Δέσμιοι του παρελθόντος

Νομίζω ότι πολλοί αναλυτές, όσο και πολιτικοί, διαπράττουν ένα σημαντικό σφάλμα. Αξιολογούν τα δεδομένα ή, αντίστοιχα, θέτουν στόχους με βάση την εικόνα που είχε το πολιτικό σύστημα ή το κόμμα τους σε κάποια ένδοξη στιγμή του παρελθόντος. Νομίζουν ότι μπορεί ο χρόνος να γυρίσει πίσω. Και μάλιστα σε διαφορετική, ο καθένας, χρονική στιγμή. Ετσι, άλλοι οραματίζονται ότι μπορεί να γιγαντωθεί ένα νέο ριζοσπαστικό αριστερό κίνημα που να συγκεντρώσει τα ποσοστά του 2015. Παραβλέποντας ότι ούτε οι οικονομικές συνθήκες είναι ίδιες, ότι το ΠΑΣΟΚ

έχει ισχυροποιηθεί, ενώ οι αντισυστημικές δυνάμεις στρέφονται σε μεγάλο βαθμό στην άπω Δεξιά. Στο ΠΑΣΟΚ πολλοί φαίνεται να θεωρούν ότι είναι εφικτό, έστω σε βάθος χρόνου, να ανακτηθεί η πλειοψηφική ισχύς του παρελθόντος. Παραβλέποντας όχι μόνο τη μοναδικότητα του Ανδρέα, ο οποίος κατόρθωσε να ενώσει τον χώρο έπειτα από πενήντα χρόνια πολυδιάσπασης, αλλά και το γεγονός ότι οι κοινωνικές πλειοψηφίες που υποστήριζαν τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα στη δυτική Ευρώπη πλέον δεν υπάρχουν.

Στον δεξιό χώρο τα πράγματα είναι πιο σύνθετα. Η διατήρηση της εξουσίας, η ασυνεννοησία των λοιπών και ο εκλογικός νόμος καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη οποιαδήποτε κυβερνητική λύση δίχως τη ΝΔ. Αλλά και εκεί, πολλοί ασκούν κριτική διότι το κυβερνητικό κόμμα έχει υποστεί σημαντική πτώση. Παραβλέποντας την κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει τα παραδοσιακά κεντροδεξιά κόμματα στην Ευρώπη. Και θεωρώντας αφελώς ότι, αν η ΝΔ προβεί σε καθαρόαιμη λαϊκή συντηρητική στροφή, θα διατηρήσει την πρόσβαση στο κεντρώο χώρο ή σε δυναμικά στρώματα της κοινωνίας.

Ετσι, αν θέλει κανείς να γενικεύσει, το πολιτικό σύστημα φαίνεται εν πολλοίς δέσμιο του παρελθόντος. Αλλά αυτό δεν είναι το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι ότι δεν διαφαίνεται πως το πολιτικό σύστημα θα μετεξελιχθεί. Θεωρητικά, η πολιτειακή σταθερότητα και η συμπερίληψη προάγονται από δύο μεγάλες μετριοπαθείς παρατάξεις (ή συνασπισμούς) που θα ανταγωνίζονται για τον μετριοπαθή ψηφοφόρο. Αλλά η ριζοσπαστικοποίηση του εκλογικού σώματος την προηγούμενη δεκαετία, η στροφή προς τα Αριστερά, κάνει κάτι τέτοιο εξαιρετικά δύσκολο, αν όχι αδύνατο. Σήμερα, ο ανταγωνισμός σε αυτόν το χώρο μεταθέτει το πολιτικό διακύβευμα στον χώρο της Δεξιάς. Διότι η αλήθεια που λίγοι δημόσια συνομολογούν είναι ότι το ζήτημα της αυτοδυναμίας δεν αφορά τη διασπασμένη Κεντροαριστερά. Αφορά το όνομα του Πρωθυπουργού και τις εσωτερικές διαφορές στη Δεξιά.

Μία άλλη διέξοδος θα ήταν η αναδιάταξη του πολιτικού συστήματος, ώστε να καλλιεργούνται κυβερνητικές συνεργασίες. Αλλά όσο το εκλογικό σύστημα δίδει μονοπωλιακή ισχύ στον πρώτο, κανένα μεσαίο κόμμα δεν έχει κίνητρο να εκτεθεί σε τέτοια συνεργασία. Αρα ένα σύστημα συνεργασιών προϋποθέτει θεσμικές μεταρρυθμίσεις, ώστε να είναι βιώσιμο. Καμία τέτοια πρόθεση δεν έχει εκδηλωθεί προς αυτή την κατεύθυνση. Αντίθετα, η συζήτηση περί συναινέσεων περισσότερο λειτουργεί ως διαφημιστικό εργαλείο για αμοιβαίες καταγγελίες.

Αυτές είναι οι απαισιόδοξες διαπιστώσεις εν μέσω θέρους. Το φθινόπωρο δεν νομίζουμε να δώσει λύσεις. Στην έναρξή του, άλλα θα μας απασχολούν. Τα επιδόματα της ΔΕΘ. Και ολίγον ελληνοτουρκικά.

Ο Νίκος Παπασπύρου είναι αν. καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ

Keywords
Τυχαία Θέματα