FATF: Δισεκατομμύρια «ξεπλένονται» μέσω κρυπτονομισμάτων

Σε νέα έκθεση που δημοσιεύθηκε σήμερα, η Ομάδα Χρηματοοικονομικής Δράσης (Financial Action Task Force – FATF) επισημαίνει ότι, παρόλο που ολοένα και περισσότερες χώρες έχουν θεσπίσει νομοθεσία για τη ρύθμιση των εικονικών περιουσιακών στοιχείων (Virtual Assets – VAs), πολλές εξακολουθούν να δυσκολεύονται να εφαρμόσουν αποτελεσματικά τους κανόνες στην πράξη. Το γεγονός αυτό επιτρέπει σε οργανωμένες εγκληματικές ομάδες να εκμεταλλεύονται τα υφιστάμενα κενά και να διακινούν δισεκατομμύρια

δολάρια από παράνομα έσοδα μέσω του τομέα των κρυπτοπεριουσιακών στοιχείων.

Η έκθεση διαπιστώνει ότι το 83% των δικαιοδοσιών που συμμετείχαν στην έρευνα έχει πλέον θεσπίσει νομοθεσία για την εφαρμογή του Travel Rule, έναντι 73% το 2025, ενώ άλλες 11 δικαιοδοσίες βρίσκονται στο στάδιο της εφαρμογής.

Πρόοδος, αλλά και σημαντικές ελλείψεις

Η έβδομη Στοχευμένη Ενημέρωση (Targeted Update) σχετικά με την εφαρμογή των Προτύπων της FATF για τα εικονικά περιουσιακά στοιχεία (VAs) και τους Παρόχους Υπηρεσιών Εικονικών Περιουσιακών Στοιχείων (Virtual Asset Service Providers – VASPs) αξιολογεί τη συμμόρφωση των χωρών με τη Σύσταση 15 (Recommendation 15) της FATF.

Η έκθεση καταλήγει ότι οι περισσότερες δικαιοδοσίες – ιδίως εκείνες με σημαντική δραστηριότητα VASP – έχουν σημειώσει πρόοδο από το 2025 όσον αφορά:

την ανάπτυξη ή εφαρμογή κανονιστικών πλαισίων για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες (AML) και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (CFT),την εποπτεία των παρόχων,καθώς και τη λήψη εποπτικών και κυρωτικών μέτρων.

Ωστόσο, η FATF τονίζει ότι απαιτείται περαιτέρω πρόοδος στους τομείς της ρύθμισης, αδειοδότησης και εγγραφής των VASPs. Πολλές χώρες εξακολουθούν να δυσκολεύονται να εντοπίσουν φυσικά και νομικά πρόσωπα που παρέχουν υπηρεσίες σχετικές με εικονικά περιουσιακά στοιχεία, ενώ αρκετές δεν έχουν ακόμη μετατρέψει το νομοθετικό τους πλαίσιο σε αποτελεσματική εποπτεία και επιβολή.

Προκλήσεις από υπεράκτιους παρόχους και DeFi

Οι χώρες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στον περιορισμό των κινδύνων που προέρχονται από υπεράκτιους παρόχους υπηρεσιών εικονικών περιουσιακών στοιχείων (offshore VASPs), όπως είχε ήδη επισημανθεί σε σχετική έκθεση της FATF νωρίτερα μέσα στο έτος.

Παράλληλα, σημαντικές δυσκολίες παρουσιάζονται στην αξιολόγηση και αντιμετώπιση των κινδύνων που σχετίζονται με τις πλατφόρμες Αποκεντρωμένης Χρηματοδότησης (Decentralised Finance – DeFi). Η FATF εκτιμά ότι ο συγκεκριμένος τομέας ενδέχεται να αποτελέσει ολοένα μεγαλύτερο κενό στο ρυθμιστικό πλαίσιο, καθώς τόσο τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα όσο και οι VASPs αυξάνουν τη συμμετοχή τους σε εφαρμογές DeFi.

Η έκθεση σημειώνει επίσης ότι οι χώρες που έχουν επιλέξει την απαγόρευση δραστηριοτήτων σχετικών με τα εικονικά περιουσιακά στοιχεία συνεχίζουν να δυσκολεύονται στον εντοπισμό και την επιβολή κυρώσεων κατά παράνομων δραστηριοτήτων. Αν και η απαγόρευση επιτρέπεται από τα Πρότυπα της FATF, η αποτελεσματικότητά της προϋποθέτει ισχυρή εποπτεία και αποτελεσματική επιβολή.

Δικαιοδοσίες με σημαντική δραστηριότητα VASP

Η έκθεση περιλαμβάνει επικαιροποιημένο πίνακα σχετικά με τα μέτρα που έχουν λάβει οι δικαιοδοσίες του Παγκόσμιου Δικτύου της FATF οι οποίες παρουσιάζουν σημαντική δραστηριότητα VASP.

Οι χώρες αυτές αντιπροσωπεύουν περίπου το 97% της παγκόσμιας αγοράς εικονικών περιουσιακών στοιχείων, γεγονός που σημαίνει ότι η πλήρης εφαρμογή των Προτύπων της FATF από αυτές μπορεί να μειώσει σημαντικά τους παγκόσμιους κινδύνους.

Η FATF δηλώνει ότι θα συνεχίσει να παρέχει τεχνική υποστήριξη και καθοδήγηση, ιδιαίτερα σε χώρες με περιορισμένες δυνατότητες και σημαντική δραστηριότητα VASP, ώστε να επιταχυνθεί η συμμόρφωση με τη Σύσταση 15.

Δήλωση του Προέδρου της FATF, Giles Thomson

«Η φετινή στοχευμένη ενημέρωση καταδεικνύει ότι τα εγκληματικά δίκτυα συνεχίζουν να χρησιμοποιούν τα εικονικά περιουσιακά στοιχεία για παράνομους σκοπούς και να εκμεταλλεύονται τον διασυνοριακό χαρακτήρα τους για την πραγματοποίηση απάτης, την παράκαμψη κυρώσεων και τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, αξιοποιώντας τα κενά στα κανονιστικά πλαίσια και την άνιση εφαρμογή των Προτύπων της FATF μεταξύ των χωρών.

Η αποτελεσματική εφαρμογή των Προτύπων της FATF δεν μπορεί πλέον να καθυστερεί. Οι κυβερνήσεις και ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να συνεργαστούν για την ενίσχυση των προληπτικών μέτρων, την κάλυψη των ρυθμιστικών κενών, την ενδυνάμωση της διασυνοριακής συνεργασίας και τη στέρηση από τους εγκληματίες της δυνατότητας να εκμεταλλεύονται αδύναμους κρίκους του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Καθώς οι εγκληματικές μέθοδοι εξελίσσονται και γίνονται πιο σύνθετες, οι μηχανισμοί προστασίας πρέπει να προσαρμόζονται στις τεχνολογικές εξελίξεις και στις συνεχώς μεταβαλλόμενες τακτικές των εγκληματικών οργανώσεων.»

Εγκληματική εκμετάλλευση των εικονικών περιουσιακών στοιχείων

Η έκθεση επισημαίνει νέους και αναδυόμενους κινδύνους από την εγκληματική χρήση των εικονικών περιουσιακών στοιχείων:

Από το 2025, η παράνομη δραστηριότητα μέσω εικονικών περιουσιακών στοιχείων έχει γίνει πιο σύνθετη και διασυνδεδεμένη, περιλαμβάνοντας απάτες που οργανώνονται από εγκληματικά δίκτυα («pig-butchering»), κυβερνοκλοπές που συνδέονται με τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κορέας (DPRK), χρηματοδότηση της τρομοκρατίας και της διάδοσης όπλων, παραβίαση διεθνών κυρώσεων και διασυνοριακή νομιμοποίηση εσόδων.Ένας χρηματοοικονομικός όμιλος με έδρα την Καμπότζη φέρεται να νομιμοποίησε τουλάχιστον 4 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ από παράνομα έσοδα μεταξύ 2021 και 2025, εξυπηρετώντας τόσο απάτες οργανωμένων εγκληματικών ομάδων όσο και κυβερνοκλοπές που συνδέονται με τη Βόρεια Κορέα μέσω της ίδιας υποδομής.Τον Ιούνιο του 2025, η Ισπανική Πολιτοφυλακή (Guardia Civil) εξάρθρωσε δίκτυο επενδυτικής απάτης σε κρυπτονομίσματα, το οποίο φέρεται να νομιμοποίησε περίπου 460 εκατομμύρια ευρώ, εξαπατώντας περισσότερα από 5.000 θύματα παγκοσμίως.Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης (AI) σε εγκλήματα που σχετίζονται με εικονικά περιουσιακά στοιχεία αυξάνεται σημαντικά, με εφαρμογές όπως deepfakes, συνθετικές ταυτότητες και απάτες στρατολόγησης μέσω AI.Η κατάχρηση των stablecoins από εγκληματικές οργανώσεις, φορείς που συνδέονται με τη Βόρεια Κορέα και χρηματοδότες της τρομοκρατίας έχει αυξηθεί περαιτέρω από το 2025. Σήμερα, η πλειονότητα των γνωστών παράνομων συναλλαγών που καταγράφονται στο blockchain αφορά stablecoins.Επιπλέον, εγκληματικά δίκτυα αναπτύσσουν πλέον δικά τους stablecoins, σχεδιασμένα ώστε να είναι ανθεκτικά στη δέσμευση και κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων, γεγονός που αποδεικνύει τη συνεχή προσαρμογή τους στις κανονιστικές παρεμβάσεις.Διεθνής συνεργασία και επόμενα βήματα

Τα σημαντικά περιστατικά του τελευταίου έτους, όπως η εξάρθρωση του ισπανικού δικτύου επενδυτικής απάτης, αναδεικνύουν τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας, καθώς και της δυνατότητας δέσμευσης και κατάσχεσης περιουσιακών στοιχείων, προκειμένου να διαταράσσεται αποτελεσματικά η λειτουργία των εγκληματικών δικτύων.

Η έκθεση δημοσιεύεται με την έναρξη της Προεδρίας του Ηνωμένου Βασιλείου στη FATF, η οποία έχει θέσει ως βασικές προτεραιότητες την αντιμετώπιση της αυξανόμενης απειλής της απάτης και την επιτάχυνση των εργασιών για τη ρύθμιση των εικονικών περιουσιακών στοιχείων.

Τέλος, η FATF υπογραμμίζει ότι προτεραιότητα πρέπει πλέον να αποτελεί η μετατροπή των κανονιστικών πλαισίων σε αποτελεσματική εφαρμογή, καλώντας τόσο τις δημόσιες αρχές όσο και τον ιδιωτικό τομέα να:

ενισχύσουν την εποπτεία και την επιβολή μέτρων με βάση την αξιολόγηση κινδύνου,βελτιώσουν την εφαρμογή του Travel Rule,ενισχύσουν τη διεθνή συνεργασία,αντιμετωπίσουν αποτελεσματικότερα τους κινδύνους που προκύπτουν από τα stablecoins, τους υπεράκτιους VASPs, τα μη φιλοξενούμενα πορτοφόλια (unhosted wallets) και τις υπηρεσίες αποκεντρωμένης χρηματοδότησης (DeFi).