Η γωνία της κάννης

Είναι κάποιες ιστορίες που βρίσκονται ανάμεσα στο δράμα και στην κωμωδία. Και η τελική τους κατεύθυνση ορίζεται από τη γωνία στόχευσης μιας καραμπίνας. Πέντε μοίρες πάνω ή πέντε μοίρες κάτω και η ιστορία αλλάζει ύφος και χροιά. Ξαναδείτε την περιπέτεια με τον 89χρονο, τροποποιώντας ελαφρώς την κλίση της κάννης.

Θα μετρούσαμε πεντέξι φέρετρα, και η αφήγηση θα έπαιρνε άλλη τροπή, κουβαλώντας βαριά αναθέματα. Κάποιοι θα τα φόρτωναν όλα στο κράτος, με τις υπηρεσίες που οδήγησαν έναν γέροντα βιοπαλαιστή εκτός ορίων. Και θα διέκριναν συνάφεια ανάμεσα στην ανεπάρκεια του ΕΦΚΑ και στην ψυχική κατάσταση του δράστη.

Αλλοι θα επεσήμαιναν την υστέρηση στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Και όλοι μαζί θα έδειχναν την Αστυνομία. Πώς είναι δυνατόν ένας άνθρωπος με προηγούμενο ψυχιατρικής νοσηλείας να κυκλοφορεί στο κέντρο της πρωτεύουσας με καραμπίνα στο χέρι και περίστροφο στη ζώνη; Βέβαια αυτές οι παρατηρήσεις και τα ερωτήματα βρίσκονται και τώρα εν ισχύι. Δεν αναιρούνται από την εξέλιξη των πραγμάτων. Ομως στην Ελλάδα ζούμε.

Η γωνία βολής ήταν στις σωστές μοίρες και προκάλεσε μόνο ελαφρείς τραυματισμούς από τα σκάγια. Και έτσι, μέχρι τη Δευτέρα, η ιστορία του 89χρονου με την καραμπίνα θα έχει ξεχαστεί. Ισως μείνει κάτι ως στοιχειωμένο ανέκδοτο στις συζητήσεις που γίνονται μέσα στα ταξί. «Κάποια στιγμή θα μας φέρουν όλους σε αυτό το σημείο, κυρία μου».

Είδαμε και κάτι αντίστοιχα στην κοινωνική δικτύωση. Αρκετοί πήγαν να τον ντύσουν με την οργή που διατρέχει την κοινωνία, να του δώσουν έστω δύο σταγόνες δίκαιο. Γράφονται απίστευτα σχόλια. Αυτό δεν είναι παράλογο. Στην εποχή των Μνημονίων υπήρχε ένα ρεύμα που ανέβαζε τους αυτόχειρες σε ηρωικό βάθρο.

Εθεωρούντο θύματα της κρίσης, φονευθέντες από τους ανάλγητους της πολιτικής τάξης. Τώρα η οργή έχει άλλη μορφή. Δεν υπάρχει το σοκ της χρεοκοπίας, αλλά η κόπωση μπροστά στα αδιέξοδα της καθημερινότητας. Και έτσι, για αρκετούς συμπατριώτες μας, ο γέροντας με την καραμπίνα πρωταγωνίστησε σε μία σκηνή αντίστοιχη εκείνης στο «Ολα είναι δρόμος», όταν ο Γιώργος Αρμένης δίνει εντολή στον Ηλία να κατεδαφίσει το επαρχιακό σκυλάδικο.

Κακώς. Ο άνθρωπος θα εγκλειστεί στο ψυχιατρείο και θα ζήσει τις έσχατες των ημερών του με αγωγή που θα καταπραΰνει την οργή του, αλλά δεν θα τον ανακουφίσει από τη δυστυχία.

Που λέτε πριν από το απονενοημένο του διάβημα προς τον ΕΦΚΑ, πέρασε και από τα γραφεία της εφημερίδας μας. Χωρίς καραμπίνα. Αφησε στο θυρωρείο έναν ογκώδη φάκελο με τη συνταξιοδοτική του κατάσταση. Πολλές σελίδες, σχεδόν 200. Και μία επιστολή με την ιστορία της ζωής του μέσα σε λίγες λέξεις.

Γεννήθηκε στη Μεσσηνία το 1937. Οταν ολοκλήρωσε τη στρατιωτική του θητεία, το 1959, έφυγε μετανάστης στη Γερμανία. Και από εκεί στο Σικάγο, του 1970. Ενδεχομένως να είναι και αυτός ένας από τους χιλιάδες συμπατριώτες μας που «γύρισαν από τα πιάτα» – η ομογένεια στο Σικάγο δραστηριοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό στην εστίαση. Ελαβε δύο συντάξεις. Μία από τις ΗΠΑ και μία από τη Γερμανία. Διεκδίκησε και τρίτη από την Ελλάδα.

Δεν δικαιώθηκε στα δικαστήρια. Και πιστεύει ότι το ΙΚΑ συνωμότησε εις βάρος του. «Και εγώ, το σκυλί, τώρα λύσσαξα και είμαι λυσσασμένος και θα πάω κάποια μέρα στα γραφεία και θα τους δαγκώσω, να λυσσάξουν και αυτοί». Και τους δάγκωσε. Οχι μόνο τους υπαλλήλους στον ΕΦΚΑ και τους ανυποψίαστους που τραυμάτισε. Αλλά και ολόκληρη την Αστυνομία που, επί ώρες, προσπαθούσε να εντοπίσει έναν υπερήλικο με κουμπούρια και διαγνωσμένη διαταραχή ψυχικής υγείας.

Τι μας μαθαίνει, αλήθεια, αυτή η ιστορία; Τι ήρθε να μας θυμίσει αυτός ο άνθρωπος; Πρώτο και κυριότερο, το παιχνίδι που παίζουμε κάθε μέρα με την τύχη. Κυκλοφορείς στο κέντρο της πρωτεύουσας, πηγαίνεις στη δουλειά σου και εμφανίζεται ένας τύπος με καραμπίνα για να ρίξει εναντίον σου.

Το σοκ που υπέστησαν οι τραυματίες θα διατρέχει την υπόλοιπη ζωή τους. Και ξέρουμε πολύ καλά ότι εύκολα θα μπορούσαμε να είμαστε εμείς στη θέση τους. Επίσης θυμηθήκαμε ότι υπάρχουν επιμέρους θέματα που, αν συνδυαστούν, φτιάχνουν θανατηφόρο μείγμα. Ο άνθρωπος αυτός πήρε άδεια οπλοφορίας σε ηλικία 83 ετών. Ανακλήθηκε αργότερα, όταν συνελήφθη για βίαιο περιστατικό και άφησε τέσσερις σφαίρες πάνω στο εισαγγελικό γραφείο.

Νοσηλεύτηκε, αλλά, όπως διαπιστώθηκε, η κατάστασή του δεν βελτιώθηκε, πήρε ακραία τροπή. Και όμως, μέσα σε αυτό το μωσαϊκό ευθυνών, κάτι διαφεύγει διαρκώς. Η αδυναμία του συστήματος να παρακολουθήσει έναν άνθρωπο μετά τη διάγνωση, να τον κρατήσει μέσα σε ένα πλαίσιο φροντίδας και ελέγχου.

Δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο περιστατικό. Είναι η συνάντηση πολλών μικρών ρωγμών: διοικητικών, υγειονομικών, αστυνομικών. Καμία από αυτές από μόνη της δεν σκοτώνει. Μαζί, όμως, παράγουν τον κίνδυνο. Και τότε η τύχη παύει να είναι απλώς σύμπτωση και μετατρέπεται σε μηχανισμό. Μέχρι να συμβεί το επόμενο περιστατικό. Και τότε θα ξανακάνουμε την ίδια συζήτηση, με τους ίδιους όρους και τις ίδιες διαπιστώσεις. Μέχρι να αλλάξει κάτι. Εστω μέχρι να αλλάξει απλώς η γωνία της κάννης.