Δύο σύνοδοι, δύο πόλεμοι και πολλά ερωτήματα

Δύο σύνοδοι κορυφής, δύο πόλεμοι και μία κοινή διαπίστωση: η Δύση εξακολουθεί να διαθέτει τη στρατιωτική, οικονομική και διπλωματική ισχύ να διαμορφώνει τις εξελίξεις, αλλά δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να επιβάλλει πολιτικές λύσεις. Καθώς οι ηγέτες της G7 στο Εβιάν και οι «27» στις Βρυξέλλες αναζήτησαν κοινό βηματισμό απέναντι στις κρίσεις της Ουκρανίας και της Μέσης Ανατολής, τα γεγονότα στο πεδίο υπενθύμιζαν τα όρια της ισχύος. Η αιφνιδιαστική συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν και οι διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι στη Ρωσία και το Ισραήλ ανέδειξαν ένα πλαίσιο με πολλά ερωτήματα.

Εκ των πραγμάτων η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη, με την προγραμματισμένη έναρξη των τεχνικών διαπραγματεύσεων στην Ελβετία να αναβάλλεται λόγω της αναζωπύρωσης των συγκρούσεων μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Χθες, αμερικανός ανώτερος αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε εκεχειρία. Παρά την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης και την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού, παραμένουν σοβαρές διαφωνίες για την εφαρμογή της συμφωνίας, την ισραηλινή παρουσία στον Νότιο Λίβανο και το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ. Παράλληλα, η Τεχεράνη επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει πολιτικά τη συμφωνία, παρουσιάζοντάς την ως στρατηγική νίκη απέναντι στις ΗΠΑ, ενώ διεκδικεί μεγαλύτερο έλεγχο στη ναυσιπλοΐα του Ορμούζ και απαιτεί πλήρη ισραηλινή αποχώρηση από τον Λίβανο.

Η Σύνοδος της G7 στη Γαλλία και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις Βρυξέλλες πραγματοποιήθηκαν υπό τη σκιά των δύο ανοιχτών πολέμων που εξακολουθούν να καθορίζουν τη διεθνή ατζέντα.

Στην περίπτωση της Ουκρανίας, η G7 επιχείρησε να στείλει μήνυμα ενότητας. Οι ηγέτες δεσμεύθηκαν να επιταχύνουν την παροχή συστημάτων αεράμυνας, να ενισχύσουν τις ενεργειακές υποδομές της χώρας και να εξετάσουν ακόμη και την παραχώρηση αδειών στρατιωτικής παραγωγής στο Κίεβο. Παράλληλα, επανήλθε στο τραπέζι η προοπτική αυστηρότερων κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, οι «27» χαιρέτισαν μια ευνοϊκή συγκυρία για το Κίεβο και συμφώνησαν να παρατείνουν τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Χωρίς επιτυχία, ο ουκρανός πρόεδρος ζήτησε την επιτάχυνση των διαπραγματεύσεων για την ένταξη της χώρας του στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Η εικόνα που προέκυψε ήταν αυτή μιας Ευρώπης περισσότερο συντονισμένης από ό,τι στο παρελθόν, αλλά όχι απαλλαγμένης από εσωτερικές διαφοροποιήσεις ως προς το εύρος και το κόστος της στήριξης. Εμανουέλ Μακρόν και Φρίντριχ Μερτς αντιτάχθηκαν στις προσπάθειες του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα να ανοίξει διαύλους επικοινωνίας με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.

Παρότι αρκετές χώρες στήριξαν τη σκληρή γραμμή Μακρόν – Μερτς, άλλοι ηγέτες υποστήριξαν τον Κόστα, αναδεικνύοντας βαθιές διαφωνίες για το ποιος πρέπει να εκπροσωπεί την Ευρώπη στις επαφές με τη Μόσχα.

Η μεγαλύτερη έκπληξη ήρθε από τη Μέση Ανατολή. Η συμφωνία-πλαίσιο ΗΠΑ – Ιράν, η οποία προβλέπει την οριστική εγκατάλειψη του πυρηνικού οπλοστασίου από την Τεχεράνη έναντι άρσης κυρώσεων και αποδέσμευσης παγωμένων κεφαλαίων, έγινε δεκτή με ανακούφιση από τους ευρωπαίους ηγέτες. Για τις ευρωπαϊκές οικονομίες, η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και η αποκλιμάκωση της ενεργειακής αβεβαιότητας αποτελούν ζωτικής σημασίας εξέλιξη.

Ωστόσο, η συμφωνία αναζωπύρωσε και μια ευρύτερη συζήτηση για το πραγματικό αποτέλεσμα του πολέμου. Σε μια ιδιαίτερα αιχμηρή ανάλυση οι «New York Times» – όπως και πολλά άλλα μέσα – υπογραμμίζουν ότι παρά τη συντριπτική στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ και του Ισραήλ, το τελικό πολιτικό αποτέλεσμα δεν συνιστά καθαρή νίκη.

Αναλύσεις γενικότερα υπογραμμίζουν ότι τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και το Ισραήλ συχνά συγχέουν τη δυνατότητα στρατιωτικής επικράτησης με την ικανότητα επιβολής πολιτικής λύσης. Αυτό ακριβώς ήταν και το κεντρικό μήνυμα που αναδείχθηκε ανοίγοντας πολλά ερωτήματα και στις δύο συνόδους. Η G7 επιβεβαίωσε την πολιτική και στρατιωτική στήριξη προς την Ουκρανία, ενώ η ΕΕ επιχείρησε να ενισχύσει τον στρατηγικό της ρόλο. Ομως ούτε στην Ουκρανία ούτε στη Μέση Ανατολή διαφαίνεται ακόμη μια οριστική λύση.