Αυτά που ο χρόνος δεν αλλάζει

Διακόσια πενήντα χρόνια έχουν περάσει από τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας, την οποία γιορτάζουν φέτος οι Αμερικανοί. Μερικά πράγματα, όμως, μένουν αναλλοίωτα στον χρόνο. Αναλλοίωτα, με την έννοια ότι, όσο και αν έχει αλλάξει ο κόσμος, όσο και οι τεχνολογικές επαναστάσεις που μεσολάβησαν προσφέρουν δυνατότητες που ο άνθρωπος δεν μπορούσε καν να ονειρευτεί πριν από δυόμισι αιώνες, αυτά εξακολουθούν να έχουν την ίδια ισχύ όπως και τότε. Είναι μάλιστα ιδιαιτέρως επίκαιρα σήμερα, καθώς συνεχίζεται ο πόλεμος του Τραμπ στον

Κατ’ αρχάς, η γεωγραφική απόσταση. Στα τέλη του 18ου αιώνα ο διάπλους του Ατλαντικού ήταν περιπέτεια, ακόμη και με καλό καιρό, με αποτέλεσμα τόσο η πολιτική όσο και η στρατιωτική διαχείριση της κρίσης από το Λονδίνο να είναι ελλιπής και αποσπασματική. Σήμερα, η τεχνολογία έχει εκμηδενίσει την απόσταση και επιτρέπει στους εμπόλεμους να έχουν άμεση οπτική επαφή με τον στόχο σε πραγματικό χρόνο και ανεξαρτήτως απόστασης.

Ομως, δεν έχει εκμηδενίζει το οικονομικό κόστος της απόστασης, το οποίο αντιθέτως έχει μεγαλώσει. Τα όπλα που χρησιμοποιούνται είναι πανάκριβα και έχουν εκτοξεύσει τον προϋπολογισμό του υπουργείου Αμυνας, ενώ συγχρόνως εξαντλούν και το οπλοστάσιο της υπερδύναμης. Πόσο καιρό, φαντάζεστε, μπορούν να κρατούν οι ΗΠΑ στον Κόλπο του Ομάν τα δύο μεγαλύτερα αεροπλανοφόρα τους;

Ο δεύτερος λόγος για τον οποίο χάθηκε ο πόλεμος στις αποικίες ήταν η κάκιστη αγγλική κυβέρνηση της εποχής. Ο πρωθυπουργός, λόρδος Νορθ, καθώς και οι βασικοί υπουργοί του ήταν προδήλως ανίκανοι. Ολοι οι πολιτικοί της εποχής με αξία, εκείνοι των οποίων η μνήμη ζει ακόμη στον αγγλόφωνο κόσμο, όπως ο Εντμουντ Μπερκ, ο Τσαρλς Τζέιμς Φοξ και ο Γουίλιαμ Πιτ ο πρεσβύτερος, ήταν υπέρ των αποίκων. (Αυτό δεν πρέπει να εκπλήσσει, δεδομένου ότι ο πόλεμος με τον οποίο οι αποικίες κέρδισαν την ανεξαρτησία τους ήταν ένας εμφύλιος.) Ομοίως και σήμερα, ο πόλεμος στον Περσικό διεξάγεται ίσως από τη χειρότερη, πιο ανεύθυνη και τυχάρπαστη αμερικανική κυβέρνηση από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου μέχρι σήμερα. Σκεφτείτε μόνο τον απερίγραπτο υπουργό Αμυνας Πιτ Χέγκσεθ: ένα τηλεοπτικό νούμερο, ένα καρτούν που νομίζει ότι ζούμε στον καιρό του Αχιλλέα και της σώμα με σώμα μονομαχίας.

Δεν ήταν όμως μόνο ότι ο πόλεμος έγινε με μισή καρδιά από το Λονδίνο, επειδή οι άποικοι ήταν συμπατριώτες τους, επειδή είχαν την υποστήριξη μέρους του πολιτικού κόσμου στη Βρετανία και, τέλος, επειδή στρατηγικά οι αποικίες στην Αμερική ήταν δευτερεύουσας στρατηγικής αξίας εν σχέσει με τις κτήσεις στην Καραϊβική. Ηταν επίσης ότι δεν υπήρχε σχέδιο! Δηλαδή, για να είμαι ακριβής, υπήρχε κάτι που έμοιαζε με σχέδιο (ο στρατηγός Μπεργκόιν θα κατέβαινε από τον Βορρά, ο στρατηγός Κουρνουόλις θα ανέβαινε από τον Νότο και υποτίθεται ότι θα συναντιόντουσαν σε ένα σημείο κ.λπ.), αλλά δεν εφαρμόστηκε ποτέ. Ο καθένας έκανε του κεφαλιού του, κάτι που δικαιολογείται εν μέρει, αν πρέπει να περιμένεις ενάμιση μήνα μέχρι να έρθουν οι οδηγίες από το Λονδίνο. Ούτε σήμερα όμως υπάρχει σχέδιο στον Περσικό. Η στρατηγική των ΗΠΑ μεταβάλλεται από τη μια μέρα στην άλλη κατά τις διαθέσεις του προέδρου Τραμπ, ο οποίος ό,τι θυμάται χαίρεται. Οι Αμερικανοί βαράνε (κατά το «τι βαράς, ρε;»), χωρίς να ξέρουν ούτε πού θέλουν να καταλήξουν ούτε πώς.

Συνοψίζω: Η γεωγραφική απόσταση, η κακή κυβέρνηση και, τέλος, η έλλειψη σχεδίου και λαϊκής υποστήριξης για τον πόλεμο στον Περσικό είναι εκείνα που, τηρουμένων των αναλογιών και σε ό,τι αφορά τον πόλεμο στον Περσικό, φέρνουν τις ΗΠΑ στη θέση της Μεγάλης Βρετανίας το 1776. Αναρωτιέμαι αν τους απασχολεί καθόλου αυτή η ειρωνεία, καθώς γιορτάζουν τα 250 χρόνια της ανεξαρτησίας τους.

Ούτε που με νοιάζει ποιος κέρδισε χθες στο Μουντιάλ, δεδομένου ότι το ματς ήταν εσωτερική υπόθεση των Ισπανών με τις αποικίες τους. Το σημαντικότερο όλων σε αυτό το τουρνουά ήταν ότι, στον λεγόμενο μικρό τελικό, η Αγγλία (η κανονική Αγγλία, όχι η Βρετανία) πάτησε τη Γαλλία. Αν τα κατάφερε χθες και η Ισπανία να δαμάσει τους αποίκους, ακόμη καλύτερα…