Ένας πολύτιμος φίλος

Η είδηση της απώλειας του Κωνσταντίνου Τσουκαλά αφήνει ένα δυσαναπλήρωτο κενό στην επιστημονική κοινότητα, αλλά κυρίως στις καρδιές όσων είχαν την ευλογία να τον ζήσουν από κοντά. Για την κοινωνία υπήρξε ένας κορυφαίος στοχαστής, ένας φωτεινός φάρος που ανέλυε με σπάνια οξύνοια τις πολυπλοκότητες του κόσμου μας. Για μένα, όμως, ήταν πάνω από όλα ένας πολύτιμος φίλος. Δεν αρνηθήκαμε τις πολιτικές μας διαφωνίες, οι οποίες ήταν βαθιές, αλλά τις συζητούσαμε δημόσια, και ο διάλογος ήταν γόνιμος. Η αγάπη μας έμεινε βαθιά και ακλόνητη.

Κρατώ για πάντα ζωντανή στη μνήμη μου μια κοινή μας στιγμή από τον Σεπτέμβριο του 1970, στην περίοδο της δικτατορίας, όταν κάναμε μια εκδρομή και επισκεφθήκαμε τα αναγεννησιακά Châteaux de la Loire. Μέσα στη μελαγχολία της περιόδου, ο Κωνσταντίνος αποκάλυψε μια άλλη, αναπάντεχη, πτυχή του. Καθώς περιπλανιόμασταν στους πύργους, μου μετέφερε με μοναδικό τρόπο τις βαθιές αρχιτεκτονικές του γνώσεις. Μετέτρεψε τις δύσκολες μέρες της ξενιτιάς σε ένα μάθημα αισθητικής και ιστορίας.

Αυτό ήταν πάντα: ένα ανήσυχο, πολυδιάστατο πνεύμα που διεύρυνε τους ορίζοντες όσων βρέθηκαν δίπλα του. Εφυγε όρθιος, αφήνοντας πίσω του μια σπουδαία πνευματική και ανθρώπινη παρακαταθήκη.

Τον ευχαριστώ για όλα όσα μοιραστήκαμε.

Ο Δημήτρης Δημητράκος είναι ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών

Keywords