Στο ραντάρ της εφορίας

Σαρωτική επιχείρηση διασταυρώσεων στα εισοδήματα ετοιμάζει ο φορολογικός μηχανισμός.

Σε σαρωτική επιχείρηση μαζικών ψηφιακών διασταυρώσεων εισοδημάτων ετοιμάζεται να προχωρήσει εντός του 2026 η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, αρχής γενομένης μετά την ολοκλήρωση της υποβολής των φορολογικών δηλώσεων τον Ιούλιο, με στόχο την πάταξη της φοροδιαφυγής και την ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης.

Στο στόχαστρο μπαίνουν εργαζόμενοι και συνταξιούχοι με αδήλωτα αναδρομικά ποσά, τραπεζικές καταθέσεις, εισοδήματα από το εξωτερικό, αδήλωτα ενοίκια, βραχυχρόνιες μισθώσεις, καθώς και ιδιοκτήτες ακινήτων,

ελεύθεροι επαγγελματίες με αποκλίσεις σε ΦΠΑ, αλλά και φορολογούμενοι με μεγάλες δαπάνες και χαμηλά εισοδήματα.

Με τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης αλλά και την αξιοποίηση δεδομένων από εσωτερικές και εξωτερικές πηγές, αφενός η ΑΑΔΕ μέσω των αυτόματων διασταυρώσεων έχει ως στόχο να εντοπίσει παραβατικές δραστηριότητες, αφετέρου το Δημόσιο να βεβαιώσει και να βάλει στο ταμείο έσοδα 1,5 δισ. ευρώ. Η φορολογική διοίκηση θα αξιοποιήσει πλέον τραπεζικά δεδομένα, κινήσεις POS, αποδείξεις, δηλώσεις εισοδήματος, στοιχεία από το myDATA, πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης, ασφαλιστικά ταμεία, μεταβιβάσεις ακινήτων και πληροφορίες από το εξωτερικό προκειμένου να διαπιστωθεί εάν αυτά που δηλώνουν οι φορολογούμενοι στην εφορία ανταποκρίνονται στην πραγματική οικονομική τους εικόνα και δραστηριότητα.

Το βασικό μήνυμα είναι ότι η εφορία δεν περιμένει πλέον να βρει λάθη με παραδοσιακούς ελέγχους. Τα ηλεκτρονικά συστήματα μπορούν να εντοπίσουν ασυμφωνίες άμεσα και μαζικά. Για όσους έχουν αδήλωτα εισοδήματα, κρυφά ενοίκια, αναδρομικά ποσά που δεν δηλώθηκαν, αποκλίσεις σε ΦΠΑ ή δαπάνες που δεν δικαιολογούνται, η πιθανότητα ελέγχου αυξάνεται. Οπως επισημαίνουν από την ΑΑΔΕ, η νέα εποχή των μαζικών διασταυρώσεων κάνει τη φοροδιαφυγή πιο δύσκολη, γιατί η εφορία θα έχει άμεσα ολόκληρη την οικονομική εικόνα κάθε φορολογουμένου. Οι διασταυρώσεις θα εστιάζουν σε 10 μεγάλες κατηγορίες. Συγκεκριμένα:

Εργαζόμενοι και συνταξιούχοι με αδήλωτα αναδρομικά ποσά

Μία από τις βασικές κατηγορίες που ελέγχονται είναι οι εργαζόμενοι και οι συνταξιούχοι που έλαβαν αναδρομικά ποσά, αλλά δεν τα δήλωσαν σωστά ή δεν τα δήλωσαν καθόλου. Τα αναδρομικά μπορεί να αφορούν μισθούς, συντάξεις, επιδόματα ή άλλες αποδοχές προηγούμενων ετών. Η εφορία μπορεί να συγκρίνει τα στοιχεία που έχουν σταλεί από εργοδότες, ασφαλιστικά ταμεία και δημόσιους φορείς με τις φορολογικές δηλώσεις των δικαιούχων. Αν, για παράδειγμα, κάποιος συνταξιούχος πήρε αναδρομικά για παλαιότερα έτη αλλά δεν υπέβαλε τροποποιητική δήλωση, το σύστημα μπορεί να εντοπίσει την απόκλιση. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο φορολογούμενος μπορεί να λάβει ειδοποίηση ή πράξη προσδιορισμού φόρου. Δεν χρειάζεται πλέον να γίνει ένας κλασικός έλεγχος από υπάλληλο για να βρεθεί η διαφορά. Η διασταύρωση μπορεί να γίνει αυτόματα.

Φορολογούμενοι με εισοδήματα από το εξωτερικό

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται σε όσους έχουν εισοδήματα ή καταθέσεις στο εξωτερικό. Η ΑΑΔΕ λαμβάνει πληροφορίες μέσω διεθνών ανταλλαγών δεδομένων και μπορεί να συγκρίνει τα στοιχεία αυτά με τις ελληνικές φορολογικές δηλώσεις. Αν ένας φορολογούμενος έχει τόκους, μερίσματα, εισόδημα από εργασία, επενδύσεις ή λογαριασμούς σε άλλη χώρα, η εφορία μπορεί να το διαπιστώσει μέσα από τα συστήματα ανταλλαγής πληροφοριών. Το κρίσιμο σημείο εδώ είναι αν ο φορολογούμενος έχει δηλώσει σωστά το εισόδημά του από δραστηριότητα στο εξωτερικό, ενώ είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας. Αν δηλώνει πολύ χαμηλό εισόδημα στην Ελλάδα, αλλά εμφανίζονται καταθέσεις ή αποδόσεις στο εξωτερικό, η υπόθεση μπορεί να χαρακτηριστεί υψηλού κινδύνου και να μπει σε λίστα ελέγχου.

Ιδιοκτήτες ακινήτων και αδήλωτα ενοίκια

Μεγάλο μέρος των διασταυρώσεων αφορά τα ενοίκια. Η εφορία ελέγχει αν τα ενοίκια που εισπράττουν οι ιδιοκτήτες έχουν δηλωθεί σωστά στο έντυπο Ε2 και στη φορολογική δήλωση. Τα ηλεκτρονικά μισθωτήρια δίνουν πλέον μια καθαρή εικόνα για το ποιος νοικιάζει τι, σε ποιον και με ποιο ποσό. Αν ένας ιδιοκτήτης έχει ενεργό μισθωτήριο, αλλά δεν εμφανίζει αντίστοιχο εισόδημα από ενοίκια στη δήλωσή του, τότε δημιουργείται ένδειξη απόκλισης. Αντίστοιχα, μπορεί να ελεγχθεί και η πλευρά του ενοικιαστή, ειδικά όταν δηλώνει ότι πληρώνει ενοίκιο ή εμφανίζει σχετικές τραπεζικές κινήσεις. Ετσι, η εφορία δεν βασίζεται μόνο σε μία δήλωση, αλλά συγκρίνει στοιχεία από διαφορετικές πλευρές.

Τραπεζικές καταθέσεις

Ιδιαίτερη βαρύτητα θα δώσουν οι ελεγκτές και στις διασταυρώσεις των τραπεζικών καταθέσεων με τη χρήση του νέου λογισμικού το οποίο φέρει την ονομασία «Ειδικό Λογισμικό Αυτοματοποιημένου Ελέγχου Προσαύξησης Περιουσίας», το οποίο επιτρέπει στους φοροελεγκτές να εισέρχονται στους τραπεζικούς λογαριασμούς και στα ηλεκτρονικά πορτοφόλια (e-wallet) και να λαμβάνουν αναλυτικά στοιχεία και πληροφορίες για τους ελεγχομένους: από τα κινητά περιουσιακά στοιχεία (κοσμήματα, πολύτιμους λίθους, πλάκες χρυσού κ.λπ.) και τα ρευστά διαθέσιμα που έχουν ασφαλιστεί σε θυρίδες τραπεζών μέχρι τις πάσης φύσεως συναλλαγές μέσω «πλαστικού» χρήματος και τις κινήσεις για αποπληρωμές δανείων (καταναλωτικών, στεγαστικών, επιχειρηματικών).

Βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb και Booking

Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις βρίσκονται σταθερά στο μικροσκόπιο. Πλατφόρμες όπως οι Airbnb και Booking έχουν αλλάξει την αγορά ακινήτων, αλλά έχουν δημιουργήσει και νέο πεδίο φορολογικών ελέγχων. Η ΑΑΔΕ μπορεί να συγκρίνει τα στοιχεία που αποστέλλουν οι πλατφόρμες με τα ποσά που δηλώνουν οι ιδιοκτήτες ή οι διαχειριστές ακινήτων. Στο στόχαστρο των ελεγκτών βρίσκονται βραχυχρόνιες μισθώσεις που ερευνώνται ως προς τη δηλούμενη πληρότητα και τις τιμές διανυκτέρευσης με βάση τα στοιχεία που εμφανίζονται στο Booking.com. Βασικός στόχος είναι να διαπιστωθεί εάν τα ποσά που έχουν δηλωθεί ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και εάν με βάση τα στοιχεία αυτά καταβάλλονται οι φόροι στο ελληνικό Δημόσιο. Εδώ η διασταύρωση είναι σχετικά απλή: αν η πλατφόρμα δείχνει κρατήσεις και έσοδα, αλλά στη φορολογική δήλωση τα ποσά είναι μικρότερα ή ανύπαρκτα, τότε υπάρχει πρόβλημα. Ελέγχονται επίσης αν το ακίνητο έχει δηλωθεί στο μητρώο βραχυχρόνιας διαμονής και αν ο αριθμός μητρώου χρησιμοποιείται σωστά. Με αυτόν τον τρόπο, περιορίζονται τα περιθώρια για «μαύρες» μισθώσεις ή υποδήλωση εισοδήματος.

Επιχειρήσεις με αποκλίσεις σε POS, ταμειακές και myDATA

Από τις σημαντικότερες κατηγορίες διασταυρώσεων και ελέγχων είναι οι επιχειρήσεις και οι ελεύθεροι επαγγελματίες. Η διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών δίνει στην εφορία τη δυνατότητα να διαπιστώνει αν μια πληρωμή με κάρτα συνοδεύεται από την αντίστοιχη απόδειξη. Αν μια επιχείρηση εισπράττει χρήματα μέσω POS, αλλά δεν εκδίδει την ανάλογη απόδειξη, η απόκλιση μπορεί να εντοπιστεί γρήγορα. Το ίδιο ισχύει και για το myDATA. Τα έσοδα που ανεβαίνουν στην πλατφόρμα συγκρίνονται με τις περιοδικές δηλώσεις ΦΠΑ και με τα υπόλοιπα φορολογικά στοιχεία της επιχείρησης. Αν μια επιχείρηση εμφανίζει άλλα έσοδα στο myDATA και άλλα στη δήλωση ΦΠΑ, τότε ενεργοποιείται συναγερμός. Το επιχειρησιακό σχέδιο της ΑΑΔΕ προβλέπει για το 2026 χιλιάδες διασταυρώσεις και ειδικούς μερικούς ελέγχους με αξιοποίηση δεδομένων POS, myDATA και VIES.

Φορολογούμενοι με μεγάλες δαπάνες και χαμηλά εισοδήματα

Μία βασική διασταύρωση αφορά τη σχέση ανάμεσα στα δηλωθέντα εισοδήματα και στις δαπάνες των φορολογουμένων. Αν κάποιος δηλώνει πολύ χαμηλό εισόδημα, αλλά εμφανίζει μεγάλες δαπάνες με κάρτες, ακριβά αυτοκίνητα, αγορές ακινήτων ή μεγάλες τραπεζικές κινήσεις, τότε στην ΑΑΔΕ χτυπά κόκκινος συναγερμός. Η φιλοσοφία της εφορίας είναι απλή: τα χρήματα που ξοδεύονται πρέπει κάπως να δικαιολογούνται. Αν δεν προκύπτουν από δηλωμένο εισόδημα, αποταμιεύσεις, δάνεια, δωρεές ή άλλες νόμιμες πηγές, τότε μπορεί να ζητηθούν εξηγήσεις. Σαφώς, δεν σημαίνει ότι κάθε μεγάλη δαπάνη είναι παράβαση, αλλά η συγκεκριμένη υπόθεση μπορεί να επιλεγεί για έλεγχο.

Μεταβιβάσεις ακινήτων, δωρεές και γονικές παροχές

Οι μεταβιβάσεις ακινήτων, οι κληρονομιές, οι δωρεές και οι γονικές παροχές είναι επίσης ψηλά στη λίστα. Οι διασταυρώσεις της εφορίας για μεταβιβάσεις έχουν αυτοματοποιηθεί πλήρως μέσω του συστήματος myPROPERTY και των ηλεκτρονικών ελέγχων στοχεύοντας στον εντοπισμό αδήλωτων κεφαλαίων. Η εφορία εξετάζει αν οι αξίες έχουν δηλωθεί σωστά, αν έχουν πληρωθεί οι φόροι που αναλογούν και αν υπάρχουν υποθέσεις που πλησιάζουν στο όριο της παραγραφής. Οταν μια υπόθεση κινδυνεύει να παραγραφεί, αποκτά προτεραιότητα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι διασταυρώσεις μπορεί να αφορούν όχι μόνο την αξία του ακινήτου, αλλά και την προέλευση των χρημάτων. Για παράδειγμα, αν κάποιος αγοράζει ακίνητο μεγάλης αξίας ενώ δηλώνει χαμηλά εισοδήματα, μπορεί να ελεγχθεί το «πόθεν έσχες» της αγοράς.

Ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία

Τα κρυπτονομίσματα μπαίνουν πλέον όλο και πιο έντονα στο φορολογικό κάδρο. Η εφορία ενδιαφέρεται για κέρδη από αγοραπωλησίες ψηφιακών νομισμάτων, μεταφορές χρημάτων προς και από ανταλλακτήρια και γενικότερα για εισοδήματα που δεν έχουν δηλωθεί. Πρόκειται για έναν χώρο που μέχρι πρόσφατα θεωρείτο πιο δύσκολος στον έλεγχο, όμως η εικόνα αλλάζει. Οι διασταυρώσεις μπορούν να εντοπίζουν κινήσεις από τραπεζικούς λογαριασμούς προς πλατφόρμες crypto ή επιστροφές χρημάτων από αυτές. Αν τα ποσά είναι σημαντικά και δεν υπάρχει αντίστοιχη δήλωση ή εξήγηση, η υπόθεση μπορεί να ελεγχθεί περαιτέρω.

Επιχειρήσεις που δεν αποδίδουν Φόρο Μισθωτών Υπηρεσιών

Η διασταύρωση των αρχείων του Taxisnet με τα στοιχεία του ΕΦΚΑ αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο για τον εντοπισμό επιχειρήσεων που απασχολούν προσωπικό, αλλά δεν υποβάλλουν τις προβλεπόμενες φορολογικές δηλώσεις ή δεν αποδίδουν τον Φόρο Μισθωτών Υπηρεσιών. Μέσω της σύγκρισης των ασφαλιστικών δεδομένων με τις φορολογικές υποχρεώσεις, οι ελεγκτικές Αρχές μπορούν να εντοπίζουν ασυμφωνίες, περιπτώσεις αδήλωτων ή ελλιπώς δηλωμένων αποδοχών και επιχειρήσεις που αποφεύγουν την απόδοση φόρων.