Staramaki: Ενα καλαμάκι… σταρ!

Το λένε staramaki. Και είναι ένα καλαμάκι με το οποίο μπορείς να πιεις τον καφέ ή το ποτό σου. Δεν είναι από πλαστικό, ούτε από χαρτί που μουλιάζει κι… εκνευρίζει. Είναι φτιαγμένο από σιτάρι, είναι απόλυτα οικολογικό και αποτελεί την έμπνευση ενός Ελληνα που το δημιούργησε για να στηρίξει το περιβάλλον και του «βγήκε» ένας πραγματικός σταρ!

Γιατί; Γιατί είναι το μοναδικό καλαμάκι που δημιουργείται από μια κοινωνική συνεταιριστική επιχείρηση στο Κιλκίς, στηρίζει το περιβάλλον, την ντόπια αγροτική οικονομία και προσφέρει δυνατότητα εργασιακής ένταξης σε ευάλωτες κοινωνικές

Θέλεις κι άλλα; Σου έχω την ιστορία

Η ιδέα για το Staramaki προέκυψε όταν ο Στέφανος Καμπέρης «ανακάλυψε» ότι στην Ελλάδα καταναλώνουμε ένα δισεκατομμύριο πλαστικά καλαμάκια κάθε χρόνο. Η αγάπη του για τη φύση, τον ενέπνευσε να δημιουργήσει ένα καλαμάκι από φυσικό στέλεχος σιτηρών ώστε να αντικατασταθούν με τον καλύτερο τρόπο τα πλαστικά καλαμάκια μιας χρήσης.

Εκείνος και η ομάδα, που δημιούργησε με τον καιρό, δούλεψαν πολύ την ιδέα. Και σύντομα, το Staramaki έγινε η απόλυτα οικολογική πρόταση στα καλαμάκια που χρησιμοποιούμε για να πιούμε ό,τι πίνεται με καλαμάκι.

Το staramaki αποτελείται από τον ίδιο τον κορμό του σιταριού, αφού αφαιρεθεί το άνθος που προορίζεται για τροφή, συμβάλλοντας σε έναν κόσμο με λιγότερο πλαστικό μιας χρήσης. Είναι ένα φυσικό προϊόν που δεν μαλακώνει όταν έρχεται σε επαφή με υγρά και αποσυντίθεται πλήρως, σε φυσικές συνθήκες μετά την κάθε χρήση.

Ο Στέφανος Καμπέρης είναι μηχανικός με μεταπτυχιακό στην ανάπτυξη και τη σχεδίαση προϊόντων. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη, σπούδασε στη Βρετανία, δούλεψε στην Αθήνα και την Ιαπωνία και το 2008 αποφάσισε να κάνει τη μεγάλη αλλαγή στη ζωή του και να μετακομίσει στα Κρούσια, ένα χωριό του Κιλκίς με 60 κατοίκους.

«Τη μετακόμιση στο χωριό την έκανα για να βρω τη ψυχική μου ηρεμία. Σύντομα ασχολήθηκα με την κυκλική οικονομία. Και λίγο αργότερα η ιδέα για το stamaraki»

Πώς δημιουργείται το staramaki;

«Το staramaki είναι ένα 100% φυσικό προϊόν που δημιουργείται από τον κορμό των φυτών του σιταριού που απομένει στα χωράφια, αφού θεριστεί η ταξιανθία που προορίζεται για τροφή. Κάθε φυτό είναι μοναδικό. Τα στελέχη επιλέγονται με βάση τα κριτήρια διαλογής και κόβονται στο κατάλληλο μήκος με μια ειδικά σχεδιασμένη, ημιαυτόματη μηχανή κοπής. Τα κομμένα στελέχη εμβαπτίζονται σε ανοξείδωτες δεξαμενές, βράζονται και τοποθετούνται σε θάλαμο ξήρανσης θερμού αέρα όπου αποστειρώνονται. Έπειτα, κάθε staramaki ελέγχεται και συσκευάζεται».

Εφόσον παράγεται από σιτάρι είναι ασφαλές για χρήση από άτομα με αλλεργίες και δυσανεξία στη γλουτένη;

«Το staramaki δεν περιέχει γλουτένη ή άλλα αλλεργιογόνα. Προκύπτει από το στέλεχος του φυτού, το οποίο και δεν περιέχει γλουτένη (όπως αντιθέτως συμβαίνει με την ταξιανθία). Ακόμη, το staramaki δεν περιέχει γενετικά τροποποιημένες ουσίες ενώ κατά την παραγωγή του δεν παίρνει μέρος καμία χημική διεργασία».

Πώς επιβεβαιώνεται ότι το staramaki φτάνει ασφαλές στους καταναλωτές;

«Το staramaki είναι πλήρως εναρμονισμένο με την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία που αφορά στα υλικά που πρόκειται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα. Επιπλέον η ΚοινΣΕπ τηρεί τις απαιτήσεις που ορίζονται από το σύστημα διασφάλισης ποιότητας FSSC, ενώ σε συνεργασία με διαπιστευμένο εργαστήριο αναλύσεων ελέγχει χημικά και μικροβιολογικά το τελικό προϊόν ώστε να φτάνει πάντα ασφαλές στους καταναλωτές».

Μέσα σε 20 λεπτά, ένα χάρτινο καλαμάκι θα μουλιάσει. To staramaki μουλιάζει;

«Το staramaki δεν μουλιάζει ποτέ. Παράγεται από τον ίδιο τον κορμό του φυτού, δεν αποτελεί προϊόν πολτοποιημένης βιομάζας. Ενώ ένα χάρτινο καλαμάκι χρειάζεται ενέργεια, πρώτη ύλη και ρυπογόνες διαδικασίες για να παραχθεί, το staramaki το παράγει η ίδια η γη, καθώς προκύπτει ως υποπροϊόν της τοπικής καλλιέργειας σιτηρών ενώ σαν όλα τα φυτά, το σιτάρι δεσμεύει διοξείδιο του άνθρακα κατά την ανάπτυξή του».

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα έναντι των βιοπλαστικών καλαμακιών;

«Κατά την παραγωγή ενός κιλού βιοπλαστικών καλαμακιών εκλύονται 247 γραμμάρια διοξειδίου του άνθρακα. Αντιθέτως, κάθε φυτό σίτου δεσμεύει 11 γραμμάρια διοξειδίου του άνθρακα κατά την ανάπτυξή του. Επιπλέον το staramaki είναι ένα φυσικό προϊόν που θα αποσυντεθεί πλήρως, σε φυσικές συνθήκες.

Βέβαια, υπάρχει μεγάλη σύγχυση σχετικά με το τι ακριβώς είναι τα βιοπλαστικά και τι συμβαίνει αφού τα απορρίψετε. Λόγω του παραπλανητικού μάρκετινγκ, πολλοί καταναλωτές κάνουν την (συχνά λανθασμένη) υπόθεση ότι τα βιοπλαστικά είναι πάντα βιοδιασπώμενα. Αλλά ο όρος “βιοπλαστικό” αναφέρεται μόνο στο υλικό από το οποίο κάτι είναι φτιαγμένο και όχι στον τρόπο που θα διασπαστεί μετά την απόρριψή του».

Υπάρχουν εταιρείες που εισάγουν καλαμάκια σίτου από την Ασία. Ποια είναι τα πλεονεκτήματα του staramaki έναντι των εισαγόμενων;

«Ένα “πράσινο” προϊόν οφείλει να έχει μειωμένο ανθρακικό αποτύπωμα. Ένα αποτύπωμα που οφείλει να συνυπολογίσει και στην προέλευση του προϊόντος. Οι θαλάσσιες μεταφορές ευθύνονται για το 26% της θαλάσσιας ρύπανσης με πετρέλαιο. Αναθέτοντας την παραγωγή αγαθών στην Ασία, οι καταναλωτές δεν απαλλάσσονται από τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της θαλάσσιας ρύπανσης. Από την καλλιέργεια στην παραγωγή και στην συσκευασία, το staramaki είναι το μοναδικό καλαμάκι από σιτάρι που δημιουργείται στην Ελλάδα».

Το staramaki είναι μιας χρήσης; Τι θα πρέπει να κάνουμε αφού το χρησιμοποιήσουμε;

«To staramaki έρχεται να αντικαταστήσει με τον καλύτερο τρόπο τα πλαστικά καλαμάκια μιας χρήσης. Σαν φυτό, είναι πλούσιο σε άζωτο και άλλα θρεπτικά συστατικά ενώ σαν φυσικό υλικό, θα αποσυντεθεί πλήρως, σε φυσικές συνθήκες. Μετά τη χρήση μπορεί να σπάσει σε μικρά κομμάτια και να θαφτεί, έτσι ώστε να επιστρέψει τα θρεπτικά του συστατικά στο χώμα (πχ. μπορεί να μπει σε μονάδα κομποστοποίησης ή στον κήπο)».

Το προϊόν πρωτοκυκλοφόρησε στην αγορά τον Δεκέμβριο του 2019, πολύ λίγο πριν ξεσπάσει η πανδημία της Covid. Φαντάζομαι ότι δεν ήταν η καλύτερη αρχή. Τρομάξατε;

«Εννοείται. Για κάθε καινοτόμο εγχείρημα, όταν ξεκινάς από το μηδέν διακατέχεσαι από φόβο. Πόσο μάλλον όταν στην πολύ αρχή συμβαίνει κάτι τόσο μεγάλο όπως η παγκόσμια πανδημία. Ξέρετε όμως κάτι; Μας πείραξε, αλλά είχαμε και κάτι αισιόδοξο να κοιτάμε. Στην πραγματικότητα μάς βοήθησε ψυχολογικά.

Το «επιχειρείν» είναι δύσκολο γενικά. Δύο φορές ανάσα και 5 εκπνοή και μετά κρατάω την ανάσα μου πολλές φορές μες στην εβδομάδα. Δεν υπάρχει σταθερότητα, πρέπει να έχει κάποιος υπομονή και επιμονή και δυνάμεις. Αυτό χρειάστηκε. Το αγαπάμε όμως πολύ το staramaki. Γι’ αυτό συνεχίζουμε. Κι έχουμε πολύ δρόμο».Το εγχείρημα ξεκίνησε με έναν άνθρωπο και σήμερα δουλεύουν δεκατρείς. Το καλοκαίρι κάποιοι θερίζουν τα στελέχη στα χωράφια και κάποιοι είναι στο εργοστάσιο στην παραγωγή.

«Πρέπει να διαλέξουμε, να κόψουμε, να αποστειρώσουμε να κάνουμε ποιοτικούς ελέγχους σιγά σιγά αντικαθίσταται με μηχανικούς τρόπους αλλά το μέλημά μας είναι και να μην χαθούν θέσεις εργασίας», εξηγεί ο Στέφανος Καμπέρης.

Το staramak είναι από τις πρώτες παραγωγικές ΚΟΙΝΣΕΠ και οι επιχειρήσεις αυτές βασίζονται στο κοινωνικό τους πρόσημο. Παρ’ όλα αυτά υπάρχει κερδοφορία.

«Αυτό που μας νοιάζει είναι μειώσουμε το κόστος παραγωγής. Ετσι θα υπάρξει αξιοσημείωτη κερδοφορία.
Στην αρχή υπήρχε η ανησυχία για το περιβάλλον αλλά δεν υπήρχαν οι κατευθύνσεις και τα κεφάλαια, χρειαζόμασταν μηχανήματα, έρευνα και αυτό είναι ακριβό. Κοντά μας ήταν εξαρχής η Nestle. Με τη στήριξή της αγοράσαμε το πρώτο μηχάνημα στον κόσμο που κατασκευάστηκε γι αυτή τη δουλειά. Μετά συνεργαστήκαμε με την investing for purpose, μία ομάδα ανθρώπων που μας βοήθησαν να κάνουμε impact investing, ένα είδος δανεισμού και έτσι καταφέραμε και πήραμε τη μηχανή που κατασκευάζει τα καλαμάκια ένα ένα. Μη ξεχνάτε ότι μετά τον κορονοιό αυτό έγινε απαραίτητο.

Τα μηχανήματα της αποστείρωσης τα αγοράσαμε μόνοι μας. Αυτά τα τρία μηχανήματα έχουμε και δουλεύουμε στο εργοστάσιο στο Κιλκίς».

Έχει επανέλθει το επαναχρησιμοποιούμενο πλαστικό καλαμάκι στην αγορά. Πώς το βλέπετε αυτό;

«Είναι λίγο οξύμωρο να προσπαθούμε να μειώσουμε το πλαστικό και ξαφνικά να βρισκόμαστε με τέτοια καλαμάκια και μάλιστα πιο χοντρά. Το ότι είναι επαναχρησιμοποιούμενα δεν είναι αληθές γιατί στις καφετέριες κανείς δεν θα το ξαναπλύνει, ούτε θα το ξαναχρησιμοποιήσει. Απλώς είναι ένα πρόσχημα για να επανεμφανιστεί ένα προϊόν που δεν θα έπρεπε να υπάρχει. Το χάρτινο που ήρθε να αντικαταστήσει το πλαστικό δεν ικανοποίησε τους καταναλωτές γιατί μουλιάζει. Το δικό μας προϊόν είναι ο ίδιος ο κορμός του σιταριού. Είναι φυσικό, κούφιο και αδιάβροχο εκ φύσεως και είναι νομίζω κατανοητός ο λόγος που κάποιος πρέπει να καταλάβει ότι είναι σπουδαίο. Επίσης, δεν αφήνει γεύση».

Πόσα staramakia παράγετε τον χρόνο;

«Μέσα στο έτος που διανύουμε, από την αρχή του 2024 μέχρι σήμερα έχουν παραχθεί 3,5 εκατ. καλαμάκια. Το 2023 παρήχθησαν 1,8 εκατ., το 2022, ένα εκατ. καλαμάκια. Την πρώτη χρονιά είχαμε φτιάξει 100 χιλιάδες. Οσο αυξάνεται η τεχνολογία, αυξάνεται και η παραγωγή.

Αρχικά γίνονταν όλα στο χέρι. Το κόβαμε με ψαλίδι, τώρα το κόβουμε μηχάνημα όλα αυτά επιταχύνουν την παραγωγή του. H Greenpeace μάς θεωρεί ως τη βέλτιστη ύλη γι’ αυτό τον σκοπό».

Nespresso και Staramaki μαζί

Η Nespresso, στο πλαίσιο της παγκόσμιας δέσμευσής της για βιωσιμότητα στηρίζει πρακτικές αναγεννητικής γεωργίας στις χώρες παραγωγής του καφέ.

Στην Ελλάδα, η Nespresso Hellas εστιάζει στην στήριξη τοπικών επιχειρήσεων που σέβονται τη φύση. Έτσι, αποφάσισε να συνεργαστεί με την Κοιν.Σ.Επ. Staramaki, η οποία παράγει στο Κιλκίς ένα τοπικό ελληνικό προϊόν, το Staramaki, με σεβασμό στο περιβάλλον και την τοπική αγροτική οικονομία.

Το Staramaki διαθέσιμο πλέον στις Boutiques και στο site της Nespresso

«Τώρα είναι η αρχή», λέει ο Στέφανος Καμπέρης. «Το προϊόν είναι καλό και πρέπει να πειστεί ο κόσμος. Και πρέπει να το κάνουν κι άλλοι. Εμείς θέλουμε να αλλάξουμε το πλαστικό καλαμάκι. Είναι η λύση από τη φύση για το πρόβλημα της πλαστικής ρύπανσης. Πρέπει να γίνουμε πολλοί. Υπάρχουν εταιρείες στο εξωτερικό. Υπάρχει και μια εταιρεία στην Ιαπωνία με την οποία ανταλλάσσουμε τεχνογνωσία. Ελπίζουμε και σε περισσότερα».