Επείγων ανασχεδιασμός

H παρουσίαση των θέσεων του Αλ. Τσίπρα για την αυτοδιοίκηση στο Σεράφειο περιέκλειε ορισμένα πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία, που φωτίζουν και πλευρές της κυβερνητικής περιόδου. Μεταξύ των άλλων, προτείνεται η (επαν)ίδρυση 100 ή 150 δήμων, όχι απαραιτήτως μόνο με πληθυσμιακά κριτήρια. Σωστό. Η γεωγραφική και γεωλογική κατάσταση μιας περιοχής, οι αποστάσεις, η απομόνωση, πώς είναι διαρθρωμένη η παραγωγή και τι είδους παραγωγή είναι η δεσπόζουσα, ποια αναπτυξιακά χαρακτηριστικά, φυσικά και πληθυσμιακά στοιχεία, συγκροτούν τις

Είναι πρόβλημα οι «βίαιες αναγκαστικές συνενώσεις», όπως το διατύπωσε ο Τσίπρας, που προφανώς παραμορφώνουν, σε έναν βαθμό, την αποκεντρωτική λειτουργία της αυτοδιοικητικής δομής. Θυμίζω τη (σχεδόν πανικόβλητη και σε συνθήκες χρεοκοπίας) μεταρρύθμιση του «Καλλικράτη» του 2010, που, σε μεγάλο βαθμό, ακύρωσε τον προηγούμενο και πιο ισορροπημένο σχεδιασμό του «Καποδίστρια», δημιουργώντας, συχνά με τσουβάλιασμα, συγκεντρωτικές αυτοδιοικητικές δομές, στη θέση της αποκεντρωτικής λειτουργίας που (πρέπει) να έχει η τοπική αυτοδιοίκηση. Ετσι το Αγαθονήσι των 200 κατοίκων και των 15 τ.χλμ. και η Λέσβος των 85.000 κατοίκων και των 1.636 τ.χλμ. είχαν από έναν δήμο.

Η διορθωτική επανίδρυση λοιπόν που προτείνει ο Τσίπρας είναι απολύτως ορθή. Οταν το 2019 γίνονταν μια (φορτισμένη) συζήτηση για μια υποτυπώδη αναθεώρηση, με επανίδρυση μόλις 5 δήμων (Λέσβου, Κέρκυρας, Κεφαλονιάς, Σάμου, Βελβενδού), κυβερνητικοί επιτελείς (και όχι ο ίδιος ο Πρωθυπουργός που ήταν ανοικτός) ήταν σφόδρα αντίθετοι. Να μην αγγιχτεί το θαύμα του Καλλικράτη, αν και επιβίωναν επί μία δεκαετία, πάνω από 80 επίμονα αιτήματα για επανίδρυση δήμων, αφού η Καλλικρατική μεταρρύθμιση δεν λειτουργούσε στις περιοχές τους.

Η κομματική, κυβερνητική γραφειοκρατία, κυρίως για λόγους προσωπικής αυτοσυντήρησης, δεν ήθελε καμιά αλλαγή, καμιά φασαρία (ήτοι, μην πειράξουμε τίποτα και κινδυνεύσει να σκονιστεί η καριέρα μας). Να σημειώσουμε ότι ένας από τους λόγους της αυτοδιοικητικής υπο-επίδοσης των κομμάτων της αντιπολίτευσης είναι και ο πολύ εύκολος έλεγχος αλλά και η πλήρης οικονομική, θεσμική εξάρτηση από την κεντρική εξουσία, των λίγων «καλλικρατικών» δήμων.

Η «Εθνική Πολιτική Γεωγραφικής Ισότητας» που πρότεινε ο Τσίπρας συναντάει το Μεταφορικό Ισοδύναμο που θέσμισε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και βοήθησε πολύ τους κατοίκους των νησιωτικών περιοχών. Δηλαδή βάζει μια επιπλέον ποιότητα στον σχεδιασμό και, το κυριότερο, συναντάει μια σοβαρή, προγενέστερη, ομόρροπη μεταρρύθμιση που η κυβέρνησή του έκανε. Επίσης ένα από τα προβλήματα που εντόπισε είναι οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις. Ο Τσίπρας προτείνει τη συγχώνευσή τους με τις περιφέρειες.

Ενα βασικό πρόβλημα στη μεταρρυθμιστική και λειτουργική βελτίωση του κράτους, είναι οι διοικητικές στρώσεις μη επικοινωνούντων δομών, που πρέπει να διαπεράσει μια ρύθμιση, ένα έργο για να υλοποιηθεί. Σε ένα λιμάνι που πλήττεται σε περίπτωση ανατολικών ανέμων, πόσα χρόνια χρειάζονται για να φτιαχτούν δύο μικρές ενδολιμενικές προβλήτες που θα προφυλάσσουν τα μικρά σκάφη; Και μάλιστα με μελέτη/δωρεά τοπικού ευεργέτη; Ηδη διανύουμε το δέκατο όγδοο έτος, χωρίς να έχει ξεκινήσει το έργο. Γιατί; Γιατί οι δομές ελέγχου (υπουργείο Ναυτιλίας, ΕΣΑΛ, αποκεντρωμένη, πολεοδομίες/λιμενικά ταμεία, ενδεχομένως αρχαιολογική υπηρεσία, χωροταξία κ.λπ.) δεν επικοινωνούν μεταξύ τους, δεν συνεξετάζουν τον φάκελο και η καθεμιά με τους χρόνους της θέτει τα δικά της ανελαστικά και ιερά πρωτόκολλα. Τα έργα έτσι ξεπερνούν την παραγωγική τους λειτουργία.

Ενας από τους λόγους της συντριπτικής ήττας του ΣΥΡΙΖΑ στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2019 ήταν και ο τρόπος που δόθηκε η χρηματοδότηση με τον τίτλο «Φιλόδημος» 2. «Σακούλια με φλουριά» δόθηκαν στους περπατημένους, ήδη υπηρετούντες δημάρχους, αόριστα, για βελτίωση των αθλητικών υποδομών. Ουσιαστικά, πληρώθηκε δηλαδή από το υπουργείο Εσωτερικών της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ η προεκλογική τους εκστρατεία. Περιττό να σχολιάσω το αποτέλεσμα της επιλογής. Η εξυγίανση δεν είναι μόνο ηθικοποίηση και ορθολογικός ανασχεδιασμός, αλλά και σοφή εξειδίκευση και ευφυή και έντιμα τοπικά στελέχη. Και επίσης ανοιχτόκαρδη συνεργασία. Εκεί κερδίζεται ή χάνεται στο στοίχημα.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος, καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ