Φιλάνθρωποι και ευεργέτες

Τι έχω πάθει ο άνθρωπος τις τελευταίες μέρες; Με το που σκάει σκάνδαλο, πριν προλάβω να το αφομοιώσω, να αποφασίσω από ποιο σημείο θα το πιάσω, τσουπ! έρχεται το επόμενο. Από την Pizza Fan στο Χωριάτικο και τώρα στην «Παιδική Χαρά». Αυτό το τελευταίο πονάει περισσότερο τη συλλογική μας συνείδηση. Κομπίνες εκατομμυρίων με «φερετζέ» δήθεν φιλανθρωπικών εράνων υπέρ βαριά άρρωστων παιδιών. Κοντά έξι εκατομμύρια ευρώ μέσα σε έξι χρόνια, εκ των οποίων, στους ιερούς σκοπούς για τους οποίους συγκεντρώθηκαν, δεν πήγε ούτε το ένα

Σημεία των καιρών. Από τη μία, η αυτοολοκλήρωση μέσω μιας πανάκριβης αγοράς που πλασάρεται, ως τρόπαιο, στα σόσιαλ μίντια και, από την άλλη, η εκμετάλλευση των αποθεμάτων συμπόνιας που έχουμε για τον σε ανάγκη συνάνθρωπό μας, όσο κι αν πιστεύουμε ότι σκληράναμε ή αλλοτριωθήκαμε. Αλλωστε, πρόκειται για πρόσταγμα και πρόταγμα της εποχής μας. Ακόμη και ένα ευρώ από το υστέρημά σου μπορεί να ανακουφίσει έναν αναξιοπαθούντα, ένα άρρωστο παιδί.

Κι αυτή η προσφορά χαϊδεύει και τις δικές μας ενοχές για σπατάλες που κάναμε, είναι μια αίσθηση αποκατάστασης της δικαιοσύνης, αφού κάποιοι στάθηκαν τυχεροί και απόκτησαν παραπάνω απ’ όσα έχουν ανάγκη.

Πρόκειται για μια προτεσταντική αντιμετώπιση του πλούτου· διότι, ενώ η Ορθοδοξία διδάσκει ότι ο πλούσιος είναι καταδικασμένος να πάει a priori στην κόλαση – αφού είναι πιο εύκολο να περάσει το χοντρό σκοινί από το μάτι της βελόνας παρά εκείνος την πύλη του παραδείσου – ο προτεσταντισμός δεν έχει πρόβλημα με τον πλούτο σου, φτάνει ένα μεγάλο μέρος του να πηγαίνει για την ανακούφιση της φτώχειας του άλλου. Και αυτό το καταλαβαίνουν ακόμη και οι ινφλουένσερ.

Στηρίζουμε – και πολύ καλά κάνουμε – κάθε μορφή φιλανθρωπίας. Και συμφωνώ ότι είναι δύσκολο να ελέγξουμε την αξιοπιστία του κάθε φορέα που προΐσταται μιας συγκέντρωσης χρημάτων για καλό σκοπό. Συνειδητοποιώ, όμως, ότι ενώ είμαστε έτοιμοι να εμπιστευτούμε τον καθένα που εμφανίζεται, ως φιλάνθρωπος, υπάρχει μια δυσπιστία απέναντι στην ευεργεσία. Προφανώς, επειδή εδώ μιλάμε για πολύ μεγάλα χρηματικά ποσά, ο καχύποπτος Ελληνας σκέφτεται ότι ο τάδε πλούσιος ή η δείνα εταιρεία κάτι θέλει να κρύψει, κάτι να ξεπλύνει μέσω μιας μεγάλης δωρεάς. Δεν βλέπουμε τα τελευταία χρόνια κομματικές διαμαρτυρίες για τέτοιου είδους δωρεές, ειδικά μάλιστα όταν καλύπτουν ή ενισχύουν κρατικά προγράμματα;

Κούνια που μας κούναγε. Η σύγχρονη Ελλάδα είναι φτιαγμένη από ευεργέτες, φιλογενείς, όπως τους έλεγαν όταν ακόμη η Ελλάδα ήταν γένος πριν γίνει κράτος. Κι ενώ η φιλανθρωπία, ως κοινωνική δραστηριότητα, ξεκίνησε από ομάδες κυριών, την έννοια της ευεργεσίας τη διδαχθήκαμε από κάτι «αγρίμια» Ηπειρώτες κυρίως, που, ξεκινώντας με τρύπια παπούτσια, μεγαλούργησαν, ενώ σε πολλές περιπτώσεις δεν απέκτησαν παιδιά, ώστε να περάσει όλη η περιουσία τους στην πατρίδα.

Οταν μιλάω για ευεργέτες δεν μπορώ να μην κάνω ειδική αναφορά στον Ευαγγέλη Ζάππα. Ενα ακόμη «αγρίμι» από την Ηπειρο, από πάμφτωχη οικογένεια, που, έως τα 27 του χρόνια, πολέμησε στο πλευρό όλων των οπλαρχηγών της Επανάστασης, αρνήθηκε την πολεμική αποζημίωση και πήγε στη Ρουμανία, όπου ο αγράμματος αυτός οραματιστής κατάλαβε τι σημαίνει βιομηχανική επανάσταση. Οργάνωσε την καλλιέργεια των μοναστηριακών εκτάσεων, μέσα σε λίγα χρόνια απέκτησε κολοσσιαία περιουσία, έφτιαξε το Ζάππειο και άρχισε την ανοικοδόμηση του Παναθηναϊκού Σταδίου, αφού πρώτος αυτός, όπως λέει κι ο Κουμπερτέν, οραματίστηκε την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων.