«Παράθυρο» εκεχειρίας με θέα στην ειρήνη

Αναπτερώθηκαν διεθνώς οι ελπίδες για τον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν αμέσως μόλις έγινε γνωστό πως οι διαπραγματευτές της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης κατέληξαν σε συμφωνία, η οποία στάλθηκε στα χέρια του Ντόναλντ Τραμπ για να λάβει την τελική έγκριση.

Αμερικανικές και ιρανικές πηγές αναφέρουν πως οι διαπραγματευτές είχαν καταλήξει στα κεντρικά σημεία της συμφωνίας ήδη από την προηγούμενη εβδομάδα, όμως χρειάζονταν το «πράσινο φως» από τους ηγέτες τους για να ολοκληρώσουν τις λεπτομέρειες. Ο Αμερικανός Πρόεδρος ήταν εκείνος που δήλωσε ότι χρειάζεται «λίγες μέρες για να το σκεφτεί», ενώ η

ιρανική ηγεσία κατάφερε να κρατήσει και σε αυτή την περίπτωση κλειστά τα χαρτιά της.

Σύμφωνα με το Axios, οι δύο πλευρές κατέληξαν σε ένα μνημόνιο κατανόησης με κεντρικό άξονα την παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες. Κατά τη διάρκεια αυτών των ημερών, προβλέπεται η έναρξη διαπραγματεύσεων για

– το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης,

– την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στο Ιράν και

– την άρση των εις βάρος του αμερικανικών κυρώσεων.

Μεγάλη βαρύτητα έχει δοθεί στον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ. Το μνημόνιο προβλέπει την «ανεμπόδιστη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ» και υποχρεώνει την Τεχεράνη να απομακρύνει τις νάρκες εντός τριάντα ημερών. Παράλληλα, οι ΗΠΑ υποχρεούνται να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμο και να προσέλθουν σε συζητήσεις για την αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων.

Η είδηση για την ύπαρξη ενός μνημονίου κατανόησης που συγκεντρώνει πιθανότητες εφαρμογής ήρθε σε μία στιγμή που η συμφωνηθείσα εκεχειρία δοκιμάζεται. Οι ΗΠΑ εξαπολύουν νέα πλήγματα εναντίον στρατιωτικών βάσεων και θέσεων του Ιράν και η Τεχεράνη απαντάει καταρρίπτοντας drones και χτυπώντας αμερικανική βάση στο Κουβέϊτ. Σε επίπεδο ρητορικής, και οι δύο πλευρές συνεχίζουν σε πολεμικό ύφος, με τον Αμερικανό Πρόεδρο να δηλώνει αυτή την εβδομάδα πως «ακόμα και αν οι Ιρανοί του δώσουν το ουράνιο, δεν πρόκειται να κάνει πίσω». Από την πλευρά τους, οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποίησαν τη Δύση ότι «δεν θα υπάρξει ειρήνη στη Μέση Ανατολή, εκτός κι αν καταστραφεί το Ισραήλ», δείχνοντας διαφορετική αντίληψη από τη διαπραγματευτική στάση της πολιτικής ηγεσίας του Ιράν.

Δια στόματος του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, οι ΗΠΑ επιβεβαίωσαν τις συνομιλίες και την κατάρτιση του μνημονίου κατανόησης, επισημαίνοντας πάντως πως «εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές εκκρεμότητες γύρω από τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου και το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος». Στην πραγματικότητα, δεν είναι το μόνο σημείο που θα μπορούσε να «σκοντάψει» η εκεχειρία των 60 ημερών. Ούτε η Ουάσιγκτον, ούτε η Τεχεράνη δείχνουν ικανοποίηση για τους όρους του μνημονίου σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Συμφωνούν, ωστόσο, πως το υπό διαπραγμάτευση κείμενο δεν λύνει οριστικά το πυρηνικό ζήτημα, αλλά μεταθέτει τη συζήτηση εντός του χρονικού διαστήματος της εκεχειρίας. Η Ουάσιγκτον δεν φαίνεται πρόθυμη να αποδεσμεύσει τα 24 δισεκατομμύρια δολάρια ιρανικών πόρων στο εξωτερικό. Αντιθέτως, ανακοίνωσε εντός αυτής της εβδομάδας νέες κυρώσεις προκειμένου να «στραγγίξει» τους πόρους που αντλούνται από τις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου.

Από την άλλη πλευρά, η Τεχεράνη έχει ένα αίτημα από την πρώτη στιγμή που άρχισαν οι διαπραγματεύσεις από το οποίο δεν έχει μετακινηθεί καθόλου και που δεν υπάρχει στις πληροφορίες που διέρρευσαν για το μνημόνιο κατανόησης. Πρόκειται για τον τερματισμό των ισραηλινών επιθέσεων στον Λίβανο. Η συγκεκριμένη αξίωση βάζει και το Τελ Αβίβ στην εξίσωση, το οποίο αφενός δεν συμμετέχει στις ειρηνευτικές συνομιλίες του Ισλαμαμπάντ, αφετέρου δεν δείχνει καμία πρόθεση τερματισμού των στρατιωτικών του επιχειρήσεων στην περιοχή.

Όσο το βλέμμα όλων είναι στραμμένο στο μέτωπο του Ιράν και την ανεύρεση μίας λύσης για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, το Ισραήλ πραγματοποιεί αλλεπάλληλα αεροπορικά και χερσαία πλήγματα στον Λίβανο. Εκατοντάδες νεκροί και εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένοι είναι ο έως τώρα απολογισμός, τη στιγμή που πόλεις και χωριά κοντά στα σύνορα της χώρας με το Ισραήλ ισοπεδώνονται. Ο ισραηλινός στρατός κήρυξε «ζώνη πολέμου» όλο το τμήμα νότια του ποταμού Ζαχράνι, που ρέει εντός του Λιβάνου, περίπου 40 χιλιόμετρα βόρεια των συνόρων των δύο κρατών. Σειρά πήρε η ιστορική Τύρος, με τις δυνάμεις του Τελ Αβίβ να εκδίδουν εντολή εκκένωσης πριν προβούν σε βομβαρδισμούς.