«Buy European» και ελεύθερο εμπόριο: Η Ευρώπη διχάζεται

Εντονη κινητικότητα στην Ευρωπαϊκή Ενωση με πυκνή ατζέντα: βιομηχανία, ανταγωνιστικότητα και στρατηγική αυτονομία βρίσκονται στο επίκεντρο των συζητήσεων αλλά και εμφανείς οι διαφωνίες για το πώς θα επιτευχθούν συγκλίσεις.

Περισσότεροι από είκοσι ευρωπαίοι ηγέτες συγκεντρώθηκαν χθες στην Αμβέρσα για τη Σύνοδο Ευρωπαϊκής Βιομηχανίας, σε μια συνάντηση που λειτουργεί ως προοίμιο της σημερινής άτυπης συνόδου κορυφής στο κάστρο του Αλντεν Μπίζεν, όπου οι «27» θα επιχειρήσουν να χαράξουν κοινή γραμμή για το μέλλον της ευρωπαϊκής

Η διαδοχή των δύο συναντήσεων αποτυπώνει την αυξανόμενη κινητικότητα στις Βρυξέλλες αλλά και την πίεση για ταχύτερες αποφάσεις σε μια περίοδο αυξημένου διεθνούς ανταγωνισμού, υψηλού ενεργειακού κόστους και γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Η χθεσινή σύνοδος έφερε στο ίδιο τραπέζι πολιτική ηγεσία και ισχυρούς εκπροσώπους της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, σε μια συγκυρία όπου η συζήτηση μετατοπίζεται προς τη μείωση της γραφειοκρατίας, την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης και την επανεξέταση βασικών στοιχείων της ευρωπαϊκής κλιματικής και βιομηχανικής πολιτικής.

Την ίδια ώρα, ενόψει της σημερινής άτυπης συνόδου, αναδεικνύονται παλιές γραμμές ρήξης μεταξύ των κρατών – μελών: από τη γαλλική πρόταση για το «Buy European» και προτεραιότητα στα προϊόντα που παράγονται εντός ΕΕ, έως την επιμονή χωρών όπως η Γερμανία και η Ιταλία στην απορρύθμιση και τη μείωση των κανονιστικών βαρών.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν άνοιξε τις εργασίες στην Αμβέρσα. Ο βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ ντε Βεβέρ ήταν ο οικοδεσπότης, ενώ μεταξύ άλλων συμμετείχαν ο απερχόμενος πρωθυπουργός της Ολλανδίας Ντικ Σχοφ, η ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, ο γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και πολλοί ακόμη. Παρόντες ήταν επίσης οι επίτροποι Τερέζα Ριμπέρα, Βόπκε Χούκστρα και Στεφάν Σεζουρνέ.

Σύμφωνα με αναλυτές, δεν επρόκειτο για μια συνηθισμένη συνάντηση ανταλλαγής απόψεων καθώς από τη Διακήρυξη της Αμβέρσας του 2024, που υπογράφηκε από 1.300 οργανισμούς σε 25 τομείς, το συγκεκριμένο σχήμα έχει συμβάλει στον καθορισμό του τόνου για τη Συμφωνία για Καθαρή Βιομηχανία, δηλαδή τη μετεξέλιξη της Πράσινης Συμφωνίας. Είναι επίσης ουσιαστικό για την προσπάθεια απλούστευσης που χαρακτηρίζει τη δεύτερη θητεία της Φον ντερ Λάιεν.

Ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν τάχθηκε χθες υπέρ μιας ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας αλλά και υπέρ ελάχιστου ποσοστού ευρωπαϊκού περιεχομένου σε στρατηγικούς τομείς.

Παράλληλα, η ανανεωμένη προσπάθεια μείωσης της εξάρτησης από την Ουάσιγκτον επαναφέρει γνώριμες διαφωνίες ενόψει της σημερινής συνόδου των ηγετών της ΕΕ. Οπως επισημαίνει το Politico, οι ηγέτες της ΕΕ προετοιμάζονται για σημαντικές αντιπαραθέσεις σε ζητήματα που κυμαίνονται από κοινά αμυντικά προγράμματα έως οικονομικές μεταρρυθμίσεις, καθώς η προσπάθεια απεξάρτησης της Ευρώπης από τις ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ φέρνει στο φως βαθιές διαιρέσεις μεταξύ των «27».

Ενόψει της άτυπης συνόδου, οι πρωτεύουσες είχαν δεσμευτεί να επιδείξουν ενότητα και να χαράξουν πορεία προς μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αυτονομία, μετά τις απειλές του αμερικανού προέδρου για τη Γροιλανδία, που προκάλεσαν τη σοβαρότερη διατλαντική κρίση των τελευταίων δεκαετιών.

Παρότι η συνάντηση δεν αναμένεται να παραγάγει δεσμευτικές αποφάσεις, θα καθορίσει τη γενική πολιτική κατεύθυνση για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία πρόκειται να καταρτίσει προτάσεις ενόψει επίσημης συνόδου στα τέλη Μαρτίου.

«Ολοι γύρω από το τραπέζι πρέπει να αντιμετωπίσουν μια στιγμή αλήθειας», δήλωσε ο Μάνφρεντ Βέμπερ, επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, στα μέλη του οποίου περιλαμβάνονται ο γερμανός καγκελάριος Μερτς και η πρόεδρος της Επιτροπής Φον ντερ Λάιεν. Ζήτησε από τους ηγέτες «να μην παραπονιούνται ο ένας για τον άλλον», αλλά να κάνουν τη «δουλειά τους» ώστε να ολοκληρωθούν οι μεταρρυθμίσεις.

Βέβαιον είναι ότι δεν μπορεί κανείς να αγνοεί διαφωνίες όπως η πρόσφατη μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων της ΕΕ, Γαλλίας και Γερμανίας, των οποίων οι ηγέτες συγκρούστηκαν για την άρνηση του Εμανουέλ Μακρόν να στηρίξει τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ΕΕ – Mercosur. Πρόκειται για μία από τις δεκάδες γραμμές ρήξης που αναδεικνύονται ενόψει της σημερινής συνάντησης, μέσα από σειρά εγγράφων θέσεων από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες – ενώ η Γαλλία προωθεί πολιτικές «Αγοράστε Ευρωπαϊκά», που θα δίνουν προτεραιότητα στις ευρωπαϊκές βιομηχανίες για επιδοτήσεις και δημόσιες συμβάσεις, χώρες της Βόρειας Ευρώπης και της Βαλτικής αντέδρασαν με κοινό κείμενο, υποστηρίζοντας ότι κάτι τέτοιο θα προσέθετε περιττή πολυπλοκότητα.

Χθες η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έστειλε σαφές μήνυμα επιτάχυνσης των ευρωπαϊκών αποφάσεων για την ανταγωνιστικότητα, την εμβάθυνση της Ενιαίας Αγοράς και τη μείωση του κόστους ζωής.