Ο Γκουτέρες στην Κύπρο με «Πλαίσιο Plus»

Με τη γραμμή της Άγκυρας να παραμένει επισήμως αμετακίνητη, φθάνει απόψε στην Κύπρο ο Αντόνιο Γκουτέρες, στην πρώτη επίσκεψη γενικού γραμματέα του ΟΗΕ στο νησί εδώ και 16 χρόνια.

Η τελευταία προπαρασκευαστική κίνηση έγινε από την προσωπική του απεσταλμένη Μαρία Ανχελα Ολγκίν, η οποία συνάντησε την Παρασκευή στην Αγκυρα τον Χακάν Φιντάν, έχοντας προηγουμένως

Η δημόσια απάντηση του Φιντάν δεν περιείχε κάποιο άνοιγμα: επανέλαβε ότι η «ρεαλιστικότερη λύση» είναι η συνύπαρξη δύο κρατών και ότι καμία διαδικασία δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς αναγνώριση της κυριαρχικής ισότητας και του ίσου διεθνούς καθεστώτος των Τουρκοκυπρίων. Ηταν ουσιαστικά το ίδιο μήνυμα που είχε μεταφέρει στην Ολγκίν και κατά την προηγούμενη συνάντησή τους, στις 15 Ιουνίου.

Αυτό επιβεβαιώνει το γνωστό: ότι το κλειδί της νέας προσπάθειας δεν βρίσκεται μόνο στη σχέση Χριστοδουλίδη – Ερχιουρμάν, αλλά πρωτίστως στην Άγκυρα. Από την άλλη, διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι οι συζητήσεις της Ολγκίν με τις δύο πλευρές αφορούν τη διαφύλαξη των προηγούμενων συγκλίσεων και λύση ενός κράτους, γεγονός που αφήνει ένα μικρό περιθώριο συνεννόησης.

Στο παρασκήνιο κυκλοφορεί πλέον ο όρος «Πλαίσιο Γκουτέρες Plus»: όχι ένα εντελώς νέο σχέδιο, αλλά μια επικαιροποιημένη εκδοχή του πλαισίου των έξι σημείων που παρουσιάστηκε στο Κραν Μοντανά το 2017.

Το αρχικό πλαίσιο κάλυπτε ασφάλεια και εγγυήσεις, αποχώρηση στρατευμάτων, εδαφικό, περιουσιακό, αποτελεσματική συμμετοχή και μεταχείριση των τούρκων υπηκόων μετά τη λύση. Το 2019 οι δύο τότε ηγέτες – Αναστασιάδης και Ακιντζί – είχαν επιβεβαιώσει ενώπιον του Γκουτέρες τη δέσμευσή τους στο πλαίσιο, στις προηγούμενες συγκλίσεις και στη βάση της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας.

Το «Plus» φέρεται να προσθέτει σαφέστερο χρονοδιάγραμμα, στάδια εφαρμογής και μηχανισμό αξιολόγησης, με στόχο μια στρατηγική συμφωνία και όχι ακόμη έναν ατέρμονο γύρο διαπραγματεύσεων. Συζητιούνται επίσης επιβεβαίωση των συγκλίσεων, οι τρεις ενότητες – μία κυριαρχία, μία ιθαγένεια και μία διεθνής προσωπικότητα –, σαφέστερη κατανομή των ομοσπονδιακών αρμοδιοτήτων και μια φόρμουλα για στρατεύματα και εγγυήσεις. Ολα αυτά, όμως, παραμένουν πληροφορίες και όχι επίσημα κατατεθειμένο έγγραφο των Ηνωμένων Εθνών.

Το μέγιστο ρεαλιστικό αποτέλεσμα; Μια πολιτική συνεννόηση για νέα συνάντηση 5+1 τον Σεπτέμβριο και ένας κοινός οδικός χάρτης για επανέναρξη ουσιαστικών συνομιλιών πριν λήξει η θητεία του τον Δεκέμβριο.

Ο γενικός γραμματέας φθάνει σήμερα το βράδυ στην Κύπρο από τη Δαμασκό. Αύριο το πρωί θα συναντήσει στις 10.30 τον Νίκο Χριστοδουλίδη και στις 11.45 τον Τουφάν Ερχιουρμάν. Θα ακολουθήσουν επαφές με φορείς της κοινωνίας των πολιτών, τους διαπραγματευτές, τους επικεφαλής των δικοινοτικών τεχνικών επιτροπών και επίσκεψη στο εργαστήριο της ΔΕΑ. Το βράδυ θα παραθέσει ιδιωτικό δείπνο στους δύο ηγέτες στον χώρο του παλιού αεροδρομίου Λευκωσίας, στη Νεκρή Ζώνη. Το πρωί της Τετάρτης θα προεδρεύσει κοινής συνάντησης με τους δύο ηγέτες και ακολούθως θα δώσει συνέντευξη Τύπου, όπου θα φανεί τι – και εάν – προέκυψε από την πιο φιλόδοξη αποστολή του στο Κυπριακό μετά το Κραν Μοντανά.