Όλη η αλήθεια για το 13ώρο!

Διακρίνω να επικρατεί μια αντίληψη στον πολιτικό διάλογο, ότι στην επιχειρηματολογία επιτρέπονται υπερβολές και αστοχίες, αρκεί να επιτύχουν τον σκοπό τους, δηλαδή την ψήφιση ή μη ενός νομοσχεδίου. Λέγονται λοιπόν με ιδιαίτερη ευκολία υπερβολές ή αναντιστοιχίες, χωρίς την ανησυχία ότι αυτές μπορούν να κάνουν μεγάλη ζημιά.

Αναφέρομαι συγκεκριμένα στην συζήτηση περί 13ωρης εργασίας. Η πρώτη αναντιστοιχία ήρθε από την μεριά της κυβέρνησης και του ίδιου του νομοθέτη στην αιτιολογική έκθεση, ότι το νομοσχέδιο προβλέπει την επέκταση της δυνατότητας εργασίας για 13 ώρες ημερησίως από δύο εργοδότες

και σε έναν εργοδότη. Πρόκειται για άστοχη σύγκριση, γιατί οι 13 ώρες εργασίας σε δύο εργοδότες δεν συνιστούν υπερωρία και μπορεί να είναι μια μόνιμη κατάσταση. Οι 13 ώρες απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη, συνιστούν υπερωρία και δεν μπορούν να είναι μόνιμη κατάσταση.

Μεγαλύτερη ζημιά όμως δημιουργούν κάποιοι που αντιτίθενται στον νόμο και για να πολεμήσουν την ψήφισή του, λένε ότι τάχα ο εργαζόμενος δεν μπορεί να αρνηθεί την υπερωριακή απασχόληση αν ζητηθεί από τον εργοδότη. Ωστόσο ο νόμος είναι σαφέστατος: η υπερωριακή απασχόληση δεν αποτελεί διευθυντικό δικαίωμα. Διευθυντικό δικαίωμα συνιστά η υπερεργασία, δηλαδή η 9η ώρα απασχόλησης στο 8ωρο. Αυτό δεν προβλέπεται με το προς ψήφιση νομοσχέδιο, αλλά ισχύει ανέκαθεν.

Για να δικαιολογήσουν την ερμηνεία ότι τάχα ο εργαζόμενος δεν μπορεί να αρνηθεί την υπερωριακή εργασία, βασίζονται στο άρθρο 12 του ΠΔ 62/2025 που είναι ο κώδικας εργατικού δικαίου. Στο άρθρο 12 γράφει ότι «Αν παρουσιαστεί ανάγκη για εργασία πέρα από τη συμφωνημένη ή τη συνηθισμένη, ο εργαζόμενος έχει υποχρέωση να την παράσχει, αν είναι σε θέση να το κάνει και η άρνησή του θα ήταν αντίθετη με την καλή πίστη.»

Ποιος όμως μπορεί να κρίνει αν ο εργαζόμενος είναι σε θέση να παράσχει την υπερωριακή απασχόληση; Η μόνη λογική απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι ότι ο εργαζόμενος ο ίδιος είναι ο μόνος που μπορεί να κρίνει αν είναι σε θέση ή όχι να παρέχει την υπερωριακή εργασία. Πότε λοιπόν η άρνηση είναι αντίθετη με την καλή πίστη; Μόνο αν ο ίδιος εργαζόμενος έχει διαβεβαιώσει ότι θα παρέχει την υπερωριακή απασχόληση, αλλά στο τέλος κάνει πίσω χωρίς λόγο ή όταν τον βλέπει ο εργοδότης του να παρέχει τις ίδιες ώρες εργασία στο απέναντι κατάστημα. Το σίγουρο είναι ότι όταν ο νόμος γράφει ρητά ότι η υπερωρία δεν είναι διευθυντικό δικαίωμα, η καλή πίστη δεν μπορεί να ανατρέπει την διάταξη αυτή και να την καθιστά διευθυντικό δικαίωμα.

Ίσα-ίσα ο εργοδότης που θα απολύσει εργαζόμενο που δεν δέχτηκε να παρέχει υπερωριακή απασχόληση, μπορεί κάλλιστα να θεωρηθεί από το δικαστήριο ότι η απόλυση αυτή ήταν καταχρηστική, ως εκδικητική, άρα άκυρη. Ποιος εργοδότης θα πάρει αυτό το ρίσκο; Μόνο αυτός που έχει σχέσεις διαπλοκής με την επιθεώρηση εργασίας.

Δεν μπορούμε όμως αυτό να το προβάλλουμε ως κανονικότητα και να το λέμε σαν να μην τρέχει τίποτα, μόνο και μόνο για να μην ψηφιστεί ο νόμος για την 13ώρη απασχόληση. Δηλαδή όσο το ημερήσιο όριο εργασίας ήταν 12 ώρες, δεν μας πείραζε το άρθρο 12; Στις 12 ώρες εργασίας ερμηνεύεται διαφορετικά η καλή πίστη; Στις 12 ώρες ο εργοδότης δεν μπορεί να κάνει εκδικητική απόλυση;

Το χειρότερο είναι ότι τέτοιου είδους ρητορική τρομάζει τους εργαζόμενους και αποθρασύνει τους εργοδότες. Αν επικρατήσει η εξωφρενική ερμηνεία ότι τάχα η «καλή πίστη» σημαίνει  υπακοή στην βούληση του εργοδότη, ποιος εργαζόμενος θα τολμήσει να  αρνηθεί την υπερωρία;

Το πρόβλημα με το 13ώρο είναι άλλο. Γίνεται οριζοντίως χωρίς να κάνει διακρίσεις στην τύπο και την φύση της παρεχόμενης εργασίας. Χωρίς να προβλέπει επιπλέον ώρες διαλλείματος. Είναι πρακτικά αδύνατον να εργαστεί κάποιος 13 ώρες συνεχόμενες με μόνο 30 λεπτά διάλλειμα. Επίσης δεν λαμβάνεται καμία μέριμνα για την 11ωρη υποχρεωτική ανάπαυση. Ο εργαζόμενος που θα εργαστεί 13 ώρες, αν εργαστεί την επόμενη μέρα πρωινή βάρδια, δεν θα μπορεί να τηρήσει την 11ωρη ανάπαυση, γιατί τα 30 λεπτά διαλλείματος είναι εκτός ωραρίου. Όσο λοιπόν η 11ωρη ανάπαυση είναι υποχρεωτική, τυχόν 13η ώρα απασχόλησης, σημαίνει ότι το επόμενο πρωί ο εργαζόμενος θα πρέπει να προσέλθει στην εργασία του τουλάχιστον μισή ώρα αργότερα. Αυτό από μόνο του θα κάνει τους εργοδότες απρόθυμους για 13ωρη εργασία από τους εργαζόμενους.