Ο πραγματικός φόβος

13:05 29/10/2026 - Πηγή: Τα Νεα

Μια φράση που μονότονα επαναλαμβάνεται τις τελευταίες εβδομάδες, είναι ότι το ξέσπασμα μεγάλων κινημάτων, όπως αυτά που βλέπουμε στη Γαλλία, τελικά διευκολύνουν την Ακροδεξιά.

Σύμφωνα με αυτό το σχήμα, επειδή τέτοια κινήματα προκαλούν φόβο και αναστάτωση στην κοινωνία, οδηγούν σε πολιτικά αντανακλαστικά που στο κέντρο τους έχουν την αναζήτηση μιας ισχυρής και αυταρχικής εκδοχής διακυβέρνησης που θα μπορέσει να επαναφέρει την τάξη.

Αυτό, με τη σειρά του, επιτρέπει στην Ακροδεξιά να εμφανιστεί ως η δύναμη που μπορεί

να αποκαταστήσει την εύρυθμη κοινωνική λειτουργία, και άρα να διεκδικήσει την ψήφο ενός εκλογικού ακροατηρίου που κατά βάση μπορεί να προσδιοριστεί ως φοβικό.

Βεβαίως, όπως συμβαίνει με κάθε επιχείρημα, όλα κρίνονται στις προκείμενές του. Και τα μεγάλα ερωτήματα είναι δύο: το εάν τέτοια μεγάλα κινήματα προκαλούν πρωτίστως φόβο και το δεύτερο εάν οι κοινωνίες απλώς παρακολουθούν τέτοιες μαζικές κινητοποιήσεις από απόσταση.

Μόνο που το μέγεθος του φόβου που προκαλεί ένα μαζικό κίνημα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον βαθμό συμμετοχής. Οσο περισσότερο μια κοινωνία συμμετέχει σε ένα κίνημα, τόσο λιγότερο το βλέπει με φόβο και τόσο περισσότερο ως μια δίκαιη έκφραση οργής και αναστάτωσης. Για παράδειγμα, οι μεγάλες κινητοποιήσεις κατά των μνημονίων στη χώρα μας δεν οδήγησαν σε συντηρητική αναδίπλωση, ακριβώς επειδή η κοινωνία κατά πλειοψηφία θεωρούσε ότι επρόκειτο για δίκαιες εκφράσεις οργής.

Ομως, υπάρχει και κάτι ακόμη. Η ιστορική εμπειρία αλλά και η σημερινή πραγματικότητα δείχνουν ότι αυτό που κάνει την Ακροδεξιά να σπάει την όποια περιθωριοποίησή της είναι από τη μια η μετατόπιση μέρους της οικονομικής ελίτ προς τη μεριά της, από την άλλη η μετατόπιση τμήματος των λαϊκών στρωμάτων.

Μόνο που για να υπάρξει αυτή η μετακίνηση πληβειακών στρωμάτων, συνήθως έχει προηγηθεί μια μακρά περίοδος ηττών, αποσυσπείρωσης, κατακερματισμού και εξατομίκευσής τους, γιατί αυτή η διεργασία επιτρέπει να είναι αποτελεσματική ως απεύθυνση η ψευδοκοινότητα που υπόσχεται ο ακροδεξιός ρατσισμός (συχνά συνδυασμένος με έντονο σεξισμό).

Αυτό με τη σειρά του εξηγεί και γιατί οι μαζικές κινητοποιήσεις – σε αντίθεση με τη «βουβή» δυσαρέσκεια και αγανάκτηση – λειτουργούν ως αντίβαρο απέναντι στην άνοδο της Ακρας Δεξιάς, ακριβώς γιατί διαμορφώνουν μια διαφορετική συνθήκη μέσα στο ίδιο το δυνητικό ακροατήριό της.

Αυτό εξηγεί γιατί πίσω από την επανάληψη της θέσης ότι οι «ταραχές φέρνουν την Ακροδεξιά» κρύβεται ένας διαφορετικός άλλος από την άνοδο ακροδεξιών κομμάτων. Ο φόβος είναι ότι οι μεγάλες κινηματικές ανατάσεις διαμορφώνουν ένα πεδίο όπου ως πραγματικός αντίπαλος της Ακρας Δεξιάς δεν είναι τα κόμματα του Κέντρου και ευρύτερα τα παραδοσιακά κόμματα διακυβέρνησης – αυτά που άλλωστε ευθύνονται για το βάθος της κοινωνικής δυσαρέσκειας σήμερα – αλλά πολύ περισσότερο πολιτικές προτάσεις που εκπροσωπούν τα αιτήματα των κινημάτων για ενίσχυση των δημόσιων αγαθών και υποδομών, για αναδιανομή πλούτου και για συνολική βελτίωση της θέσης των εργαζομένων.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο >>

Keywords