Ενίσχυση της ομογένειας

Η επιστροφή ενός Ελληνοαμερικανού στη Γερουσία, έπειτα από σχεδόν 14 χρόνια, και η προοπτική ανάληψης της προεδρίας της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων από έναν γερουσιαστή που διατηρεί στενές σχέσεις με την ελληνοαμερικανική κοινότητα δημιουργούν νέα δεδομένα για τα ελληνικά και τα κυπριακά συμφέροντα στην Ουάσιγκτον, μετά την επικράτηση των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές

Ο γερουσιαστής Κρις Κουνς θεωρείται φαβορί να διαδεχθεί την Τζιν Σαχίν στην ηγεσία της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων, ενώ ο νεοεκλεγείς Ελληνοαμερικανός γερουσιαστής Κρις Πάππας ενδέχεται να τοποθετηθεί στην Επιτροπή Ενόπλων Δυνάμεων ή στην Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων. Οι σχετικές αποφάσεις δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί. Ο Κουνς, αρχαιότερο μέλος των Δημοκρατικών στην Επιτροπή, είναι υποστηρικτής της ενεργού διεθνούς παρουσίας των Ηνωμένων Πολιτειών. Μια ενδεχόμενη ανάληψη της προεδρίας θα του προσέφερε κεντρικό ρόλο στην εποπτεία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ θα βρίσκεται αντιμέτωπη με ενισχυμένο κοινοβουλευτικό έλεγχο.

Ο Κουνς, Δημοκρατικός γερουσιαστής του Ντέλαγουερ από το 2010, επανεξελέγη για εξαετή θητεία, έως τον Ιανουάριο του 2033. Στενός συνεργάτης του Τζο Μπάιντεν, είχε συγκαταλεχθεί το 2020, μαζί με τον Αντονι Μπλίνκεν, μεταξύ των προσώπων που εξετάζονταν για τη θέση του υπουργού Εξωτερικών, την οποία τελικά ανέλαβε ο τελευταίος. Οι επαφές του με την Ελλάδα έχουν βάθος χρόνου. Στις 9 Ιουλίου 2024 συναντήθηκε στην Ουάσιγκτον με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, παρουσία του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη, στο πλαίσιο των διμερών επαφών για τη στρατηγική συνεργασία.

Για την ελληνοαμερικανική κοινότητα, ιδιαίτερη σημασία έχει η εκλογή του Κρ. Πάππας στο Νιου Χαμσάιρ. Ο Δημοκρατικός βουλευτής επικράτησε του Ρεπουμπλικανού πρώην γερουσιαστή Τζον Σουνούνου, εξασφαλίζοντας την έδρα της αποχωρούσας Σαχίν. Η διαδοχή έχει και προσωπική πολιτική διάσταση. Η Σαχίν στήριξε δημόσια την υποψηφιότητά του και ο Πάππας την ευχαρίστησε στην ομιλία της εκλογικής νίκης του. Η στενή σχέση τους αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον λόγω της μακρόχρονης παρουσίας της απερχόμενης γερουσιαστή στην Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων, όπου διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο σε ζητήματα διεθνούς ασφάλειας.

Ο Κρ. Πάππας γίνεται ο πρώτος Ελληνοαμερικανός που εκλέγεται στη Γερουσία μετά την αποχώρηση της Ολυμπίας Σνόου το 2013. Από το 2019 εκπροσωπούσε την πρώτη εκλογική περιφέρεια του Νιου Χαμσάιρ στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ενώ η εκλογή του σηματοδοτεί επίσης την πρώτη είσοδο ανοιχτά ομοφυλόφιλου άνδρα στη Γερουσία. Ως συμπρόεδρος του Congressional Hellenic Caucus έχει υποστηρίξει την αμυντική συνεργασία Ελλάδας – ΗΠΑ και το πρόγραμμα στρατιωτικής εκπαίδευσης IMET. Παράλληλα, έχει αντιταχθεί στην πώληση αμερικανικών μαχητικών στην Τουρκία, επικαλούμενος την κατοχή των ρωσικών S-400 και τις ενέργειες της Αγκυρας στην ανατολική Μεσόγειο. Εχει επίσης εκφράσει ανησυχία για την ανάπτυξη τουρκικών μαχητικών στα κατεχόμενα της Κύπρου.

Στη Βουλή των Αντιπροσώπων επανεξελέγησαν έξι ακόμη πολιτικοί ελληνικής καταγωγής: οι Ρεπουμπλικανοί Γκας Μπιλιράκης, Μάικ Χαριδόπουλος και Τζίμι Πατρώνης στη Φλόριντα, η Νικόλ Μαλλιωτάκη στη Νέα Υόρκη, καθώς και οι Δημοκρατικές Ντίνα Τάιτους στη Νεβάδα και Μάγκι Γκούντλαντερ στο Νιου Χαμσάιρ. Ο Μπιλιράκης και η Τάιτους έχουν μακρόχρονη δραστηριότητα σε ελληνικά και κυπριακά ζητήματα, ενώ η Γκούντλαντερ, με οικογενειακές ρίζες στην Αβδέλλα Γρεβενών, ενισχύει μαζί με τον Πάππας την παρουσία πολιτικών ελληνικής καταγωγής από το Νιου Χαμσάιρ.

Η αλλαγή φρουράς στο Κογκρέσο αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Τουρκία, η οποία αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια δυσπιστία μεταξύ νομοθετών και των δύο κομμάτων. Η προμήθεια των ρωσικών S-400, οι εντάσεις με την Ελλάδα και την Κύπρο και οι διαφωνίες για την περιφερειακή ασφάλεια έχουν επιβαρύνει την εικόνα της Αγκυρας στην Ουάσιγκτον. Η δυσπιστία αυτή έχει αποτυπωθεί σε συγκεκριμένες αποφάσεις. Η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα F-35 το 2019 και υπέστη αμερικανικές κυρώσεις το 2020 λόγω της αγοράς των S-400. Εκτοτε, Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικανοί έχουν εκφράσει αντιρρήσεις για την αποκατάσταση της πλήρους αμυντικής συνεργασίας χωρίς προηγούμενη επίλυση του ζητήματος. Τον Σεπτέμβριο του 2025, ο Πάππας -μαζί με τους Μπιλιράκη, Τάιτους και Μαλλιωτάκη- πρωτοστάτησε σε διακομματική επιστολή προς την κυβέρνηση Τραμπ, εκφράζοντας την αντίθεσή του σε ενδεχόμενη πώληση F-16 και F-35 στην Τουρκία όσο αυτή διατηρεί τους ρωσικούς πυραύλους.

Η νέα δημοκρατική πλειοψηφία αναμένεται να ενισχύσει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο στις εξοπλιστικές συμφωνίες, στις κυρώσεις και στις επιλογές της αμερικανικής διπλωματίας. Ωστόσο, δεν συνεπάγεται αυτομάτως σκληρότερη πολιτική έναντι της Αγκυρας. Η Τουρκία παραμένει σύμμαχος στο ΝΑΤΟ και ο Λευκός Οίκος εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές αρμοδιότητες στη διαμόρφωση των διμερών σχέσεων.

Για την Αθήνα, οι νέοι συσχετισμοί προσφέρουν πρόσθετες δυνατότητες κοινοβουλευτικής παρέμβασης σε ζητήματα αμυντικής συνεργασίας και περιφερειακής ασφάλειας. Για τη Λευκωσία, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι συζητήσεις για την τουρκική στρατιωτική παρουσία στα κατεχόμενα και για την πολιτική των ΗΠΑ στην ανατολική Μεσόγειο. Η αλλαγή φρουράς στο Κογκρέσο δεν εγγυάται ευνοϊκότερες αποφάσεις για την Ελλάδα και την Κύπρο. Διαμορφώνει, όμως, ένα διαφορετικό πλαίσιο άσκησης επιρροής, με περισσότερους διαύλους επικοινωνίας και ισχυρότερη δυνατότητα ελέγχου των πρωτοβουλιών της κυβέρνησης Τραμπ. Το πραγματικό βάρος της νέας σύνθεσης του Κογκρέσου θα κριθεί όταν οι πολιτικές ισορροπίες χρειαστεί να μεταφραστούν σε συγκεκριμένες αποφάσεις για την Τουρκία και την ασφάλεια της περιοχής.