Κεντρικός τραπεζίτης υπό πίεση

Εχει δεχτεί από τις μεγαλύτερες πολιτικές πιέσεις στην Ιστορία, αποφασίζοντας όμως να ολοκληρώσει τη θητεία του και να μην παραιτηθεί, επικαλούμενος την προστασία του θεσμού του προέδρου της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ. Ο Τζερόμ Πάουελ, ο οποίος διορίστηκε στη θέση αυτή από τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του – θητεία την οποία ανανέωσε στη συνέχεια ο Τζο Μπάιντεν –, έχει γίνει τώρα το κόκκινο πανί για τον αμερικανό πρόεδρο

Με την έναρξη της δεύτερης θητείας του Τραμπ, οι επιθέσεις του αμερικανού προέδρου στη Fed εκδηλώθηκαν ολομέτωπες. Ο Τραμπ άρχισε να αναζητεί κάθε τρόπο για να κάνει τον Πάουελ να εγκαταλείψει τη θέση του, κατηγορώντας τον για υπέρογκες δαπάνες σε έργο ανακαίνισης κτιρίων της κεντρικής τράπεζας και διορίζοντας ή προσπαθώντας να διορίσει ως μέλη της Fed στενούς του συνεργάτες για να κάνουν αντιπολίτευση στον Πάουελ εκ των έσω.

Ο αμερικανός πρόεδρος ζητεί βασικά μεγάλες μειώσεις επιτοκίων για τόνωση της οικονομίας, ενώ ο Πάουελ μέχρι στιγμής δεν το έχει κάνει ανησυχώντας για υψηλό πληθωρισμό λόγω της πολιτικής υψηλών δασμών.

Σε όλο αυτό το διάστημα ο Πάουελ έχει βρει συμπαραστάτες άλλους κεντρικούς τραπεζίτες που δηλώνουν υπέρμαχοι της ανεξαρτησίας των κεντρικών τραπεζιτών. Ανάμεσα σε αυτούς και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ. «Πιστεύω πλήρως στο ταλέντο και την ικανότητα του προέδρου της Fed», είχε πει για αυτόν από τον Απρίλιο όταν άρχισαν να εντείνονται οι επιθέσεις Τραμπ μετά τις ανακοινώσεις του τελευταίου για σαρωτικούς δασμούς. Οπως είπε, τρέφει «τεράστιο σεβασμό για τον πρόεδρο Πάουελ – και γνωρίζω ότι κάνει ακριβώς αυτό που αναμένεται από αυτόν για να υπηρετήσει τον αμερικανικό λαό και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, η οποία συμβαδίζει με τη σταθερότητα των τιμών».

«Αν κοιτάξετε τη βιβλιογραφία σχετικά με το θέμα, και υπάρχει άφθονη σε όλο τον κόσμο, κάθε φορά που υπήρξε πολιτική παρέμβαση και κάθε φορά που πρόεδρος κεντρικής τράπεζας έχασε την ανεξαρτησία του, το αποτέλεσμα ήταν μείωση της ανάπτυξης, αύξηση του πληθωρισμού», δήλωσε η Λαγκάρντ. «Αυτό δεν είναι κάτι που θέλει κανείς και σίγουρα δεν εξυπηρετεί την αποστολή» της κεντρικής τράπεζας.

«Η ανεξαρτησία είναι μέρος του DNA των κεντρικών τραπεζών», δήλωσε μόλις τις προάλλες από την πλευρά του ο πρόεδρος της Κεντρικής Τράπεζας της Γερμανίας, της Bundesbank, Γιοακίμ Νάγκελ. «Θα ήταν κάτι παραπάνω από επιθυμητό αν αυτό αναγνωριζόταν παντού», ήταν το μήνυμα που έστειλε.

Σε κάθε περίπτωση ο αμερικανός πρόεδρος έχει πλέον την ευκαιρία να προκαλέσει μεγαλύτερους τριγμούς εντός της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Ανοικτής Αγοράς (FOMC) της Fed, η οποία είναι η αρμόδια για τη χάραξη της νομισματικής πολιτικής. Εκεί, έχει επιλέξει ήδη πιστό του στέλεχος για να καλύψει την κενή θέση που δημιουργήθηκε στο συμβούλιο της Fed, περίπου έξι μήνες νωρίτερα από το αναμενόμενο.

Πριν από λίγες μόνο ημέρες παραιτήθηκε αιφνιδιαστικά από τη Fed η Αντριάνα Κρούγκερ, η θητεία της οποίας θα έληγε τον Ιανουάριο του 2026. Ο Στίβεν Μίραν, ο οικονομολόγος που επέλεξε ο Τραμπ να την αντικαταστήσει, έχει υποστηρίξει τις εκκλήσεις του Τραμπ προς τη Fed για μειώσεις επιτοκίων. Εχει επίσης πιέσει για αναθεώρηση της διακυβέρνησης της Fed, με τρόπο τέτοιο που τα άλλα μέλη της να έχουν την εξουσία ακόμη και να παρακάμπτουν κατά βούληση τον πρόεδρό της, όπως σημείωναν οι «Financial Times».

Για τον λόγο αυτό και μόνο, οι αγορές περιμένουν πλέον εντάσεις εντός της Fed, η οποία φημίζεται όπως και οι άλλες κεντρικές τράπεζες για τους χαμηλότερους τόνους και την κατά κανόνα σύμπνοια στη λήψη αποφάσεων. Ο Μίραν θεωρείται ότι δεν θα επηρεαστεί από τις παραδόσεις εντός της Fed και εκπροσωπώντας τον Τραμπ θα κάνει τη φωνή του να ακούγεται περισσότερο, ανέφεραν αναλυτές της αγοράς στη βρετανική εφημερίδα.

Επιπλέον ο Μίραν δεν αποτελεί τη μόνη πρόκληση για τον Πάουελ. Ο Κρίστοφερ Ουόλερ και η Μισέλ Μπόουμαν, δύο εκ των διοικητών της Fed που βρίσκονται στη λίστα των 11 υποψηφίων του υπουργείου Οικονομικών για να διαδεχθούν τον Πάουελ από τον Μάιο, τον Ιούλιο είχαν διαφωνήσει με τη γραμμή της κεντρικής τράπεζας και υποστήριξαν ότι έπρεπε να είχε γίνει χαλάρωση στο κόστος δανεισμού.

Υποθέτοντας ότι ο Μίραν θα πάρει πράσινο φως από τη Γερουσία εγκαίρως για να λάβει μέρος στη συνεδρίαση της Fed στις 16–17 Σεπτεμβρίου, αυτό θα άφηνε τον Πάουελ αντιμέτωπο με τρεις διαφωνούντες μέσα στην κεντρική τράπεζα.