Η Κεντροαριστερά των κινημάτων

Κάτι κινείται στην Αθήνα. Και δεν κινείται στα κομματικά γραφεία, στις κλειστές συσκέψεις ή στις ατέρμονες συζητήσεις για την ανασύνθεση της Κεντροαριστεράς. Κινείται στις γειτονιές. Εκεί όπου οι πολίτες οργανώνονται, διεκδικούν, συγκρούονται με κατεστημένες αντιλήψεις και υπερασπίζονται το δικαίωμά τους στην πόλη.

Στα Εξάρχεια, στην Κυψέλη, στη Ριζάρη, στα Προσφυγικά της Αλεξάνδρας, στην Γκράβα, στη Βασιλίσσης Ολγας. Διαφορετικές γειτονιές, διαφορετικά αιτήματα, διαφορετικές αφετηρίες. Ενας κοινός παρονομαστής: μια κοινωνία

Αυτά τα κινήματα δεν περίμεναν την άδεια κανενός πολιτικού επιτελείου για να γεννηθούν. Αναπτύχθηκαν μέσα από πραγματικές ανάγκες: την υπεράσπιση του δημόσιου χώρου, του πρασίνου, της κατοικίας, των σχολείων, της ποιότητας ζωής.

Ο Δήμος Αθηναίων στέκεται δίπλα σε αυτά τα κινήματα. Οχι απέναντί τους. Οχι πάνω από αυτά. Ως αρωγός και συμπαραστάτης, όχι ως κηδεμόνας.

Αυτή η κινητικότητα φέρνει την Κεντροαριστερά μπροστά σε ένα δίλημμα, βαθύτερο από εκείνο των συνεργασιών, των ηγεσιών και των εκλογικών συσχετισμών: Θα επιχειρήσει να διαμορφώσει τους όρους για την αλλαγή της;

Το πρόβλημα της Κεντροαριστεράς δεν είναι μόνο εκλογικό. Είναι πρωτίστως πολιτικό και κοινωνικό. Εχει απομακρυνθεί από τις συλλογικές διεκδικήσεις, έχει περιορίσει τη φιλοδοξία της στη διακυβέρνηση και συχνά αντιμετωπίζει την κοινωνία ως εκλογική πελατεία, όχι ως δύναμη αλλαγής.

Αυτή η αντίληψη έχει εξαντλήσει τα όριά της.

Εξω από τα κομματικά επιτελεία, κάτι κινείται. Νέα κινήματα αναπτύσσονται για τον δημόσιο χώρο, την κατοικία, το περιβάλλον, τα δημόσια αγαθά, την εκπαίδευση, την αξιοπρεπή εργασία. Πολίτες οργανώνονται, συγκροτούν συλλογικότητες, διεκδικούν και αμφισβητούν αποφάσεις που μέχρι χθες θεωρούνταν δεδομένες.

Και ακριβώς εδώ βρίσκεται η δυνατότητα μιας άλλης Κεντροαριστεράς. Οχι εκείνης που αναζητά απλώς κοινωνική υποστήριξη για να κυβερνήσει, αλλά εκείνης που συμπορεύεται με την κοινωνία για να αλλάξει τους όρους άσκησης της εξουσίας.

Η λογική των κινημάτων θέτει διαφορετικά ερωτήματα: Ποιος αποφασίζει για τον δημόσιο χώρο; Ποιος ωφελείται από την ανάπτυξη; Γιατί η κατοικία μετατρέπεται σε προνόμιο; Γιατί τα δημόσια αγαθά υποχωρούν μπροστά στα ιδιωτικά συμφέροντα; Ποιος έχει πραγματικά λόγο στις αποφάσεις;

Και αυτά δεν είναι επιμέρους τοπικά ζητήματα. Είναι ο πυρήνας μιας σύγχρονης προοδευτικής πολιτικής, που δεν αναζητά απλώς την ψήφο των πολιτών, αλλά τη συμμετοχή τους. Που δεν φοβάται τις διεκδικήσεις, ακόμη κι όταν είναι ενοχλητικές. Που δεν υπόσχεται ότι θα λύσει τα πάντα για λογαριασμό της κοινωνίας, αλλά δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε η ίδια η κοινωνία να αποκτήσει δύναμη και λόγο.

Δεν πρόκειται για μια εύκολη διαδρομή. Τα κινήματα έχουν αντιφάσεις, διαφωνίες, διαφορετικές προτεραιότητες. Και οφείλουν να διατηρούν την αυτονομία τους. Ομως ακριβώς εκεί βρίσκεται η αξία τους: δεν είναι προεκλογικοί μηχανισμοί, αλλά ζωντανές μορφές δημοκρατικής συμμετοχής και διεκδίκησης.

Και όταν υπάρχει πολιτικό υποκείμενο να τα εκφράσει, τότε επιτυγχάνουν σημαντικές νίκες και πολιτικές αλλαγές, όπως έγινε στη Σερβία και στις ΗΠΑ.

Η Αθήνα γίνεται εργαστήριο αυτής της νέας σχέσης ανάμεσα στην κοινωνία και την πολιτική. Οχι επειδή λύθηκαν όλα τα προβλήματα, αλλά επειδή αρχίζει να δοκιμάζεται στην πράξη ένας διαφορετικός τρόπος άσκησης της εξουσίας: με τους πολίτες πρωταγωνιστές και όχι θεατές.

Οι απαιτήσεις όμως των καιρών απαιτούν ακόμα περισσότερα: Να συνδεθούν οι αγώνες για τη στέγη με μια διαφορετική στεγαστική πολιτική. Οι περιβαλλοντικές κινητοποιήσεις με μια δίκαιη πράσινη μετάβαση. Οι διεκδικήσεις για δημόσιους χώρους με τον δημοκρατικό σχεδιασμό των πόλεων. Οι αγώνες για την εργασία με την αναδιανομή του πλούτου και την ενίσχυση των συλλογικών δικαιωμάτων.

Η κοινωνική διαμαρτυρία χωρίς πολιτική προοπτική κινδυνεύει να μείνει αποσπασματική. Η συνάντησή τους μπορεί να δημιουργήσει μια νέα δυναμική αλλαγής.

Ο Χάρης Δούκας είναι δήμαρχος Αθηναίων