Καύσωνες χωρίς σύνορα

Μία μόνο ημέρα ακραίας ζέστης στην Ινδία συνδέεται με περίπου 3.400 επιπλέον θανάτους. Πέντε ημέρες καύσωνα με σχεδόν 30.000. Από εκεί, στην άλλη άκρη του πλανήτη, ο Καναδάς καίγεται, οι πυρκαγιές εξαπλώνονται σε περιοχές όπου είναι αδύνατο να φτάσουν οι πυροσβέστες και ο καπνός ταξιδεύει μέχρι τη Νέα Υόρκη, προκαλώντας ακόμη και απειλές για νέους δασμούς από τον Ντόναλντ Τραμπ. Στην Ισπανία, δεκάδες χιλιάδες στρέμματα έχουν γίνει στάχτη, ενώ στη Σαρδηνία ο υδράργυρος εκτοξεύεται στους 48 βαθμούς την ημέρα και καταρρέει στους

Η Ινδία, η πιο πυκνοκατοικημένη χώρα στον κόσμο, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή μιας νέας πραγματικότητας που συνδέεται με ακραίες συνθήκες, σκληρές σε ανθρώπινο κόστος. Μέχρι σήμερα όπως επισημαίνει η «Monde» το ανθρώπινο κόστος των καυσώνων στην Ινδία ήταν άγνωστο λόγω μη αξιόπιστων δεδομένων από την ινδική κυβέρνηση σε πολλούς τομείς. Ωστόσο, τα ευρήματα επιστημονικής μελέτης του Ινδικού Κέντρου Ενέργειας και Κλίματος στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Frontiers in Environmental Health», αποτυπώνουν με αριθμούς το τίμημα του καύσωνα: χιλιάδες επιπλέον θάνατοι μέσα σε μία ημέρα και δεκάδες χιλιάδες μέσα σε μόλις πέντε ημέρες ακραίας ζέστης. Σημαντικό είναι επίσης ότι οι υπερβάλλοντες θάνατοι κατανέμονται άνισα: ένας μικρός αριθμός πυκνοκατοικημένων ομόσπονδων κρατιδίων επωμίζεται ένα δυσανάλογο μερίδιο του εθνικού βάρους και πρόκειται για τα φτωχότερα και πιο ζεστά από αυτά όπως το Ουτάρ-Πραντές, το Μπιχάρ, το Μάντια-Πραντές, το Ρατζαστάν και το Γκουτζαράτ.

Το θερμικό φορτίο δεν περιορίζεται όμως στη θνησιμότητα. Η υπερθέρμανση του πλανήτη αυξάνει την έκθεση σε κινδύνους, προκαλεί εξάντληση και στερεί από εκατομμύρια ανθρώπους πολύτιμες ώρες ύπνου. Στις μεγάλες ινδικές πόλεις, η ζέστη έχει ήδη γίνει ένας καθημερινός παράγοντας που επηρεάζει την υγεία, την εργασία και την ποιότητα ζωής.

Από την Ινδία έως την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, η εικόνα είναι διαφορετική αλλά το μοτίβο κοινό: η ζέστη γίνεται φονικότερη, οι πυρκαγιές μεγαλύτερες και δυσκολότερα αντιμετωπίσιμες, ενώ οι συνέπειες ταξιδεύουν από χώρα σε χώρα.

Στον Καναδά, όπως επισημαίνει στους «NY Times» ο Μάικλ Φλάνιγκαν ειδικός στη διαχείριση πυρκαγιών στο Πανεπιστήμιο Thomson Rivers, οι μισές δασικές πυρκαγιές, όπως αυτές που καίνε τώρα στο βόρειο Οντάριο, εκδηλώνονται σε περιοχές, είτε ακατοίκητες είτε διάσπαρτες με μικρές κοινότητες αυτοχθόνων, ώστε είναι αδύνατον να αντιμετωπιστούν. Οι εκτάσεις που καίγονται έχουν σχεδόν τετραπλασιαστεί από τη δεκαετία του 1970, ενώ οι περίοδοι πυρκαγιών γίνονται όλο και μεγαλύτερες. Οι μισές πυρκαγιές προκαλούνται από κεραυνούς και ευθύνονται για το 92% της συνολικής έκτασης των δασών που καίγονται.

Ο καπνός, όπως και η κλιματική κρίση, δεν σταματά στα σύνορα. Από τις πυρκαγιές του Καναδά έφτασε σε αμερικανικές πόλεις, μεταξύ των οποίων η Νέα Υόρκη, το Ντιτρόιτ και η Ουάσιγκτον, διαμορφώνοντας δύσκολες συνθήκες για την ποιότητα του αέρα. Μάλιστα, ο αμερικανός πρόεδρος απείλησε τον Καναδά με δασμούς, κατηγορώντας τον για ανεπαρκή διαχείριση των πυρκαγιών, μετατρέποντας ένα περιβαλλοντικό φαινόμενο σε αντικείμενο πολιτικής και διπλωματικής σύγκρουσης.

Πολύ πιο κοντά μας, στην Ισπανία, πυρκαγιά περίπου 100 χιλιόμετρα βόρεια της Μαδρίτης έχει κατακάψει 120.000 στρέμματα, την ώρα κατά την οποία η Μεσόγειος συνεχίζει να δοκιμάζεται από θερμοκρασίες που σπάνε τα όρια.

Στη Σαρδηνία, το θερμόμετρο έφτασε τους 48 βαθμούς, ενώ σε ορισμένες περιοχές πέφτει τη νύχτα στους 12-13. Η διαφορά των 25 έως 30 βαθμών μέσα σε λίγες ώρες, που περιγράφεται από την ιταλική «Repubblica» ως ο «μικρόκοσμος των άκρων», αποτυπώνει με τον πιο εντυπωσιακό τρόπο τις ακραίες αντιθέσεις του νέου κλίματος.