Αρχηγός χωρίς κόμμα

Εχει γραφτεί κατά κόρον ότι – πέρα από τη ΝΔ – η πρώτη από τις εκλογικές Κυριακές που έχουμε μπροστά μας θα είναι μια αναμέτρηση για τη δεύτερη θέση. Αλλά δεν είναι οι όροι ίδιοι για όλους. Το ΠΑΣΟΚ είναι ένα κόμμα με κοινωνικές ρίζες που το έκαναν να αντέξει ακόμη και την οριακή είσοδό του στη Βουλή, όταν το 2015 έφτασε το ιστορικό χαμηλό του 4,68% και ήταν έβδομο, πίσω από τον ΣΥΡΙΖΑ, τη ΝΔ, το ΚΚΕ και τρία κόμματα που – για διαφορετικούς λόγους – σήμερα δεν υπάρχουν (Το Ποτάμι, ΑΝΕΛ και Χρυσή Αυγή). Εχει στελεχιακό δυναμικό στην τοπική αυτοδιοίκηση και τον συνδικαλισμό το οποίο – παράδοξα μάλλον – όχι απλώς διατηρεί την επιρροή του αλλά και ανανεώνεται ηλικιακά. Μπορεί να έχει εξελιχθεί προς ένα κόμμα μηχανισμών, αλλά οι μηχανισμοί δουλεύουν. Αν είναι τρίτο με μικρή διαφορά από τον δεύτερο, έχει άμυνες και ανακλαστικά επιβίωσης.

Αντιθέτως, για την ΕΛΑΣ τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά. Η πρόσκληση του κ. Τσίπρα για αυτοοργάνωση έπεσε στο κενό. Ενα κόμμα που θα φτιαχνόταν από μόνο του απλώς και μόνο για να πέσει στην αγκαλιά του αποδείχθηκε φρούδα ελπίδα. Η προσδοκία της αυτοοργάνωσης στηρίχτηκε σε (άλλη μία) παρανάγνωση της πραγματικότητας στη βάση επιθυμιών. Μπορεί κανείς να αντιγράψει τα συνθήματα, τους πολιτικούς τρόπους, τη ρητορική του Ανδρέα Παπανδρέου. Στην πολιτική σχεδόν όλα έχουν ένα παρελθόν και η μεταγραφή δεν είναι αθέμιτη, εφόσον αντιστοιχίζεται με τις συνθήκες του τόπου και του χρόνου που αφορά.

Στις 3 Σεπτέμβρη του 1974 ο Ανδρέας Παπανδρέου ίδρυσε τον νέο τότε φορέα και ζήτησε από τους υποστηρικτές του να συγκροτήσουν ένα κόμμα οριζόντιο – χωρίς ιεραρχία ή συντονισμό, με δική τους πρωτοβουλία και μέσα από τα κοινωνικά τους δίκτυα (που δεν ήταν ηλεκτρονικά). Σε περιβάλλον ριζικής αναμόχλευσης του πολιτικού συστήματος, ιδιαίτερα οι νέοι ανταποκρίθηκαν. Η ελληνική κοινωνία σήμερα – χωρίς να έχει μεσολαβήσει κάποια ιδεολογική ανατροπή, χωρίς κυρίαρχο ρεύμα, χωρίς νεολαία με συλλογικές ανησυχίες, χωρίς σπίθα ελπίδας και με φόβο για τις ατομικές προοπτικές – δεν μοιάζει σε τίποτα με την πρώτη μεταπολιτευτική Ελλάδα, που προσέβλεπε σε ένα καλύτερο μέλλον και ήταν πρόθυμη να αγωνιστεί για αυτό.

Η ΕΛΑΣ φαίνεται να έχει αγγίξει νωρίς ένα όριο κοινωνικής επιρροής, που κινείται εκεί που άφησε τον ΣΥΡΙΖΑ ο κ. Τσίπρας ως αρχηγός, γύρω στο 18% μείον όσους έχουν απομείνει στο κουφάρι του παλιού του κόμματος και απολαμβάνουν την κοινοβουλευτική του παρουσία μέχρι την προκήρυξη των εκλογών. Για την ΕΛΑΣ και τον αρχηγό της, η εκτόνωση της δημοσκοπικής δυναμικής φέρνει πολλές δυσκολίες. Περιορίζει την ελκυστικότητά τους για αμφιταλαντευόμενους ψηφοφόρους που προέρχονται από τη βάση του παλιού ΠΑΣΟΚ η οποία μετακινήθηκε μαζικά προς τον ΣΥΡΙΖΑ και τον έκανε κόμμα εξουσίας. Και κάτι επίσης σημαντικό: αποθαρρύνει πόλους επιρροής – στην κοινωνία, την οικονομία, τα μέσα ενημέρωσης – που θα στηρίξουν τελικά όποιον έχει τις καλύτερες πιθανότητες να αποτελέσει ένα αντίβαρο – κυβερνητικό ή αντιπολιτευτικό – στη ΝΔ και τον κ. Μητσοτάκη.

Ο κ. Τσίπρας πρότεινε ένα κόμμα που θα ταυτίζεται με το πρόσωπό του. Για την ώρα, ο ίδιος παραμένει υπαρκτό και υπολογίσιμο μέγεθος. Αλλά το κόμμα που φαντασιώθηκε ότι θα αναδυθεί από τις στάχτες του παρελθόντος του για να τον στηρίξει και να τον ωθήσει στην εξουσία δεν υπάρχει. Ούτε διαφαίνεται κάποια προοπτική κοινωνικής αυτανάφλεξης που θα το γεννήσει. Θα πρέπει να το φτιάξει ο ίδιος από την αρχή. Αφησε πολύ χρόνο να περάσει και ο χρόνος έγινε εχθρός του.