδάν, έχει τον έλεγχο της μεγάλης περιοχής Νταρφούρ στα δυτικά. Εκεί, όχι μόνο έχουν πρόσβαση σε οδούς ανεφοδιασμού από το Τσαντ, τη Λιβύη και την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, αλλά μπορούν επίσης να χρηματοδοτήσουν αγορές όπλων ελέγχοντας σημαντικά κοιτάσματα χρυσού.

Το Ιράν έχει το δάχτυλό του στον εμφύλιο του Σουδάν στηρίζοντας την παραστρατιωτική οργάνωση, αλλά μετά την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων ΗΠΑ και Ισραήλ δεν μπορεί πλέον να τροφοδοτήσει τη RSF με όπλα. Στηρίζεται όμως από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ Αίγυπτος και Σαουδική Αραβία υποστηρίζουν τον κυβερνητικό στρατό. Ειδικοί επισημαίνουν τον κίνδυνο οριστικής διαίρεσης της χώρας.

Οι νεκροί υπολογίζεται ότι ξεπερνούν ήδη τους 150.000. Οι κυβερνητικές δυνάμεις κατηγορούνται για αδιάκριτους βομβαρδισμούς κατοικημένων περιοχών. Από την άλλη, οι παραστρατιωτικοί της RSF χρησιμοποιούν τη σεξουαλική βία ως όπλο πολέμου, ιδίως εναντίον μη αραβικών πληθυσμών στο Νταρφούρ. Σύμφωνα με έκθεση των «Γιατρών Χωρίς Σύνορα» τον Μάρτιο, «αυτός ο πόλεμος έχει διεξαχθεί με πολλούς τρόπους στις πλάτες και τα σώματα γυναικών και κοριτσιών». Υπάρχουν επίσης αναφορές για σφαγές, βασανιστήρια και μαζικές εκτελέσεις, ειδικά στο Νταρφούρ. Οι ερευνητές του ΟΗΕ βλέπουν στοιχεία γενοκτονίας.

Κανείς δεν περίμενε από τη Διάσκεψη του Βερολίνου τον τερματισμό του εμφυλίου στο Σουδάν. Πρόκειται για μια «Διάσκεψη Δωρητών», όπως είπε ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ. Η συγκυρία δεν είναι ευνοϊκή. Η μια χώρα μετά την άλλη περικόπτουν τα κονδύλια για τις ανθρωπιστικές αποστολές και οργανώσεις. Σύμφωνα με τον Βάντεφουλ, ο αρχικός στόχος ήταν ένα δισεκατομμύριο δολάρια, περίπου 850 εκατομμύρια ευρώ, όσα είχαν συγκεντρωθεί και στη Διάσκεψη του 2025 στο Λονδίνο. Ο στόχος αυτός υπερκαλύφθηκε φτάνοντας τα 1,3 δισεκατομμύρια ευρώ. Αλλά ούτε αυτά αρκούν. «Δεδομένης της ανθρωπιστικής καταστροφής στο Σουδάν, πρέπει επειγόντως να κινητοποιήσουμε περαιτέρω ανθρωπιστική βοήθεια για τον πληθυσμό που υποφέρει» είπε ο Βάντεφουλ κλείνοντας τη Διάσκεψη του Βερολίνου.