Ανδρα μοι έννεπε

Μίλησέ μου λοιπόν Μούσα για τον άνδρα τον καταφερτζή που πέρασε του Χριστού τα πάθη μέχρι να φτάσει στης Τροίας το ιερό το κάστρο (δική μου, αυθαίρετη μετάφραση των πρώτων στίχων της «Οδύσσειας»). Και συνεχίζω. Μίλησέ μου, όμως, και για όλους εμάς τους μικρόνοες, που προσπαθώντας να αποδομήσουμε κάτι, το ανάγουμε όχι απλά σε επιτυχία, αλλά σε φαινόμενο.

Μίλησέ μου και για τον πιο μάγκα απ’ όλους, τον Κρίστοφερ Νόλαν που θα πρέπει να του πιστώσουμε όχι μόνο το κινηματογραφικό φαινόμενο της χρονιάς, αλλά, κυρίως ένα σαρωτικό διαδικτυακό κατόρθωμα. Διότι αυτό ακριβώς συνέβη με την «Οδύσσειά» του.

Η ταινία του καλπάζει πιο γρήγορα και από τα άλογα του βασιλιά Ρήσου που, κατά τον χρησμό, θα μπορούσαν να σώσουν την Τροία. Ο Νόλαν που δεν έχει προσωπικό μέιλ, ούτε smartphone και δεν ασχολείται με τα σόσιαλ μίντια, έκανε μέχρι και τον Ιλον Μασκ να ασχοληθεί μαζί του και να του εξασφαλίσει μία τεράστια διαφήμιση της ταινίας. Διότι σήμερα, αν δεν το έχετε καταλάβει, διαφήμιση δεν είναι να αναφέρονται θετικά σε εσένα, αλλά να γίνεται, σχετικά με εσένα ή το έργο σου θέμα στο Ιντερνετ. Αν δεν είναι αυτό μαγκιά επιπέδου Οδυσσέα, τι είναι;

Λίγο η μαύρη Ωραία Ελένη, λίγο ο τρανς Ελιοτ Πέιτζ στον ρόλο του Σίνωνα (στην ταινία ως αγόρι εμφανίζεται), να και η κουβέντα περί woke ατζέντας, η «Οδύσσεια» προκάλεσε τέτοιο σάλο πριν από την προβολή της, ώστε ακόμη και όσοι ανακήρυξαν εαυτούς πολέμιούς της και προασπιστές των αρχαιοελληνικών (λέμε τώρα) προτύπων, σπεύδουν να τη δουν.

Και δεν ξέρω αν τα τελευταία εκατό, διακόσια, μην πω τριακόσια χρόνια έχουν ασχοληθεί με το έπος του Οδυσσέα όσοι έχουν ασχοληθεί τους τελευταίους μήνες, κυρίως για να αναπτύξουν με πολύ σοβαρό ύφος και επιχειρήματα copy paste από τεχνητή νοημοσύνη τις αντιρρήσεις σχετικά με το πώς την απέδωσε ο Νόλαν. Που δηλαδή, αν έβλεπαν την παράσταση της «Οδύσσειας» σε σκηνοθεσία Μπομπ Ουίλσον στο Εθνικό πριν από 14 χρόνια, θα μαζεύονταν έξω από το θέατρο με πλακάτ και πυρσούς, μην πω με ακόντια.

Αλλά τότε, δεν είχαν φουντώσει ακόμη τα σόσιαλ μίντια. Ελα τώρα, για σινεμά μιλάμε. Ενα παραμύθι δηλαδή που απευθύνεται σε ένα τεράστιο και ανομοιόμορφο κοινό. Από τον ομηριστή καθηγητή πανεπιστημίου έως τον Τζόναθαν από το Αϊντάχο και τη Ντόροθι από το Κλίβελαντ. Με χορταστικές εικόνες και πλούσια δράση. Αλλωστε αυτή δεν είναι η «Οδύσσεια»; Εχω, δε, την εντύπωση ότι οι αναγωγές σε υπαρξιακά θέματα δεν ήταν στις προθέσεις του Ομήρου. Πρόκειται για μετέπειτα ερμηνείες και για συμβολισμούς. Δηλαδή, τώρα που το σκέφτομαι, θα έπρεπε να τα βάλουν και με τον Καβάφη διότι, κατά μία έννοια, ακυρώνει την αντικειμενική αξία της Ιθάκης. Και γιατί αναφέρει μόνο τους Λαιστρυγόνες, τους Κύκλωπες και τον άγριο Ποσειδώνα; Μωρέ καλός σεξιστής είναι κι αυτός… Μην τους βάζω κι εγώ ιδέες τώρα.

Από τη μια ο Νόλαν ξεπουλάει τον Ομηρο και από την άλλη η Μενδώνη ξεπουλάει τα αρχαία μας μνημεία. Αυτό υποστηρίζουν όσοι προσπαθούν να κάνουν αντιπολίτευση με μοιρολόγια και δημώδη άσματα. Δεν μπήκαν στο κόπο να διαβάσουν καν περί τίνος πρόκειται. Ακούν περί Ανώνυμης Εταιρείας και καταλαμβάνονται από αντικαπιταλιστικό οίστρο χωρίς να ξέρουν ότι το 90% ανήκει στο ελληνικό Δημόσιο. Πολύ φοβάμαι, όμως, ότι όσοι σήκωσαν το μοιρολόι δεν επισκέπτονται συχνά αρχαιολογικούς χώρους, δεν ξέρουν τι σημαίνει βρώμικες τουαλέτες και υπό εγκατάλειψη αναψυκτήρια και πωλητήρια. Και πόσο σημαντικό είναι να λειτουργούν σωστά. Από την άλλη, πάλι καλά. Εχουμε μια εξέλιξη. Από την προ δεκαετιών μίρλα για το ότι θα γίνουμε γκαρσόνια των ξένων, προχωρήσαμε σε άλλη πίστα. Οτι ξεπουλάμε τα μνημεία μας για να απλώνουν οι ξένοι τα βρακιά τους. Διότι και αυτό το άκουσα.