Η ευκολία του ανεξήγητου

Ομολογώ πως δεν το είχα σκεφτεί. Κι έτσι εντυπωσιάστηκα όταν διάβασα στον ενημερωμένο Τύπο την αποκάλυψη ότι ενδεχομένως κάπου υπάρχει ένα «μυστικό δωμάτιο» με δικογραφίες «ανεξιχνίαστων υποθέσεων».

Κι ότι μόλις στενεύουν τα πράγματα για την κυβέρνηση στέλνουν κάποιον να ανασύρει από τα αζήτητα μια τέτοια δικογραφία.

Μπαίνει δηλαδή ο κυβερνητικός στο μυστικό δωμάτιο και φωνάζει.

– Πιάσε μια εγκληματική οργάνωση για το 5.

– Μα εκεί μόλις στείλαμε το έγκλημα με την τουρκική μαφία.

– Καλά, δεν πειράζει. Βάλε τους κι ένα κύκλωμα φοροδιαφυγής.

Κι αυτό εξηγεί

Να πω ότι το είχα σκεφτεί; Δεν θα πω ψέματα.

Ισως να είναι και καλύτερα. Μου λένε ότι οι εμπνευστές της ιδέας και των δημοσιευμάτων ταλαιπωρούνται τώρα από κάτι λευκές μπλούζες στο Δρομοκαΐτειο.

Αλλά έτσι είναι οι μεγάλες ιδέες. Πρώτα ταλαιπωρούνται και μετά αναγνωρίζονται. Δείτε τον Γαλιλαίο, τον Κολόμβο ή τον Αϊνστάιν. Ακόμη κι η κυρία Καρυστιανού δεν έχει βρει ακόμη την αναγνώριση που της οφείλουμε.

Η σατανική κυβέρνηση, όμως, τη βγάζει καθαρή χάρη στο «μυστικό δωμάτιο» με τις ανεξιχνίαστες υποθέσεις. Υποπτα πράγματα.

Τον μηχανισμό τον εξηγεί και ο Giuliano da Empoli μέσω ενός μπλόγκερ της «αμερικανικής εναλλακτικής Δεξιάς».

«Ο παραλογισμός είναι ένα οργανωτικό εργαλείο πιο αποτελεσματικό από την αλήθεια. Ο οποιοσδήποτε μπορεί να πιστέψει την αλήθεια, ενώ το να πιστέψεις το παράλογο είναι μια πραγματική απόδειξη αφοσίωσης. Και όποιος έχει μια στολή, έχει έναν στρατό» («Oι μηχανικοί του Χάους. Η άνοδος του λαϊκισμού την εποχή του αλγόριθμου και των κοινωνικών δικτύων», Κέδρος, σελ. 24).

Βέβαια, η διαφορά ανάμεσα στην αλήθεια και το παράλογο δεν είναι πάντα δεδομένη. Κι αυτό, άλλωστε, είναι το μεγάλο πλεονέκτημα του παράλογου πέρα από την αφοσίωση.

Στην Ελλάδα είχαμε πολλά τέτοια κρούσματα. Τους ψεκασμένους του 2012-2014, τη μικρή Μαρία στον Έβρο που την έφαγε ο σκορπιός, τα εμβόλια με τα τσιπάκια του Μπιλ Γκέιτς, τους ναζί στην Ουκρανία, το ξυλόλιο και τα όπλα του ΝΑΤΟ στα Τέμπη…

Και μάλιστα συγκινήθηκα όταν διάβασα στον da Empoli πως τα περί ψεκασμών από διερχόμενα αεροπλάνα δεν είναι μόνο ελληνική επινόηση.

Διακινήθηκαν και στην Ιταλία από τον υφυπουργό αρμόδιο για τις Σχέσεις με το Κοινοβούλιο στην ανεκδιήγητη κυβέρνηση του «Κινήματος 5 Αστέρων» με τον Τζουζέπε Κόντε και Λουίτζι ντι Μάιο. Στην ίδια κυβέρνηση, μάλιστα, ο υφυπουργός Εσωτερικών είχε καταλήξει ότι η αποβίβαση των αμερικανών αστροναυτών στη Σελήνη «ήταν φάρσα».

Τελικά μπορεί η αλήθεια να είναι καμία φορά ασήκωτη αλλά το παράλογο έχει πιο πιασάρικες ιστορίες.

Και όχι μόνο στην Ελλάδα. Ο «Economist», που δεν είναι κανένα περιοδικό παρανοϊκών και σαλταρισμένων, είχε προ ημερών ένα ενδιαφέρον δημοσίευμα με τίτλο «Το παρανοειδές στυλ» που παρουσίαζε σχετικές πρόσφατες εκδόσεις επί του θέματος (31/10).

Από εκεί μαθαίνουμε πως το 2021, σε ένα δείγμα 25.000 πολιτών σε 24 χώρες, το 37% κατά μέσο όρο πιστεύει ότι «υπάρχει μια ομάδα ανθρώπων που μυστικά ελέγχει τα γεγονότα και κυβερνά τον κόσμο».

Αυτή είναι η βάση και η πελατεία όλων των «θεωριών συνωμοσίας» των οποίων η γοητεία δεν είναι κάτι καινούργιο.

Με την ευκαιρία: το ξέρατε ότι ο όρος μάλλον εμφανίστηκε πρώτη φορά το 1863 στους «Τάιμς της Νέας Υόρκης»;  Και για να ευημερούν από τότε, σημαίνει ότι πουλάνε.

Στο βιβλίο του για τις συνωμοσίες, ο γάλλος πανεπιστημιακός Νικολά Γκιλό σημειώνει ότι οι θεωρίες αυτές «αντικατοπτρίζουν μια διάχυτη κοινωνική δυσφορία» απέναντι σε μια «ξεπερασμένη εκδοχή του φιλελευθερισμού» («Conspiracy», Belknap Press, σ. 280),

Ωραίος ο στοχασμός. Αλλά τι σχέση έχουν αυτά με το αν ο Χρυσοχοΐδης κρύβει δικογραφίες σε «μυστικό δωμάτιο»;

Κι ούτε φυσικά η όποια κοινωνική δυσφορία εξηγεί για ποιο λόγο «ο Μητσοτάκης δεν μπορεί να κεφαλαιοποιεί πολιτικά τις επιτυχίες του ελληνικού FBI» (Kontra, 3/11). «Ας τους πιάνουν κι ας εισπράττουν πολιτικά ό,τι θέλουν», είναι ίσως μια πιο λογική αντίδραση.

Τώρα με τις αμερικανικές εκλογές θυμήθηκα ότι στην πρώτη θητεία του Τραμπ το μεγάλο σουξέ συνωμοσιολογίας ήταν η θεωρία του QAnon πως οι Δημοκρατικοί μαζεύονται σε μια υπόγεια πιτσαρία στην Ουάσιγκτον και πίνουν αίμα παιδιών.

Φαίνεται πάντως πως από τότε ξεδίψασαν.

Κι έτσι στις τελευταίες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου επιβεβαιώθηκε μια παλιά αλήθεια. Πως ακόμη κι η πιο παρανοϊκή θεωρία συνωμοσίας δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τις τιμές στα σουπερμάρκετ.

Η απορία, όμως, υπάρχει και είναι βάσιμη. Γιατί κάθε φορά που προκύπτει κάτι δυσεξήγητο πρέπει να ανατρέχουμε στους δρόμους του ανεξήγητου;

Αν κάποιοι απορούν γιατί υποθέσεις που δεν είχαν διαλευκανθεί έως τώρα άρχισαν ξαφνικά να διαλευκαίνονται, δεν θα πω ότι είναι μια παράλογη απορία.

Γιατί, όμως, χρειάζεται να καταφύγουν στο ανεξήγητο ή το μυστηριώδες πριν υποθέσουν ότι έως τώρα απλώς κάποιοι δεν έκαναν σωστά τη δουλειά τους ή δεν είχαν αρκετά στοιχεία στη διάθεσή τους;

Ο Μάικλ Τέιλορ σημειώνει πως όλη η φιλολογία περί σκοτεινών δυνάμεων (από τη Λέσχη Μπίλντερμπεργκ έως τους Εβραίους και τους Ελευθεροτέκτονες) οφείλεται «στην ανικανότητα ή την απροθυμία να αποδεχτούν ότι κάποια γεγονότα είναι πέρα από τον έλεγχο και των πιο ισχυρών παραγόντων». («Illuminati, Liveright», 448 σ.)

Με άλλα λόγια, η απάντηση είναι απλή. Το ανεξήγητο βολεύει. Και βολεύει επειδή η αλήθεια δεν είναι καλοδεχούμενη.