Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση

Οι πόλοι στη Φυσική είναι δύο. Στη σύγχρονη πολιτική όμως; Τα πράγματα έχουν πάψει εδώ και καιρό να είναι τόσο απλά. Στον δυτικό κόσμο οι πολιτικοί πόλοι δεν είναι πλέον δύο. Είναι τρεις, ίσως και τέσσερις. Οι εσωτερικές μάχες των άλλοτε κυρίαρχων πολιτικών οικογενειών, της Κεντροδεξιάς και της Κεντροαριστεράς, έχουν πλέον μεταφερθεί στις εθνικές κάλπες. Τα κυβερνητικά κόμματα καταγράφουν χαμηλότερα ποσοστά σε σχέση με τα ιστορικά τους δεδομένα, ενώ οι παραδοσιακές αντιπολιτεύσεις αδυνατούν να κεφαλαιοποιήσουν τη φθορά της εκάστοτε κυβέρνησης.

Αν, λοιπόν, δούμε τις ελληνικές εξελίξεις

αποκομμένες από όσα συμβαίνουν στον υπόλοιπο δυτικό κόσμο, θα κατανοήσουμε μόνο ένα μέρος της πραγματικότητας. Στις Ηνωμένες Πολιτείες επικράτησε ο Ντόναλντ Τραμπ. Στη Γαλλία η Εθνική Συσπείρωση διεκδικεί για πρώτη φορά με αξιώσεις την προεδρία, ενώ στη Γερμανία και στη Μεγάλη Βρετανία κόμματα με εντονότερο εθνικό λόγο καταγράφουν σημαντική άνοδο.

Αυτή η αναδιάταξη των πολιτικών χώρων αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να διαβάζουμε τον χρόνο των εκλογών. Ενα σκάνδαλο, μια οικονομική εξέλιξη, μια εθνική επιτυχία ή μια κρίση μπορούν να επηρεάσουν πολύ περισσότερο το αποτέλεσμα από την ίδια την ημερομηνία των εκλογών.

Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση. Η πραγματική πολιτική είδηση δεν είναι η πτώση των ποσοστών της κυβέρνησης, κάπου και αναμενόμενο έπειτα από 7 χρόνια διακυβέρνησης. Η πραγματική «είδηση» είναι πως η φθορά αυτή δεν μεταφράζεται σε αντίστοιχη άνοδο της Κεντροαριστεράς, αλλά σε ενίσχυση του χώρου δεξιότερα της Νέας Δημοκρατίας συνολικά, κάτι που είδαμε και στις ευρωεκλογές του 2024, κάνοντας τη θεωρία του ώριμου φρούτου σαπισμένη. Ο φιλελεύθερος, κυβερνητικός χώρος εμφανίζει σαφή σημάδια συρρίκνωσης σε σχέση με το 2023. Την ίδια στιγμή, όμως, η ευρύτερη Κεντροαριστερά αδυνατεί να μετατρέψει αυτή τη φθορά σε αντίστοιχη πολιτική διεύρυνση. Οι προσπάθειες ανασύνθεσης του χώρου ανακτούν τμήματα παλαιών εκλογικών ακροατηρίων, απλά μεταφέροντας τον κόσμο από παλαιά κόμματα σε νέα. O Αλέξης Τσίπρας δύναται να συσπειρώνει ένα σημαντικό μέρος του παλαιού ακροατηρίου του ΣΥΡΙΖΑ, όμως αυτό δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την απαραίτητη κοινωνική ώσμωση. Αντίστοιχα, το ΠΑΣΟΚ, παρότι για μεγάλο διάστημα βρέθηκε σχεδόν μόνο του στον χώρο της Κεντροαριστεράς, δεν κατάφερε να μετατρέψει αυτό το χρονικό πλεονέκτημα ώστε να γίνει ο κυρίαρχος του χώρου. Αντίθετα, ο μόνος πολιτικός χώρος που εμφανίζει σήμερα σαφή δυναμική είναι εκείνος στα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας. Η συνολική διεύρυνση της εκλογικής δεξαμενής, φέρεται να  μπορεί να εκφραστεί από περισσότερους του ενός πολιτικούς φορείς. Μένει να δούμε αν άμεσα ή αργότερα θα βρεθεί ο/η επικεφαλής που θα ενώσει αυτόν τον χώρο.

Αυτό εξηγεί γιατί ο χρόνος, υπό κανονικές πολιτικές συνθήκες, μοιάζει να λειτουργεί υπέρ αυτού του χώρου. Οσο η κυβερνητική φθορά συσσωρεύεται χωρίς να μετατρέπεται σε πολιτικό όφελος για την Κεντροαριστερά τόσο ενισχύεται η πιθανότητα οι διαρροές να κατευθύνονται κυρίως προς τα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας. Η εικόνα αυτή μπορεί, βέβαια, να ανατραπεί εάν η πολιτική ατζέντα μεταβληθεί από κάποιο γεγονός μεγάλης εθνικής, οικονομικής ή γεωπολιτικής σημασίας, ικανό να επαναπροσδιορίσει τις προτεραιότητες των πολιτών.

Θα έλεγα πως το πραγματικό ερώτημα των επόμενων εκλογών έγκειται περισσότερο στη συγκυρία της στιγμής, κάτι που πολλές φορές ευνοεί μια κυβέρνηση και λιγότερο στον προσδιορισμό από τώρα της  Κυριακής των εκλογών. Εκτίμησή μου είναι πως οι εκλογές κερδίζονται από το συνολικό σωστό διάβασμα της εποχής και λιγότερο την τυχαιότητα της μέρας.

Ο Γιώργος Τράπαλης είναι επικεφαλής ερευνών της GOOD AFFAIRS