ΑΙ, όπως λέμε «ληστεία έργων τέχνης»

Το 2026 είναι εύκολο να καταλάβει κάποιος γιατί η τεχνητή νοημοσύνη θεωρείται ως κάτι κακό. Το Διαδίκτυο αποκαλεί τα προϊόντα της «νοητικά απόβλητα».

Οι διευθύνοντες σύμβουλοι των εταιρειών ΤΝ εμφανίζονται όπως οι κακοί των κινηματογραφικών ταινιών, που καυχώνται ότι τα προϊόντα τους θα εξαφανίσουν τεράστιους εργασιακούς τομείς.

Η ΤΝ απαιτεί να θυσιάζονται τα αποθέματα νερού και ενέργειας του πλανήτη για να τροφοδοτούνται τα τερατώδη κέντρα δεδομένων της. Σε ολόκληρο τον κόσμο, οι ψηφιακοί βοηθοί συνομιλίας, τα chatbots, οδηγούν χρήστες σε παραληρηματικές καταστάσεις, ενθαρρύνουν

Ποιος θα μπορούσε να είχε προβλέψει όλα αυτά; Οι καλλιτέχνες.

Είμαι καλλιτέχνης, και το 2022 ήταν η χρονιά που άρχισα να βλέπω για πρώτη φορά «αντίγραφα» της δουλειάς μου. Δεν ήταν ακριβώς η δουλειά μου. Ηταν μια παράξενη προσομοίωση, σαν να είχε γίνει από έναν όχι ιδιαίτερα ταλαντούχο έφηβο υπό την επήρεια ηρεμιστικών όπου οι γραμμές και οι φόρμες μου επαναλαμβάνονταν μηχανικά. Γρήγορα έμαθα την αιτία. Τα συστήματα δημιουργίας εικόνων με ΤΝ είχαν «σαρώσει» ολόκληρο το έργο μου από το Διαδίκτυο και το είχαν «καταναλώσει» για να εκπαιδευτούν, ώστε στη συνέχεια να το αναπαράγουν ως προϊόν. Και δεν ήταν μόνο το δικό μου έργο· ήταν όλων. Δισεκατομμύρια εικόνες είχαν συλλεχθεί από το Διαδίκτυο χωρίς αποζημίωση, χωρίς καν συναίνεση. Το θεώρησα τη μεγαλύτερη κλοπή στην ιστορία της Τέχνης.

Οι τεχνολογικοί «άρχοντες» ήξεραν πολύ καλά τι έκαναν. Το 2023 ο επενδυτής επιχειρηματικών κεφαλαίων Μαρκ Αντρέεσεν ισχυρίστηκε ότι η επιβολή της νομοθεσίας περί πνευματικών δικαιωμάτων θα «σκότωνε» ολόκληρη τη βιομηχανία. Οι τεχνολογικές εταιρείες θα έκαναν αυτό που πάντα κάνουν: θα κινούνταν γρήγορα συντρίβοντας τα πάντα στο πέρασμά τους. Μόνο που αυτοί που συντρίβονται είμαστε εμείς. (…).

Το 2024 η επικεφαλής τεχνολογίας της OpenAI, Μίρα Μουράτι, δήλωσε σε συνέντευξή της ότι οι δημιουργικές δουλειές που καταστρέφονται από το προϊόν της εταιρείας της ίσως «δεν θα έπρεπε να υπήρχαν εξαρχής». Τέτοιου είδους επιθέσεις στην τέχνη αποκαλύπτουν τον βαθύ αντιανθρωπισμό της τεχνολογικής ελίτ. Πρόκειται για μια τάξη που απορρίπτει την ανθρώπινη επαφή, με τις απρόβλεπτες στιγμές, τις δυσκολίες και τις χαρές της. Κι όμως, αυτή η τριβή είναι η ουσία της δημιουργίας.

Η ΤΝ έχει διαλύσει τον ήδη εύθραυστο κλάδο της εικονογράφησης. Πολλοί συνάδελφοί μου έχουν μείνει χωρίς δουλειά. Ακόμη χειρότερα, οι πρώτες δουλειές μέσα από τις οποίες οι νέοι καλλιτέχνες μάθαιναν το επάγγελμά μας έχουν εξαφανιστεί. Το ίδιο συμβαίνει σε αμέτρητους δημιουργικούς τομείς. Αντικαθιστάμεθα από ψηφιακά ομοιώματα, εκπαιδευμένα πάνω στις κλεμμένες δημιουργίες μας. Και όχι, το αποτέλεσμα δεν είναι καλό, αλλά αυτό δεν έχει πια σημασία. Η ΤΝ λειτουργεί ως εργαλείο πειθάρχησης και τελικά αντικατάστασης του εργαζόμενου.

Ο κόσμος θα πρέπει απλώς να το συνηθίσει. Και αυτό ονομάζεται «πρόοδος». Οι καλλιτέχνες σήμερα παλεύουν για έναν τρόπο ζωής. Και αν δεν καταφέρουμε να οργανωθούμε για να νικήσουμε, η απώλεια θα αφορά όλους.

Η παράνομη συλλογή δεδομένων από εταιρείες ΤΝ μπορεί να ξεκίνησε από έργα εικονογράφων όπως εγώ, αλλά πλέον έχει επεκταθεί παντού: Περιλαμβάνει τα δισεκατομμύρια δολάρια που σπαταλούν αυτές οι εταιρείες κάθε χρόνο, τον άνθρακα που καίνε, τις σπάνιες γαίες που χρησιμοποιούν για τα τσιπ τους, τη γη επί της οποίας στήνονται τα κέντρα δεδομένων τους, τον πολιτισμό, την εκπαίδευση, τη λογική μας, ακόμη και την ίδια τη φαντασία μας. Σε αντάλλαγμα για ολόκληρο τον ανθρώπινο και μη ανθρώπινο κόσμο, οι τεχνολογικοί άρχοντες μπορούν να μας προσφέρουν μόνο δυστοπία: έναν κόσμο χωρίς ουσιαστική εργασία και χωρίς πραγματικές κοινότητες, μόνο μηχανές που μιλούν μεταξύ τους, αφήνοντας τον άνθρωπο εκτός.