Εκλογική γεωγραφία

Η ψήφος στην Ελλάδα είχε πάντοτε έντονα γεωγραφικά κριτήρια και χαρακτηριστικά που δημιουργούσαν τα περίφημα γαλάζια και πράσινα κάστρα, διαφοροποίηση που συνεχίστηκε και μετά την αποευθυγράμμιση του κομματικού συστήματος του 2012 με τη μετεωρική άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ και τη ραγδαία υποχώρηση του ΠΑΣΟΚ.

Η δημοσκοπική συρρίκνωση ωστόσο του ΣΥΡΙΖΑ

και η δημιουργία δύο νέων κομμάτων έχουν συμβάλει στην αναδιάταξη της πολιτικής χωροταξίας δημιουργώντας νέα δεδομένα που προσπαθούμε να αποκρυπτογραφήσουμε βασιζόμενοι στα ευρήματα των πρώτων ερευνών που έχουν διεξαχθεί μετά την ίδρυση της ΕΛΑΣ και της Ελπίδας. Πριν προχωρήσουμε όμως στην ανάλυση των σημερινών δεδομένων ας θυμηθούμε επιγραμματικά πώς είχε διαμορφωθεί ο εκλογικός γεωγραφικός χάρτης μετά τις ευρωεκλογές του 2024.

Η ΝΔ είχε διατηρήσει με μειωμένα βέβαια ποσοστά σε σχέση με τις βουλευτικές του 2023 την πρώτη θέση στις 13 Διοικητικές Περιφέρειες της χώρας και σε 55 από τους συνολικά 59 νομούς. Ο ΣΥΡΙΖΑ είχε τερματίσει δεύτερος σε 28 εκλογικές περιφέρειες κυρίως στη Δυτική Ελλάδα (Ιόνια, Ηπειρος, Αχαΐα) και επί της ουσίας εξασφάλισε τη δεύτερη θέση εξαιτίας του ποσοστού του στην Αττική.

Το ΠΑΣΟΚ μετά από πολλά χρόνια ήταν πρώτο στο Ηράκλειο και το Λασίθι και δεύτερο σε 18 νομούς αποδεικνύοντας ότι διαθέτει συμπαγείς δυνάμεις στην περιφέρεια. Η Αττική παρέμενε ωστόσο μαύρη τρύπα, αφού σε αυτές τις εκλογικές περιφέρειες κατέγραψε τα χαμηλότερα ποσοστά του και βρέθηκε σε επτά από τις οχτώ στην τέταρτη θέση πίσω από το ΚΚΕ. Το ενδιαφέρον συμπέρασμα από τη δευτερογενή ανάλυση για τον ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ ήταν πως επρόκειτο για δύο κόμματα με διαφορετική ηλικιακή και γεωγραφική εκλογική σύνθεση, τα οποία όμως την ίδια στιγμή θα μπορούσαν σε μια πιθανή μελλοντική συμπόρευση να λειτουργήσουν συμπληρωματικά το ένα για το άλλο καλύπτοντας τελικά όλη την παλέτα της εκλογικής ανθρωπογεωγραφίας.

Η Ελληνική Λύση επιβεβαίωσε τη δύναμή της στη Βόρεια Ελλάδα καθώς εκλέχθηκε δεύτερο κόμμα σε 6 εκλογικές περιφέρειες ενώ το ΚΚΕ αναδείχθηκε δεύτερο στη Σάμο, τη Λέσβο και τη Ζάκυνθο.

Με βάση τα σημερινά στοιχεία η ΝΔ δημοσκοπικά τουλάχιστον εμφανίζει σημαντική υστέρηση στις Περιφέρειες της Δυτικής Μακεδονίας, της Θεσσαλίας, στην Α’ και Β’ Θεσσαλονίκης ενώ τίθεται υπό αμφισβήτηση η πρωτοκαθεδρία της στην Κρήτη, η οποία μπορεί να διατηρηθεί μόνο αν υπάρξει πολυδιάσπαση των κεντροαριστερών δυνάμεων μεταξύ ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ. Υποχώρηση καταγράφεται επίσης για την κυβερνητική παράταξη στις εκλογικές περιφέρειες του Β2 Δυτικού Τομέα, στη Β’ Πειραιά και στη Δυτική Αττική, περιοχές με ασθενέστερο οικονομικό προφίλ που είναι αναμενόμενο να πιέζονται περισσότερο από την ακρίβεια. Στον αντίποδα συγκρατεί τις δυνάμεις της στα όρια βέβαια των ευρωεκλογών και όχι των εθνικών, στον Βόρειο Τομέα, στον Νότιο και στην Ανατολική Αττική. Το προηγούμενο διάστημα η ΝΔ διατηρούσε τις δυνάμεις της και στην Πελοπόννησο, στοιχείο ωστόσο που δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο γνωρίζοντας την εκλογική επιρροή που μπορεί να αναπτύξει στη συγκεκριμένη Περιφέρεια ένα πιθανό κόμμα Σαμαρά.

Η ΕΛΑΣ από τις πρώτες μετρήσεις κατέλαβε πανελλαδικά τη δεύτερη θέση, απόρροια κυρίως της απήχησής της στην Αττική και συγκεκριμένα στις εκλογικές περιφέρειες της παλιάς Β’ Αθήνας και της Β’ Πειραιά.

Το ΚΚΕ παραμένει ισχυρό στο σύνολο του Λεκανοπεδίου καταγράφοντας υψηλά διψήφια ποσοστά στον Δυτικό Τομέα και στη Β’ Πειραιά, γεγονός που σε συνδυασμό με τις επιδόσεις της ΕΛΑΣ συνεχίζει να κρατά καθηλωμένο στην τέταρτη θέση το ΠΑΣΟΚ στο Πολεοδομικό Συγκρότημα της Πρωτεύουσας αποστερώντας του σημαντικούς εκλογικούς πόρους στην προσπάθειά του να βρεθεί ξανά στη δεύτερη θέση πανελλαδικά. Το ΠΑΣΟΚ θα διεκδικήσει την πρώτη θέση σε νομούς της Κρήτης, καταγράφεται αυτή τη στιγμή δεύτερο σε εκλογικές περιφέρειες της Δυτικής Μακεδονίας, ενώ δέχεται πίεση από την ΕΛΑΣ στη Δυτική Ελλάδα και τη Θεσσαλία.

Η δημογραφική ασυμμετρία ωστόσο του εκλογικού σώματος αναδεικνύει τη σημασία των δύο μεγάλων αστικών κέντρων της χώρας που συγκεντρώνουν περί το 40% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων. Οι μεγαλύτερες μάχες για όλες τις θέσεις θα κριθούν εκεί.

Ο Αντώνη Παπαργύρης είναι διευθυντής ερευνών της GPO