Μετά το τέλος του κόσμου…

Στον «Αστερισμό του Σκύλου» (The Dog Stars, ΗΠΑ/ Αγγλία, 2026), τελευταία ταινία του ακούραστου (στα 88 του παρακαλώ!) Ρίντλεϊ Σκοτ, ο Μέγας Κύων, ή αλλιώς ο Αστερισμός του Σκύλου, ένας από τους λαμπρότερους αστερισμούς του νυχτερινού ουρανού, είναι εκείνος που κατά μία έννοια (πραγματική ή συμβολική) θα γίνει ο «καθοδηγητής» του Χιγκ (Τζέικομπ Ελόρντι) στην εξερεύνησή του, για έναν καλύτερο κόσμο από αυτόν στον οποίο επί χρόνια ζει.

Βρισκόμαστε στο 2035 και «ο ιός» έχει καταστρέψει τον πλανήτη Γη. Οι επιζώντες είναι χωρισμένοι σε δύο (ας το πούμε έτσι) «κατηγορίες». Υπάρχουν εκείνοι που απλώς προστατεύουν τον χώρο τους χωρίς να θέλουν κανένα ξένο στοιχείο μέσα και εκείνοι που λεηλατούν ό,τι βρουν μπροστά τους από αυτά που απέμειναν. Ο Χιγκ ανήκει στην πρώτη κατηγορία αλλά καθότι νέος και μηχανικός («μου αρέσει να φτιάχνω πράγματα», λέει) θέλει να ξεφύγει από το παλιό αεροδρόμιο στο οποίο βρίσκεται «ταμπουρωμένος» μαζί με τον σύντροφό του, τον Μπάνγκλεϊ (Τζος Μπρόλιν), του οποίου η φιλοσοφία είναι «πρώτα πυροβολούμε και μετά κάνουμε ερωτήσεις».

Μέσα στο μικρό αεροπλάνο του θα αναζητήσει το καλύτερο αύριο, μια πιο αξιοπρεπή ζωή σε έναν κόσμο που πεθαίνει. Υπάρχει όμως αξιοπρέπεια εκεί όπου όλα δείχνουν τελειωμένα; Υπάρχει δεν υπάρχει, το πραγματικό ερώτημα είναι αν μας ενδιαφέρει να τη βρούμε ή να τη μοιραστούμε αν την έχουμε και εκεί ακριβώς βρίσκεται η ουσία της ταινίας του Σκοτ, που στηρίζεται στο μπεστ σέλερ του Πίτερ Χέλερ με τον ίδιο τίτλο (κυκλοφορεί στην Ελλάδα από τις Εκδόσεις 21ου).

Αντιπαραθέτοντας τη βιαιότητα της γενικής ατμόσφαιρας με τη γαλήνη της φύσης που σιωπηλά υπομένει τα όσα συμβαίνουν, ο έμπειρος σκηνοθέτης γύρισε μια από τις πιο cool και ανθρώπινες ταινίες του, η οποία ενώ μοιάζει βυθισμένη στην κατήφεια και την απαισιοδοξία, σε παρασύρει με τον μικρό φανό της ελπίδας που κρατάει συνεχώς αναμμένο. Ο «Αστερισμός του Σκύλου» έχει λιγότερη δράση απ’ όσο πιθανόν να περιμένεις, όμως όταν αυτό συμβαίνει είναι ασυγκράτητη. Σκηνές όπως η επέλαση των βουβαλιών, ή εκείνη της αντιμετώπισης των μαχητών της «Νέας Φυλής» από τον Τζος Μπρόλιν σε one man show (σκηνή που έχει κάτι από ταινία Mad Max) δεν φεύγουν εύκολα από το μυαλό.

O λόγος για τον οποίο «Το τέλος της οδού Οουκ» (The end of Oak street, ΗΠΑ/ Καναδάς/ Αυστραλία, 2026) είναι μια από τις πιο ενδιαφέρουσες ταινίες τρόμου και φαντασίας που έχουμε δει τα τελευταία χρόνια, είναι ότι ο σκηνοθέτης Ντέιβιντ Ρόμπερτ Μίτσελ καταφέρνει να φτιάξει κάτι πέρα για πέρα δικό του με «δάνεια» από διάφορες κλασικές ταινίες του είδους.

Αν στη λέξη δεινόσαυρος το μυαλό σου πηγαίνει κατευθείαν στο «Τζουράσικ Παρκ» του Στίβεν Σπίλμπεργκ και αν ακούγοντας την λέξη «πουλιά» δεν μπορείς παρά να σκεφτείς τα «Πουλιά» του Αλφρεντ Χίτσκοκ και οι δύο ταινίες υπάρχουν μέσα στο «Τέλος της οδού Οουκ» χωρίς να σε ενοχλεί η υιοθέτηση της ιδέας τους. Το σενάριο είναι αυτό που βοηθά. Στην πραγματικότητα ένα «Τζουράσικ Παρκ» παρακολουθούμε, μόνο που εδώ το πάρκο το έχουν «φτιάξει» οι ίδιοι οι δεινόσαυροι μεταφέροντας στο παρελθόν, εκατομμύρια χρόνια πριν, τη μικρή γειτονιά μιας κωμόπολης της αμερικανικής suburbia των eighties.

Από μόνο του αυτό μας φέρνει μπροστά στο κλασικό μυθιστόρημα φαντασίας του Χ. Τζ. Γουέλς «Η μηχανή του χρόνου» που επίσης έχει μεταφερθεί ποικιλοτρόπως στον κινηματογράφο, ενώ η τετραμελής οικογένεια που προσπαθεί να επιβιώσει (Γιούαν ΜακΓκρέγκορ, Αν Χάθαγουεϊ, Μέισι Στέλα, Κρίστιαν Κόνβερι), τι αν όχι την οικογένεια του «Poltergeist: Το πνεύμα του κακού» θυμίζει; Ετσι λοιπόν παρακολουθούμε μια συρραφή από ιδέες άλλων ταινιών που στέκονται θαυμάσια σε μια νέα ιστορία, την ώρα που η δουλειά στα οπτικά εφέ είναι εξίσου εντυπωσιακή αν και όχι με κραυγαλέο τρόπο.

Η σκηνή του τεράστιου ερπετού που έχει μπει στο σπίτι της οικογένειας και ελίσσεται στους διαδρόμους και τα δωμάτια χωρίς να αφήνει κανένα περιθώριο για να κινηθούν οι ήρωες έχει κάτι το μακάβρια αστείο και το ίδιο θα μπορούσες να πεις ότι συμβαίνει με όλες τις σκηνές των προϊστορικών πλασμάτων. Το χιούμορ, άλλωστε, βοηθά στην πιο χαλαρή παρακολούθηση της ταινίας που τελικά δεν απευθύνεται «αυστηρά» στους φαν του είδους της αλλά σε περισσότερο κόσμο.

Το να αποφασίσει κάποιος να γίνει γονέας ενώ βρίσκεται σε ομόφυλο γάμο, αλλά δεν είναι εκείνος που κυοφορεί, αποτελεί μια περίπλοκη, άχαρη και πέρα για πέρα γραφειοκρατική διαδικασία, τα στάδια της οποίας καταγράφει ένα προς ένα στην ταινία «Γράμματα αγάπης» (Des preuves d’amour, Γαλλία, 2025) η σκηνοθέτις Αλίς Ντουάρντ. Στο σκηνοθετικό ντεμπούτο της σε μεγάλου μήκους παραγωγή, η Ντουάρντ ενδιαφέρεται να δώσει μια πλήρη εικόνα επί του θέματος, ακόμα και με εκπαιδευτικό τρόπο. Κοιτάζει το θέμα από την πλευρά της Σελίν, της υποψήφιας γονέα που δεν κυοφορεί και που υποδύεται η πολύ καλή Ελα Ραμφ.

Η Σελίν, σαν μαθητούδι, καλείται να δώσει «εξετάσεις», δίπλα στην έγκυο σύντροφό της Νάντια (Μόνια Τσόκρι). Οσο ιδανική γονέας δείχνει η κυοφορούσα, άλλο τόσο «προβληματική» φαίνεται να είναι η σύντροφός της και το γεγονός ότι για να γίνει γονέας θα πρέπει να συγκεντρώσει… συστατικές επιστολές από ανθρώπους που τη γνωρίζουν δίνει το τέμπο της ιστορίας που παρουσιάζει μια ποικιλία διαφορετικών οπτικών πάνω στο επίμαχο αυτό θέμα.

Η Ντουάρντ μας θυμίζει ότι οι συνθήκες της ζωής βάζουν συχνά το συναίσθημα σε δεύτερο πλάνο αφού τον πρώτο λόγο έχουν οι βαρετές εξισώσεις οι οποίες πρέπει να βγουν σωστές, ειδάλλως τζίφος. Και αυτό, ίσως τελικά να είναι το πιο ουσιαστικό σημείο της ταινίας η οποία μετά την πρεμιέρα της στο περσινό Φεστιβάλ Καννών όπου ήταν υποψήφια για τη Χρυσή Κάμερα έκανε φέτος την πανελλήνια πρώτη της στο φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου όπου κέρδισε το βραβείο κοινού.

Στο θρίλερ «Σεξ και αίμα στο Καμπ Μίασμα» (Teenage Sex and Death at Camp Miasma, HΠΑ/ Kαναδάς/ Αγγλία, 2026) όλα ξεκινούν από ένα cult horror film περασμένων εποχών ονόματι Camp Miasma, το οποίο θέλει να ξαναγυρίσει με μια «άλλη ματιά», μια πολλά υποσχόμενη σκηνοθέτις (Χάνα Αϊνμπίντερ) που το λατρεύει.

Για να τα καταφέρει θα πρέπει να πείσει την πρωταγωνίστρια της πρωτότυπης ταινίας (Γκίλιαν Αντερσον) να πρωταγωνιστήσει και πάλι, όμως αυτό φαίνεται να είναι η πιο δύσκολη αποστολή καθώς η τελευταία έχει αποτραβηχτεί από τα εγκόσμια και ζει μόνη κάπου στην ύπαιθρο… Να λοιπόν που η σκιά της «Λεωφόρου της Δύσεως» (1950) του Μπίλι Γουάιλντερ, όπου η Γκλόρια Σουάνσον υποδύθηκε μια αντίστοιχη ηρωίδα, επηρεάζει ακόμα και ένα είδος όπως το splatter.

Η ιδέα δεν είναι καθόλου άσχημη και η αλήθεια είναι ότι το πρώτο μέρος της ταινίας, όπου βλέπουμε τη σκηνοθέτιδα να προσπαθεί να πετύχει τον στόχο της, έχει πολύ ενδιαφέρον. Η ταινία κάνει έξυπνες αναφορές στη λειτουργία των κινηματογραφικών στούντιο σήμερα και στο πόσο έχει επηρεάσει τη σκέψη των ιθυνόντων η woke ατζέντα. Επίσης, είναι μια ταινία που θέλει να εξερευνήσει τη διαμόρφωση της σεξουαλικής ταυτότητας μέσα από εικόνες, φαντασιώσεις και εμμονές.

Θα μπορούσε να είχε καταλήξει σε κάτι πραγματικά ξεχωριστό και ολοκληρωμένο αν ο non binary σκηνοθέτης της ταινίας Τζέιν Σένμπρουν δεν είχε στο μυαλό του έναν περιορισμό της ταινίας σε queer πλαίσιο – και αυτό σημαίνει ότι από ένα σημείο και μετά, το «Σεξ και αίμα στο Camp Miasma» γίνεται απλώς ένας άλυτος σεναριακός αχταρμάς.

«Μυστικά και ψέματα» (Secrets and lies, Αγγλία, 1995). Μια από τις πιο αναγνωρίσιμες ταινίες του βρετανικού κινηματογράφου της δεκαετίας του 1990, τοποθετείται στο Λονδίνο της εργατικής τάξης όπου μια μαύρη οδοντίατρος αναζητά τους πραγματικούς της γονείς μόνο και μόνο για να ανακαλύψει ότι μητέρα της είναι μια λευκή. Η παρουσία της κόρης όμως θα γίνει το οξυγόνο της αγράμματης, υστερικής, η οποία θα νιώσει ότι ξυπνά από έναν λήθαργο ετών και θα βρει νέους στόχους στην ταλαιπωρημένη ζωή της.

Μέσα σε κάτι παραπάνω από δύο ώρες, μέσα από πλάνα ατελείωτων δακρύων και ερμηνείες-φροντιστήριο για κάθε νέο ηθοποιό, ο Λι μελετά τα πρόσωπα που δένουν την ιστορία, όχι μόνο τη μάνα και την κόρη αλλά και τον αδελφό της πρώτης και τη λευκή κόρη της. Σκιαγραφεί την εικόνα μιας αν μη τι άλλο μπερδεμένης και μίζερης αγγλικής κοινωνίας, η οποία αναζητά την ελπίδα κάπου στον ορίζοντα. Η ταινία που το 1995 απέσπασε τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ των Καννών προτάθηκε για αρκετά Οσκαρ χωρίς να κερδίσει πουθενά.

«Στάσου πλάι μου» (Stand by me, ΗΠΑ, 1987). Τέσσερα αγόρια στην προεφηβεία ωριμάζουν πρώιμα κατά τη διάρκεια της προσπάθειάς τους να ανακαλύψουν ένα πτώμα στην αμερικανική ύπαιθρο της δεκαετίας του 1950. Αυτό το οδικό ταξίδι θα βγάλει στην επιφάνεια πλευρές του χαρακτήρα τους που ούτε οι ίδιοι δεν γνώριζαν και θα διαμορφώσει, ριζικά, την υπόλοιπη ζωή τους.

Ενα διήγημα του Στίβεν Κινγκ ονόματι «The body», έδωσε την πρώτη ύλη στον Ρομπ Ράινερ για τη δημιουργία μιας πραγματικά θαυμάσιας ψυχολογικής περιπέτειας, που δεν θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε ότι ανήκει στις ωραιότερες ταινίες ενηλικίωσης του κινηματογράφου εν γένει. Επίσης, είναι η ταινία που ανέδειξε σε σταρ μέχρι τον πρόωρο θάνατό του το 1993 τον Ρίβερ Φίνιξ, κάτι που περιέργως δεν έγινε με τους υπόλοιπους τρεις της παρέας (Γουίλ Γουίτον, Κόρεϊ Φέλντμαν και Τζέρι Ο’ Κόνελ). Σήμερα απορείς πραγματικά που αυτή η ταινία σχεδόν αγνοήθηκε στα Οσκαρ της χρονιάς της με μόνο μία υποψηφιότητα για το Οσκαρ σεναρίου βασισμένου σε ξένο υλικό (Ρέινολντ Γκίντεον, Μπρους Εβανς).

«Αποχαιρετισμός στα όπλα» (A Farewell to arms, ΗΠΑ, 1932). Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, ένας αμερικανός στρατιώτης που υπηρετεί στον ιταλικό στρατό ως οδηγός ασθενοφόρου, ερωτεύεται μια νοσοκόμα και καταφεύγει μαζί της στην Ελβετία. Η νοσοκόμα θα φέρει στον κόσμο το παιδί τους, όμως η μοίρα δεν θα επιτρέψει στην ευτυχία τους να ανθίσει. Μουσειακής κυρίως αξίας, αυτή η πρώτη μεταφορά του κλασικού μυθιστορήματος του Ερνεστ Χέμινγουεϊ σκηνοθετήθηκε με ακαδημαϊκή συνέπεια από τον Φρανκ Μπροζέιγκ με τον Γκάρι Κούπερ στον σπαρακτικό ρόλο του στρατιώτη και την Ελεν Χέιζ στο πλευρό του.

Προτιμούμε ωστόσο μια από τις αρκετές εκδοχές που ακολούθησαν, εκείνη του 1957, όπου στους αντίστοιχους ρόλους έπαιξαν οι Ροκ Χάντσον και Τζένιφερ Τζόουνς. Nα σημειωθεί ότι η ταινία υπήρξε μεγάλη επιτυχία της χρονιάς της και υπήρξε αρκετά τυχερή γιατί γλίτωσε την αυστηρή εφαρμογή του Κώδικα Χέιζ το 1934, λόγω των ασυνήθιστα ειλικρινών για την εποχή της σκηνών σε ό,τι αφορά τη σεξουαλική ολοκλήρωση της σχέσης του ζευγαριού.

«Πού είναι το σπίτι του φίλου μου;» (Where Is the Friend’s House?, Ιράν 1987). Δέκα χρόνια πριν από τη διεθνή αναγνώρισή του με τον Χρυσό Φοίνικα για τη «Γεύση του κερασιού» στο Φεστιβάλ των Καννών, ο ιρανός σκηνοθέτης Αμπάς Κιαροστάμι (1940 – 2016), ο εμψυχωτής του νέου ιρανικού κινηματογράφου που άρχισε να ανθίζει στα nineties, γύρισε αυτήν την τρυφερή ταινία ενηλικίωσης που είναι το πρώτο μέρος της άτυπης «Τριλογίας του Κοκέρ». Τοποθετώντας την ιστορία στο ορεινό Ιράν, ο σκηνοθέτης ακολουθεί την πορεία ενός οκτάχρονου αγοριού που θα περάσει έναν μικρό Γολγοθά προκειμένου να επιστρέψει το τετράδιο που κατά λάθος πήρε από τον φίλο του. Οπως σε όλες τις ταινίες του Κιαροστάμι η αφετηρία της ιστορίας δεν είναι παρά η σπίθα για το «άναμμα της φωτιάς» καθώς το οδοιπορικό του θαρραλέου αγοριού μετατρέπεται σε έναν καθρέφτη ολόκληρης της ιρανικής κοινωνίας. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι η βραβευμένη με τη Χάλκινη Λεοπάρδαλη στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο ταινία, το 2018 συγκαταλέχθηκε ανάμεσα στις 100 καλύτερες μη αγγλόφωνες όλων των εποχών από το BBC Culture.