Επενδύοντας στην καθυστέρηση

Η Κρήτη είναι μαγικός τόπος. Αλλά έχει κι ένα δικό του, μοναδικό πολιτισμικό αποτύπωμα, με αποτέλεσμα συχνά να τη συζητάμε όχι για την ομορφιά της ή τους ανθρώπους της που ξεχωρίζουν, αλλά για ιδιαίτερες συμπεριφορές που αγνοούν τον νόμο, και οι ίδιοι οι κάτοικοι συχνά τις δικαιολογούν ως έθιμα. Πρόσφατη είναι η βεντέτα στα Βορίζια Ηρακλείου, με δύο νεκρούς και πολλών ημερών κυνηγητά ανάμεσα σε δύο οικογένειες, που κινητοποίησε για πολύ καιρό τις αστυνομικές αρχές και απασχόλησε ιδιαίτερα τα ΜΜΕ.

Τις ημέρες, αυτές, συζητούμε μια άλλη εξίσου σοκαριστική ιστορία. Ενας πατέρας έξω από το Ηράκλειο, πιθανόν με τη συνεργασία της συζύγου του, που επίσης κατηγορείται, δολοφόνησε έναν νεαρό 21 χρόνων, επειδή ο νεαρός πριν από λίγα χρόνια οδηγούσε αυτοκίνητο που ενεπλάκη σε δυστύχημα με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ο γιος του τωρινού φονιά. Είναι μια πρωτοφανής εκδοχή βεντέτας που δεν έχει λογική – υπακούει, όμως, σε μια συμπεριφορά που κάποιοι ίσως να πουν ότι συνάδει με τα έθιμα της περιοχής.

Η αλήθεια είναι ότι υπάρχει μια σχολή δικαίου που, ακόμα και σήμερα, υποστηρίζει την καθοριστική αξία του εθίμου στις κοινωνίες, τη δικαιολογεί μάλιστα στο όνομα μιας εθιμοτυπίας που χάνεται στα βάθη του χρόνου. Νομίζω ότι είναι ένας ξεπερασμένος τρόπος να βλέπει κανείς τα πράγματα. Η ελληνική κοινωνία, και ιδίως η Κρήτη που κατακλύζεται από τουρίστες, δεν είναι ακριβώς μια αποκομμένη κοινωνία από τις εξελίξεις. Μερικές φορές μάλιστα τις δημιουργεί – όχι μόνο για καλό, όπως έχουμε καταλάβει από το εύρος της συμμετοχής στην υπόθεση με τα fake βοσκοτόπια και τα επίσης fake αιγοπρόβατα με τα οποία διεκδικήθηκαν μεγάλα ποσά ευρωπαϊκών επιδοτήσεων. Αν, βέβαια, κάποια τμήματα των κοινωνιών του νησιού, για λόγους που εξηγούνται από την ελλιπή παιδεία ή από μια τοπικιστική εσωστρέφεια επιμένουν να συντηρούν αναχρονισμούς, ή ακόμα χειρότερα στο όνομα των εθίμων να παρανομούν (οπλοφορία, λαθρεμπόριο όπλων, λαθρεμπόριο ναρκωτικών, παράνομη οδηγική συμπεριφορά είναι μερικοί από τους τομείς όπου το έγκλημα διαπρέπει) υπάρχει πάντα η δυνατότητα του νόμου, να επαναφέρει τους παραβάτες στην πραγματικότητα. Αρκεί να μην είναι διακοσμητικά τα όργανα τήρησης της τάξης και, ασφαλώς, να υπάρχει πρόθεση της πολιτείας, να επιβάλει τον νόμο.

Δεν είναι κάτι που δεν μπορεί να γίνει. Στα Χανιά, π.χ., όπου στους δρόμους οδηγούσαν πολλοί μεθυσμένοι, έπειτα από ένα τρομερό δυστύχημα, με θύμα έναν νεαρό, από οδηγό που είχε παρανομήσει λίγες ημέρες πριν χωρίς σοβαρές επιπτώσεις, τα πράγματα άλλαξαν.

Πώς; Ξηλώθηκε η αστυνομική διεύθυνση της πόλης και οι αντικαταστάτες όσων απομακρύνθηκαν ήταν αξιωματικοί της αστυνομίας από την Αθήνα. Ενα από τα πρώτα μέτρα που έλαβε η νέα αστυνομική διεύθυνση ήταν το κυνήγι των μεθυσμένων οδηγών.

Ακριβώς η ίδια συνταγή χρειάζεται να εφαρμοστεί στο Ηράκλειο. Οι αστυνομικές αρχές δεν πρέπει να έχουν σχέση με την πόλη. Πώς στις μικρές κοινωνίες θα συλλάβει ο αστυνομικός τον λαθρέμπορο, αυτόν που μοστράρει το όπλο του, αυτόν που οδηγεί μεθυσμένος – τον ξάδερφο, τον κουμπάρο, τον κολλητό; Κατά συνέπεια, το κράτος οφείλει να ξαναδεί θέματα εντοπιότητας σε επαγγέλματα, όπως του αστυνομικού, υπολογίζοντας και το κόστος μιας τέτοιας αντιμετώπισης.

Ας το ξαναγράψω. Το έγκλημα τιμής, η βεντέτα, η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ είναι εγκλήματα, σοβαρά. Οσοι τα ανέχονται θέλουν προνεωτερικές κοινωνίες, επενδύουν στην καθυστέρηση. Είναι ακόμα ένας αναχρονισμός που το κράτος δεν θα έπρεπε να ανέχεται.

Δεν ξέρω πόσο στενοχωριούνται στο Μαξίμου που δεν θα πάει ο Κώστας Καραμανλής στο συνέδριο της ΝΔ. Κανονικά δεν θα έπρεπε να στενοχωριούνται. Ανέχτηκαν για καιρό την εκκρεμότητα της ιδιότυπης παρουσίας στο κόμμα τού άλλοτε αρχηγού τους και πρώην πρωθυπουργού, ο οποίος έγινε γνωστός με το προσωνύμιο «ο Βούδας της Ραφήνας» όταν χρειαζόταν να μιλήσει, και άρχισε να μιλάει και, κυρίως, να περιφέρεται επικρίνοντας την κυβέρνηση όταν κανείς δεν είχε ανάγκη τις παρεμβάσεις του – εκτός από έναν αριστερό και δεξιό αντισυστημισμό. Εφτασε μάλιστα χθες να μιλά για «πελατειακής αντίληψης διαχείριση των κοινοτικών ενισχύσεων», λες κι ο ίδιος δεν ήταν ένας από τους καλύτερους υπηρέτες του πελατειακού κράτους. Η αύξηση του δημόσιου χρέους τα τελευταία χρόνια της πρωθυπουργίας του ήταν ένας από τους παράγοντες της επελθούσης χρεοκοπίας.

Φυσικά, ο Κώστας Καραμανλής βρίσκει και τα κάνει. Το Μέγαρο Μαξίμου, στο όνομα της ενότητας του κόμματος, κάλυψε τις ευθύνες της κυβέρνησής του – και του ίδιου – στη χρεοκοπία της χώρας, με αποτέλεσμα σήμερα να εμφανίζεται ως δυσαρεστημένος και ως τιμητής· σαν ένας λύκος που επιλέγει και κατορθώνει να γίνει εκπρόσωπος των δικαίων των προβάτων.