Χαρτιά

17:10 10/11/2026 - Πηγή: Τα Νεα

Σε μια πρόσφατη συζήτηση για το Δίκαιο της Θάλασσας, σημείωνα ότι όλη η Σύμβαση δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια στάθμιση ανάμεσα στην ελευθερία των θαλασσών, εθιμική αρχή πάνω στην οποία κτίστηκε το διεθνές εμπόριο των τελευταίων 500 ετών, και στην ολοένα διευρυνόμενη εξουσία των παρακτίων κρατών στον θαλάσσιο χώρο, με βάση την αρχή ότι η ξηρά κυριαρχεί στη θάλασσα.

Το άρθρο 79 της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας που θέτει τους βασικούς κανόνες για την παρουσία των υποβρυχίων καλωδίων στην υφαλοκρηπίδα

του παράκτιου κράτους, είναι άλλη μια τέτοια άσκηση στάθμισης: «1. Ολα τα κράτη έχουν δικαίωμα να τοποθετούν υποβρύχια καλώδια… στην υφαλοκρηπίδα… 2. …το παράκτιο κράτος δεν μπορεί να εμποδίζει την τοποθέτηση ή συντήρηση αυτών των καλωδίων…» – με απλά λόγια, όταν η διεθνής κοινότητα ασκεί το φυσικό δικαίωμα διασύνδεσης (ius communicationis), το παράκτιο κράτος οφείλει να ανεχθεί την όποια επιβάρυνση. Στην πράξη, οι εμπορικές εταιρείες ενημερώνουν τους κοντινούς γείτονες, χωρίς καμία ανάγκη ή απαίτηση περαιτέρω συναίνεσης ή και αδειοδότησης.

Ας μεταφέρουμε όλο αυτό στην Ανατολική Μεσόγειο. Πλήθος καλωδίων, τόσο ηλεκτρικής διασύνδεσης όσο και μεταφοράς δεδομένων, ακουμπούν σε πλήθος υφαλοκρηπίδων χωρίς να ανοίξει μύτη και χωρίς ιδιαίτερες συζητήσεις περί του ποιο ακριβώς είναι το παράκτιο κράτος.

Είναι προφανές ότι η γειτόνισσα χρησιμοποιεί την απλή αυτή διαδικασία για να περάσει το μήνυμα ότι τίποτα δεν μπορεί να γίνει στη μείζονα περιοχή χωρίς τη δική της επίνευση. Το μήνυμα αυτό απευθύνεται ασφαλώς στις γειτονικές χώρες, πρωτίστως στο Ισραήλ, το οποίο θεωρεί εχθρό αλλά και στη Συρία και στην Αίγυπτο με τις οποίες επιθυμεί να οριοθετήσει θαλάσσιες ζώνες, στη Λιβύη όπου προσπαθεί να δώσει κάποιο νόημα στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, στην Ελλάδα η οποία έχει αξιώσεις για θαλάσσιες ζώνες στην περιοχή.

Μόνο που το συγκεκριμένο καλώδιο είναι ένα έργο που διασυνδέει δυο χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, γίνεται από εταιρείες μιας τρίτης ευρωπαϊκής χώρας, με ευρωπαϊκά χρήματα προς όφελος προεχόντως της Ενωσης αλλά και των χωρών που ενδιαφέρονται για την περιοχή από το Ισραήλ ως τις Ηνωμένες Πολιτείες, από τις αραβικές χώρες ως την Ινδία.

Είναι προφανές ότι οι χώρες αυτές, η Ελλάδα και η Κύπρος, θα πρέπει να εκδώσουν τις σχετικές διοικητικές άδειες κατά τα συνήθως γενόμενα. Ηταν οι αρχικοί έντονοι τόνοι των τουρκικών ανακοινώσεων που οδήγησαν σε πολιτικές κινήσεις αντίδρασης, οι οποίες με τη σειρά τους προκάλεσαν τον αναγκαίο μετριασμό ώστε να καταλήξουμε τελικώς σε μια διπλωματική κίνηση ενημέρωσης από τη Γαλλία, η οποία θεώρησε ότι έπρεπε να περιφρουρήσει τα συμφέροντα των εταιρειών της και στην Τουρκία. Θα μπορούσε στο μέλλον να θεωρήσει η γειτόνισσα ότι αυτή η κίνηση αβροφροσύνης δημιουργεί μια νέα υποχρέωση προηγούμενης ενημέρωσης και γιατί όχι και συναίνεσης;

Με βάση τις δηλώσεις όλων των εμπλεκομένων κρατών, της Ελλάδος συμπεριλαμβανομένης, θα έλεγα κατηγορηματικά όχι – και με δεδομένα τα συμφέροντα που διακυβεύονται, ένα τέτοιο communiqué θα μπορούσε να θυμίζει και την ανάγνωση της Riot Act, που υπενθύμιζε στα έτοιμα να στασιάσουν πληρώματα του Βασιλικού Ναυτικού τις οδυνηρές επιπτώσεις μια τέτοιας κίνησης.

Από την άλλη, είναι σοφό να θυμόμαστε ότι η αδειοδότηση δεν είναι παρά η πρώτη κίνηση μιας μακράς διαδικασίας, που περιλαμβάνει βυθοσκόπηση επί του πεδίου για 4-6 μήνες πριν ακολουθήσουν οι εργασίες πόντισης, οι οποίες μπορεί να πάρουν και χρόνια στα δύσκολα και από άποψη γεωλογίας νερά της Ανατολικής Μεσογείου. Η πρώτη πράξη μόλις άρχισε.

Η Μαρία Γαβουνέλη είναι καθηγήτρια Διεθνούς Δικαίου στη Νομική Σχολή του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, υποδιευθύντρια του Κέντρου Ερευνών για το Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο – Athens PIL και μέλος ΔΣ του ΕΛΙΑΜΕΠ

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο >>

Keywords