Η επιθυμία της κάμερας

Η Ευρωπαϊκή Ραδιοτηλεοπτική Ενωση (EBU) εξέδωσε νέες οδηγίες για την κάλυψη των αγωνισμάτων στίβου στα οποία αγωνίζονται γυναίκες. Οι σκηνοθέτες καλούνται να αποφεύγουν πλάνα που προσδίδουν σεξουαλική διάσταση στο γυναικείο σώμα. Κοινώς, να μην επιλέγουν πολύ κοντινές λήψεις σε επίμαχα σημεία και να μην προσεγγίζουν τις αθλήτριες με τη γνώριμη λάγνα ανδρική ματιά. Σωστό. Από τα καλά του woke. Είναι κάτι που ζητούν εδώ και χρόνια πολλές αθλήτριες, οι οποίες διαπίστωσαν ότι ο φακός συχνά δεν τις αντιμετωπίζει ως αγωνιζόμενες, αλλά ως καλλίγραμμα σώματα.

Πώς φτάσαμε ως εδώ; Η εύκολη απάντηση είναι ο σεξισμός. Η πιο σωστή είναι ότι ο σεξισμός συνάντησε το μάρκετινγκ. Η ανδρική ματιά δεν γεννήθηκε στα τηλεοπτικά συνεργεία. Υπήρχε ανέκαθεν. Το μάρκετινγκ, όμως, τη μέτρησε και την αξιοποίησε.

Ο αθλητισμός είναι προϊόν. Το σώμα του αθλητή έγινε μέρος του προϊόντος. Οι παλαιότεροι θα θυμάστε τις αθλήτριες των δεκαετιών του ’70 και του ’80. Το styling έπαιζε ελάχιστο ρόλο. Κανένας δεν περίμενε να δει μία ανατολικοευρωπαία πρωταθλήτρια με styling κοσμικής εξόδου.

Στη συνέχεια μπήκαν οι χορηγοί, οι εταιρείες αθλητικής ένδυσης επένδυσαν στη μόδα και η εικόνα απέκτησε σχεδόν την ίδια σημασία με την επίδοση. Τα σορτσάκια έγιναν μικρότερα, οι φανέλες τοπ, οι κοιλιακοί στοιχείο της εμπορικής ταυτότητας. Παράλληλα, πολλοί αθλητές και αθλήτριες κατάλαβαν ότι μια ισχυρή δημόσια εικόνα έφερνε περισσότερες χορηγίες και μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα. Με τα social media αυτό έγινε κανόνας. Δεν αρκούσε να κερδίζεις. Επρεπε και να πουλάς. Στην κορυφή του αθλητισμού, οι διαφημίσεις αποδίδουν συχνά περισσότερα από τα μετάλλια.

Η κάμερα δεν έχει επιθυμίες. Οι άνθρωποι έχουν. Και η τηλεόραση, όπως κάθε μέσο, ανταγωνίζεται για λίγα δευτερόλεπτα από την προσοχή μας. Οταν, λοιπόν, επιμένει σε γλουτούς και κοιλιακούς, δεν καλύπτει μόνο τον αγώνα. Κινηματογραφεί αυτό που πιστεύει ότι θα κρατήσει το βλέμμα του θεατή. Και το βλέμμα του θεατή διεγείρεται από τον πόθο ή τον φθόνο. Οι οδηγίες της EBU είναι σωστές. Η κάμερα θα αλλάξει γωνία λήψης. Αλλά ένα κομμάτι του κοινού θα σηκώνεται από τον καναπέ προσπαθώντας να δει, από άλλη γωνία, αυτό που του στερεί ο φακός.

Για την ταυτοποίηση των κατηγορουμένων στην υπόθεση της Marfin χρησιμοποιήθηκε εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης το οποίο συνέκρινε φωτογραφίες των μασκοφόρων δραστών με εικόνες από την προσωπική τους ζωή. Η ταύτιση δεν είναι απόλυτη για αυτό και η κατηγορία στηρίζεται και σε άλλα στοιχεία, όπως τα σακίδια των υπόπτων. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια δίκη της νέας εποχής. Το δικαστήριο θα κληθεί να αποφασίσει πόσο αποδεικτικό βάρος αξίζει να δώσει στην κρίση μιας μηχανής. Και να κρίνει αν το ποσοστό που υπολείπεται για την πλήρη ταύτιση προσώπων, καλύπτεται από τα σακίδια. Αλλά για να το αποφασίσει, πρέπει να έχει γνώση των μεθόδων και της παραμετροποίησης που χρησιμοποιεί η μηχανή. Ενας εμπειρογνώμονας δύναται να αξιολογηθεί ως προς την αξιοπιστία του. Μία εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης πώς αξιολογείται από τον δικαστή;

Υπάρχουν ογκώδη εγχειρίδια διαχείρισης πολιτικών κρίσεων. Κανένα δεν περιλαμβάνει τη μέθοδο που επινόησε η κυβέρνηση στα σκάνδαλα των υποκλοπών και του ΟΠΕΚΕΠΕ. Το δούλεμα. Στην περίπτωση των υποκλοπών χρειάστηκε βέβαια και η αγαστή συνεργασία της Δικαιοσύνης. Ωστόσο η εκδοχή των «ιδιωτών που έκαναν υποκλοπές» είναι ένα έξοχο παράδειγμα για το πώς λειτουργεί η μέθοδος με το δούλεμα. Διότι απαιτεί και μεγάλες πολιτικές αρετές, όπως ο κυνισμός και το να στέκεσαι μπροστά σε μία κάμερα δίπλα σε ένα τέρας, υποστηρίζοντας ότι κρατάς στην αγκαλιά σου ένα γατάκι. Στον ΟΠΕΚΕΠΕ έχουμε πανηγυρισμούς επειδή το ποσοστό απαλλαγής των βουλευτών υπερβαίνει το 60% επί συνόλου ελεγχομένων. Οι υπόλοιποι που κάθονται στο εδώλιο, αν και στελέχη της ΝΔ, δεν λογίζονται. Θα μου πείτε ότι αυτή η μέθοδος οδηγεί σε πλήρη απαξίωση όσων την υιοθετούν. Κάνετε λάθος. Οδηγεί στον πλήρη εξευτελισμό όσων την αποδέχονται και, ενίοτε, την υπερασπίζονται.

Δεν γνωρίζουμε αν η Ρένα Δούρου είχε φανταστεί αυτήν την εξέλιξη στη χάραξη της πολιτικής διαδρομής. Σίγουρα όχι. Μεταξύ μας, πριν από μερικά χρόνια, κανένας δεν θα μπορούσε να προβλέψει το μέγεθος της έκπτωσης και της σηψαιμίας στο σώμα του ΣΥΡΙΖΑ. Τι μπορεί να πετύχει η Δούρου; Αγνωστο. Το βέβαιο είναι ότι δεν υπάρχει σώφρων άνθρωπος που θα στοιχημάτιζε υπέρ της.