Η άνοιξη της Ουγγαρίας

Εδώ, στον Υπαρκτό Ελληνισμό, ευτυχώς είχαμε ένα ήσυχο Πάσχα από ειδησεογραφικής πλευράς. Τόσο ήσυχο, ώστε το μόνο αξιόλογο που έχω να θέσω υπ’ όψιν σας είναι ο απαράμιλλος σοσιαλιστικός λυρισμός στην πασχαλιάτικη δήλωση του Δημήτρη Κουτσούμπα: «Σε έναν κόσμο που φλέγεται, η λαϊκή σπίθα που σιγοκαίει να γίνει πυρκαγιά ανάστασης των λαών». Σε κάποιους, βλέπετε, το Πάσχα προκαλεί ποιητικές εξάψεις…

Τα σπουδαία συνέβησαν έξω και με αυτά θα ασχοληθούμε. Ο Ορμπαν (του οποίου το μικρό όνομα είναι Βίκτωρ, δηλαδή νικητής…) ηττήθηκε κατά κράτος στις προχθεσινές εκλογές στην Ουγγαρία. Αυτά είναι τα καλά νέα. Από εκεί και πέρα όμως, απλώνεται η αμφιβολία. Γιατί ο νικητής, ξέρετε, προέρχεται από το κόμμα και το σύστημα του Ορμπαν. Σε πολλά μάλιστα  θυμίζει έντονα τον Ορμπαν πριν από είκοσι χρόνια, τότε που θεωρείτο κεντροδεξιός. Επιπλέον, μετά από 20 χρόνια ορμπανισμού, η νέα κυβέρνηση οφείλει να μεταρρυθμίσει ένα ολόκληρο σύστημα διακυβέρνησης, σε όλες τις εξουσίες του. Μιλάμε, δηλαδή, για τιτάνιο έργο. Είναι σχεδόν σαν να επιστρέφουν πίσω, στην πτώση του κομμουνισμού το 1989, για να ξεκινήσουν από την αρχή. Να λάβουμε υπ’ όψιν επίσης ότι ο ορμπανισμός έχει αφήσει πίσω του παντοδύναμες οργανώσεις, με ανεξάρτητη (μη κρατική) χρηματοδότηση, οι οποίες είναι βέβαιο ότι θα αποτελέσουν τα σοβαρότερα εσωτερικά εμπόδια στη μεταρρυθμιστική προσπάθεια. Επομένως, τι υπάρχει παρακάτω;

Ετοιμες απαντήσεις δεν έχω – παρότι ως δημοσιογράφος θα όφειλα να έχω, όχι μία μόνο, αλλά πολλές, για να τις χρησιμοποιώ κατά περίσταση. Αυτό που μπορώ να κάνω, όμως, είναι να θέσω στην κρίση σας τα δεδομένα που θα διαμορφώσουν την απάντηση.

Ο νικητής των εκλογών, Πέτερ Μαγιάρ, στις χθεσινές δηλώσεις του που μεταδόθηκαν απευθείας με ταυτόχρονη μετάφραση στα αγγλικά, τόνισε την πρόθεσή του να επιστρέψει η Ουγγαρία στην ευρωπαϊκή κανονικότητα, ανήγγειλε ευρεία συνταγματική μεταρρύθμιση με σκοπό την αποκατάσταση του κράτους δικαίου, καθώς επίσης και πόλεμο κατά της διαφθοράς. Την ίδια έμφαση έδωσε και στην ανάγκη δημοσιονομικής ανασυγκρότησης και εξυγίανσης της οικονομίας, η οποία επί Ορμπαν λειτουργούσε με βάση το διογκούμενο χρέος. Συγχρόνως, όμως, δεν παρέλειπε να τονίζει ξανά και ξανά την ανεξαρτησία και κυριαρχία της Ουγγαρίας, σαν να προσπαθούσε διαρκώς να καθησυχάσει ένα μέρος του κοινού, που έχει απορροφήσει την αντιευρωπαϊκή προπαγάνδα. «Η ιστορία μας δεν γράφεται ούτε στη Μόσχα ούτε στην Ουάσιγκτον», τόνισε. Ωστόσο, πιστεύει βαθιά στον συμβιβασμό και είναι έτοιμος να λειτουργήσει μέσα στις ευρωπαϊκές διαδικασίες. Δεν αρνείται τον χαρακτηρισμό του λαϊκιστή. Παρουσιάζεται όμως ως ο καλός λαϊκιστής. «Vox populi, vox Dei», όπως είπε, δηλαδή η φωνή του λαού είναι η φωνή του Θεού. Μίλησε, επίσης, για «Ουγγαρία του ανθρωπισμού», χωρίς αναφορά ωστόσο σε αποκατάσταση δικαιωμάτων. Εν ολίγοις, αν θέλουμε να δούμε το ποτήρι μισογεμάτο, ο Μαγιάρ είναι αποφασισμένος να επαναφέρει τη χώρα στη Δύση και την Ευρώπη, είναι όμως και πάρα πολύ προσεκτικός. Και, φυσικά, μην τον περιμένετε «προοδευτικό»…

Ο Ορμπαν έχασε τις εκλογές εξαιτίας ανικανότητας στην οικονομική διαχείριση και κλεπτοκρατίας – της οποίας η έκταση και το βάθος είναι αδιανόητη σε ευρωπαϊκή χώρα. Ο Μαγιάρ, όμως, δεν κέρδισε μόνον επειδή προσέφερε μια εναλλακτική και πήρε μαζί του τη λαϊκή ψήφο. Ο κρίσιμος παράγοντας στη νίκη του ήταν η προέλευσή του από το σύστημα και η γνώση της λειτουργίας του.

Ο Μαγιάρ, λ.χ., ήξερε ότι οι εκλογικές νίκες του Ορμπαν βασίζονταν στον ευνοϊκό για το κυβερνών κόμμα ανασχεδιασμό των εκλογικών περιφερειών – αυτό που οι Αμερικανοί λένε «gerrymandering», πάει να πει κοπτοραπτική των περιφερειών με σκοπό το «κερδάμε, σύντροφε». Με τον τρόπο αυτό, ο Ορμπαν είχε στήσει ένα σύστημα, όπου το 45% της ψήφου σε συγκεκριμένες περιφέρειες αντιστοιχούσε σε 91 έδρες στη Βουλή! Γι’ αυτό ο Μαγιάρ πέρασε τα τελευταία δύο χρόνια επισκεπτόμενος 700 χωριά, ο σκοπός του ήταν να κερδίσει την επαρχία, η οποία έδινε τις εκλογικές νίκες στον Ορμπαν. Και τα κατάφερε ο Μαγιάρ. Ορισμένα χωριά τα επισκέφθηκε επτά φορές, όπως είπε στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου. Ισως αυτό να είναι, λοιπόν, το πλεονέκτημά του, ότι γνωρίζει το σύστημα από μέσα, επομένως ξέρει και τι χρειάζεται να γίνει. Αν θα μπορέσει, μένει να το δούμε. Ηδη η πρώτη σύγκρουση με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας τους έγινε. Παρακολουθούμε εναγωνίως τη συνέχεια…