Ο πρώτος ελληνικός ερευνητικός δορυφόρος

Πώς η χώρα μας εισέρχεται δυναμικά στην εποχή της διαστημικής τεχνολογίας.

Η Ελλάδα ολοκλήρωσε ένα από τα πιο ουσιαστικά βήματα στον στρατηγικής σημασίας τομέα του Διαστήματος με την επιτυχημένη εκτόξευση του πρώτου ερευνητικού δορυφόρου, του κυβοδορυφόρου (CubeSat) DUTHSat-2, που φέρει την ελληνική σημαία. Και αν κάποτε η συμμετοχή της Ελλάδας σε διαστημικά προγράμματα φάνταζε

μακρινή, ίσως και ουτοπική, σήμερα στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (ΔΠΘ) μια ομάδα επιστημόνων και μηχανικών κατάφερε να σχεδιάσει και να κατασκευάσει τον πρώτο CubeSat, αποδεικνύοντας ότι η χώρα μπορεί να καινοτομήσει.

Η εκτόξευση του DUTHSat-2, πριν από περίπου έναν μήνα, επιβεβαίωσε ότι η κοινοπραξία «made in Greece» πανεπιστημίων, ερευνητικών φορέων, εταιρειών και πολιτείας μπορεί να φέρει αποτελέσματα. Η πρώτη εκτόξευση -ακόμη και αν πρόκειται για έναν μικρό ερευνητικό δορυφόρο- στέφθηκε με επιτυχία, σηματοδοτώντας την έναρξη του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων, που υλοποιείται υπό την αιγίδα του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και τη στήριξη της Γενικής Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων. Το πρόγραμμα εντάσσεται στο Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» και χρηματοδοτείται από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό RRF, στο πλαίσιο του NextGenerationEU.

«Πριν από λίγες ημέρες εγκαινιάσαμε και επίσημα το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων με την εκτόξευση του DUTHSat-2. Αδιαμφισβήτητα, το γεγονός ότι είναι ένας δορυφόρος ο οποίος κατασκευάστηκε από ελληνικά μυαλά και χέρια εντός ενός ελληνικού πανεπιστημίου, του Δημοκρίτειου, μας γεμίζει αισιοδοξία, καθώς προμηνύει ένα μέλλον υψηλών προοπτικών για το εγχώριο οικοσύστημα Διαστήματος. Επιπλέον, αποτελεί μια απόδειξη ότι η ακαδημαϊκή και επιχειρηματική κοινότητα μπορούν να συνεργαστούν αποτελεσματικά», δηλώνει στη Realnews, o υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου.

Το έργο

Η αποστολή του DUTHSat-2 επικεντρώνεται στην περιβαλλοντική παρακολούθηση και στην επιστημονική έρευνα, καθιστώντας τον ένα ισχυρό εργαλείο για τον τομέα της βιώσιμης ανάπτυξης. Συγκεκριμένα, πρόκειται για έναν ερευνητικό δορυφόρο που έχει σχεδιαστεί να παρατηρεί την υγρασία του εδάφους και να εντοπίζει τη θαλάσσια ρύπανση. Αυτός ο μικρός αλλά πανίσχυρος CubeSat δύναται να παρακολουθεί και να συλλέγει δεδομένα φυσικών φαινομένων σώζοντας ζωές και προστατεύοντας το περιβάλλον.

Σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου στις εγκαταστάσεις του ΔΠΘ από φοιτητές και καθηγητές του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Θεόδωρου Σαρρή και με τη στήριξη των εταιρειών Prisma Electronics και Space Asics. Οι δοκιμές ταλάντωσης για τις ακραίες συνθήκες εκτόξευσης του κυβοδορυφόρου έγιναν στην Ξάνθη, στις εγκαταστάσεις της Sunlight Group, ενώ η κατασκευή των ηλεκτρονικών εξαρτημάτων και των καλωδιώσεων ολοκληρώθηκε στην Αλεξανδρούπολη. Οι συνεργασίες αυτές επιτάχυναν την ολοκλήρωση του CubeSat, αλλά έθεσαν τις βάσεις για να γίνει η Ελλάδα ενεργός κόμβος καινοτομίας στη διαστημική τεχνολογία. «Πέρα από την τεχνική επιτυχία, αυτές οι συμπράξεις δημιουργούν υποδομές τεχνογνωσίας στη χώρα, λειτουργούν ως θερμοκοιτίδες για νέα ταλέντα και startups, προσελκύουν ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις και επενδυτικό ενδιαφέρον και χτίζουν γέφυρες εμπιστοσύνης μεταξύ πανεπιστημίων και βιομηχανίας. Η κληρονομιά του DUTHSat-2, λοιπόν, επικεντρώνεται στο ότι έχει βρεθεί νέος τρόπος συνεργασιών στη χώρα μας», ανέφερε σε δηλώσεις του ο γενικός γραμματέας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, Κωνσταντίνος Καράντζαλος.

Η επιτυχία του DUTHSat-2 αποτελεί το πρώτο βήμα μιας σειράς προγραμμάτων που στοχεύουν στη δημιουργία ελληνικού στόλου μικροδορυφόρων, με εφαρμογές στην αγροτική παραγωγή, την ασφάλεια αλλά και την παρακολούθηση φυσικών φαινομένων. Οπως εξηγεί ο αρμόδιος υπουργός, η Ελλάδα δεν επενδύει μόνο στη χρήση τεχνολογίας αλλά και στην παραγωγή της, ανοίγοντας δρόμους για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την εξαγωγή τεχνολογίας υψηλής προστιθέμενης αξίας. «Με το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων αποκτούμε πλήθος κρίσιμων δεδομένων σε τομείς όπως η πολιτική προστασία, η πολεοδομία, η κλιματική αλλαγή. Ειδικά, το DUTHSat-2, που έχει κυρίως ερευνητικά χαρακτηριστικά, θα συλλέγει πληροφορίες για την υγρασία του εδάφους, τη θαλάσσια ρύπανση, θα μπορεί να εντοπίσει κηλίδες πετρελαίου στη θάλασσα. Σύντομα θα διευρύνουμε περαιτέρω την παρουσία μας στο Διάστημα καθώς θα εκτοξευθούν και άλλοι CubeSats από ελληνικές κοινοπραξίες, ενώ φυσικά προχωρούν κανονικά και οι 13 μικροδορυφόροι του προγράμματος. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύουμε την τεχνολογική αυτοδυναμία της χώρας, δίνοντας ώθηση σε νέες επιστημονικές και παραγωγικές δυνάμεις να ανθίσουν στην Ελλάδα», συμπληρώνει ο Δ. Παπαστεργίου.

Τι είναι οι CubeSats

Οι περισσότεροι κυβοδορυφόροι ζυγίζουν λιγότερο από μια μπάλα του μπόουλινγκ, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις είναι τόσο μικροί ώστε κάποιος να μπορεί να τους κρατήσει στο χέρι του. Ομως, η συμβολή που έχουν αυτοί οι μικροσκοπικοί, ευέλικτοι και φθηνοί μικροδορυφόροι στην έρευνα είναι τεράστιας σημασίας, ενώ έχουν φέρει επανάσταση με τις δυνατότητες που προσφέρουν στους επιστήμονες. «Ενας CubeSat κανονικού μεγέθους είναι μικροσκοπικός, περίπου δύο κιλά, υπάρχουν βέβαια και μεγαλύτεροι αλλά και κυβοδορυφόροι που δεν ξεπερνούν το ένα κιλό. Αυτοί οι μικροδορυφόροι, αντί να μεταφέρουν πολλά όργανα με ένα τεράστιο εύρος εφαρμογών, συνήθως επικεντρώνονται σε ένα συγκεκριμένο επιστημονικό στόχο», εξηγούν οι ειδικοί επιστήμονες και προσθέτουν ότι η ανάπτυξη και η δοκιμή τους είναι λιγότερο δαπανηρές και αυτό μεταφράζεται σε πιο συχνές και ποικίλες αποστολές στο Διάστημα αυξάνοντας τόσο το ποσοστό επιτυχίας όσο και τον αριθμό των ανακαλύψεων και των ερευνητικών έργων.

1