ΔΕΘ: Από το δημοψήφισμα, στο αβέβαιο μέλλον

Ενώ στην αρχή της εβδομάδας όλα έδειχναν πως τον Απρίλιο θα γινόταν το πρώτο τοπικό δημοψήφισμα στη χώρα μας σχετικά με το μέλλον της Διεθνούς Εκθεσης Θεσσαλονίκης, όλα άλλαξαν την Τετάρτη και πλέον η διαδικασία βρίσκεται στον… αέρα.

Τη Δευτέρα, η Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος,

μια «ομπρέλα» διαφόρων φορέων και συλλογικοτήτων της πόλης, κατέθεσε πάνω από 23.000 υπογραφές στο Δημοτικό Συμβούλιο με αίτημα τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για τη μεταφορά των βασικών εκθεσιακών δραστηριοτήτων εκτός πόλης και τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου στον υπάρχοντα χώρο.

Δύο μέρες αργότερα, όμως, η Διεύθυνση Μητρώου Πολιτών του Δήμου δεν έκρινε νόμιμο το αίτημα διότι, σύμφωνα με ανακοίνωσή της, ο κατάλογος φέρει ονοματεπώνυμα και λοιπά στοιχεία χωρίς όμως φυσικές ή ψηφιακές υπογραφές.

Από το 2012

Αυτή η αντιπαράθεση είναι το τελευταίο κεφάλαιο μιας ιστορίας που ταλανίζει τη Θεσσαλονίκη εδώ και πολλά χρόνια.

Ηδη από το 2012 τρεις διαδοχικές κυβερνήσεις και δημοτικές Αρχές υποστήριζαν την επί τόπου ανάπλαση της ΔΕΘ. Από τη δεκαετία του 1990, όμως, η ίδια η πόλη είχε συναινέσει σε ένα άλλο σχέδιο. Οπως υποστηρίζουν μέλη της πρωτοβουλίας υπέρ του δημοψηφίσματος, αυτό ήταν η μεταφορά της έκθεσης στη Σίνδο και η δημιουργία στον χώρο του κέντρου ενός μητροπολιτικού πάρκου, με τη διατήρηση κάποιων σημαντικών εκθεσιακών κτιρίων.

Το 2021 έπεσε μια νέα πρόταση στο τραπέζι. Αυτή προέβλεπε την παραμονή της Εκθεσης στο κέντρο και τη δημιουργία, μέσω ΣΔΙΤ, πέντε «φαραωνικών» κτιρίων – ανάμεσά τους εμπορικό κέντρο, ξενοδοχείο, εστιατόρια, γραφεία και αίθουσες εκδηλώσεων. Την προπαρασκευαστική διαδικασία του έργου είχε αναλάβει το Υπερταμείο, στο οποίο ανήκει η ΔΕΘ – HELEXPO ΑΕ. Οι επικριτές του το ονόμασαν «σχέδιο real estate» και υποστήριξαν ότι ήταν μια προσπάθεια να περάσει σε χέρια ιδιώτη ένα από τα μεγαλύτερα «φιλέτα» της χώρας.

Κομμάτι των δημοτών αντέδρασε και αποφάσισε να οργανωθεί. Μέσα από μια σειρά πρωτοβουλιών ξεκίνησε η διαδικασία συλλογής υπογραφών για τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος τον Απρίλιο του 2025. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, εάν το 10% των δημοτών το αιτηθεί, τότε πρέπει να προχωρήσει η διαδικασία.

Επειτα, τον περασμένο Αύγουστο, σε ομιλία του στη Θεσσαλονίκη, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε μια νέα, ηπιότερη πρόταση. Απέρριψε την κατασκευή ξενοδοχείου και δεσμεύτηκε ότι το έργο της ανάπλασης θα γίνει, στο κέντρο της πόλης, αποκλειστικά με δημόσιους πόρους – χωρίς συμμετοχή ιδιώτη – ύψους 120 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ προέβλεψε και τη δημιουργία χώρων πρασίνου. Η αλλαγή αυτή φαίνεται πως ήρθε ύστερα από πιέσεις τοπικών φορέων και πρωτοβουλιών, αλλά και του ίδιου του Δήμου.

«Διπλή ανάπλαση»

Οι υποστηρικτές της «διπλής ανάπλασης» (δημιουργία πάρκου και μεταφορά των βασικών εκθεσιακών δραστηριοτήτων στη Σίνδο – σε χώρο που ανήκει στο ΔΙΠΑΕ) θεωρούν ότι η διατήρηση της έκθεσης στον σκληρό αστικό ιστό της πόλης έχει μεγάλο περιβαλλοντικό και κυκλοφοριακό κόστος, αλλά και ότι χάνεται ουσιαστικά η τελευταία ευκαιρία της Θεσσαλονίκης για πράσινο.

Από την άλλη, ο Δήμος υποστήριξε ότι ένα πάρκο συνολικής έκτασης 120 στρεμμάτων και η ΔΕΘ μπορούν να συνυπάρξουν στο κέντρο της πόλης και δήλωσε ικανοποιημένος από τη νέα πρόταση.

Μια σημαντική παράμετρος είναι αυτή του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδας. Σε δήλωσή του τη Δευτέρα, ο πρύτανης Σταμάτης Αγγελόπουλος ξεκαθάρισε ότι δεν είχε καμία επίσημη «κρούση» για παραχώρηση στρεμμάτων του ιδρύματος και ότι έχει εκπονηθεί σχέδιο κατασκευής φοιτητικών εστιών στον συγκεκριμένο χώρο.

Και κάπως έτσι φτάνουμε στο σήμερα. Ο δήμαρχος Στέλιος Αγγελούδης δήλωσε την Πέμπτη πως η Δημοτική Αρχή προτίθεται να διεξαγάγει το τοπικό δημοψήφισμα, εάν όμως τηρηθούν οι νόμιμες προϋποθέσεις. Από την άλλη, ανακοίνωση της Οργανωτικής Επιτροπής Δημοψηφίσματος κάνει λόγο για «προχειρότητα» και «βιασύνη» του Δήμου να απορρίψει το αίτημα και επικαλείται νομολογία του ΣτΕ για τη νομιμότητα της διαδικασίας.

Σε κάθε περίπτωση, το τι μέλλει γενέσθαι με τη ΔΕΘ μοιάζει αβέβαιο. Και μαζί με αυτό υπάρχει ο κίνδυνος να χαθούν ή να καθυστερήσουν σημαντικές ευκαιρίες για τη Θεσσαλονίκη (ας μην ξεχνάμε την ιστορία του μετρό), μια πόλη που κάποιοι αρέσκονται να αποκαλούν «πρωτεύουσα των Βαλκανίων».