Ελιγμοί στην παγκόσμια οικονομία

Σύμφωνα με τις πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, oι πολεμικές επιχειρήσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν φαίνεται να σταματούν, στο πλαίσιο προσωρινής συμφωνίας και αναζήτησης μιας μονιμότερης εξομάλυνσης στο τέλος του καλοκαιριού. Αυτή η κατεύθυνση έχει ήδη αξιολογηθεί θετικά στους κύριους δείκτες της παγκόσμιας οικονομίας. Η διαφαινόμενη ομαλοποίηση του εφοδιασμού με προϊόντα ενέργειας από την ευρύτερη Μέση Ανατολή, έστω και αν αποδειχθεί προσωρινή, έχει μειώσει τις παγκόσμιες τιμές τους, απομακρύνοντάς τες από τα επίπεδα

στα οποία είχαν εκτοξευτεί πριν από λίγο καιρό. Θετική αντίδραση έχει υπάρξει, επίσης, στις περισσότερες αγορές χρήματος και κεφαλαίου. Συνολικά, η εικόνα και οι προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας φαίνονται θετικότερες από ό,τι πριν από έναν μήνα.

Η εξέλιξη αυτή στις πολεμικές δράσεις και η ανακουφιστική επίδρασή της δεν αποτελούν έκπληξη. Σχεδόν από την αρχή της συγκεκριμένης κρίσης είχε γίνει σαφές πως δεν υπήρχε εύκολη οδός διαφυγής προς λύση που, σε βραχύ χρόνο, θα εξυπηρετούσε πλήρως τα συμφέροντα των ΗΠΑ. Τα προβλήματα ισορροπιών και εξουσίας στη Μέση Ανατολή έχουν μεγάλο βάθος και δεν μπορούν να λυθούν με μια πολεμική επιχείρηση όπως αυτή. Ταυτόχρονα, η αμερικανική και η παγκόσμια οικονομία είναι αμφίβολο αν θα άντεχαν μια παρατεταμένη και ευρύτερη ανάφλεξη, κάτι που θα είχε επίδραση και στην εσωτερική πολιτική σκηνή των ΗΠΑ και άλλων μεγάλων οικονομιών. Συνεπώς, μια ισορροπία εξομάλυνσης, έστω και προσωρινή, δεν προκαλεί έκπληξη.

Μπορεί κανείς πλέον να αξιολογήσει επόμενες προκλήσεις και ευκαιρίες που επηρεάζουν και τη δική μας οικονομία. Το πλαίσιο που διαμορφώνεται, ως κεντρικό σενάριο, είναι για μια συνεχιζόμενη αποκλιμάκωση στο κόστος ενέργειας τους επόμενους μήνες, πως η επίδραση στον εισερχόμενο τουρισμό δεν θα είναι τελικά σημαντική και πως το κόστος χρηματοδότησης θα είναι αυξημένο σε σχέση με την προηγούμενη κατάσταση, όχι όμως εκτός ελέγχου. Υπάρχουν, όμως, και σημαντικοί κίνδυνοι που δεν μπορούν να αγνοηθούν.

Ενα πρώτο ζήτημα είναι ότι η τρέχουσα εκεχειρία μπορεί να αποδειχθεί εύθραυστη και η διαπραγμάτευση κατά τις επόμενες εβδομάδες δεν είναι διασφαλισμένο ότι θα οδηγήσει σε μια ομαλότητα. Ακόμη και αν αυτός διαφαίνεται ως ο κεντρικός στόχος, υπάρχουν αντικειμενικά προβλήματα που αντανακλούν μακροχρόνιες στρατηγικές τοποθετήσεις των εμπλεκομένων. Ενδεχόμενος δεύτερος κύκλος ανάφλεξης και πληγμάτων στο παγκόσμιο εμπόριο δεν μπορεί να αποκλεισθεί το φθινόπωρο και, αν αυτό συμβεί, το συσσωρευόμενο κόστος θα είναι τότε πολύ υψηλό. Δεν είναι αυτό το πιθανότερο, όμως όσο υπάρχει ως ενδεχόμενο η σκιά του επιβαρύνει όλες τις σοβαρές αποφάσεις και ιδίως τις επενδυτικές.

Ενα δεύτερο ζήτημα είναι η πορεία των παγκόσμιων αγορών και κατά πόσο θα υπάρχει ομαλή χρηματοδότηση που θα καλύπτει και τις σοβαρές νέες ανάγκες κρατών και επιχειρήσεων. Σήμερα, ένα πολύ μεγάλο μέρος της παγκόσμιας χρηματοδότησης κατευθύνεται γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, ιδίως στις ΗΠΑ. Η προοπτική αύξησης της παραγωγικότητας μέσω σχετικών εφαρμογών αντανακλάται και στις χρηματιστηριακές αποτιμήσεις και στη μεγάλη συγκέντρωση εσόδων σε λίγες επιχειρήσεις. Απομένει να φανεί κατά πόσο αυτή η στόχευση κρύβει κινδύνους, ιδίως μέσα στην αύξηση του πληθωρισμού και των κεντρικών επιτοκίων.

Συνολικά, πάντως η παγκόσμια οικονομία έχει τα τελευταία χρόνια επιδείξει μεγάλη ανθεκτικότητα. Είτε αυτό οφείλεται στην τεχνολογική πρόοδο, είτε προσωρινά στον διευκολυντικό ρόλο της νομισματικής πολιτικής, είναι αξιοσημείωτο ότι σε συνέχεια της κρίσης χρέους στην ευρωζώνη απορροφήθηκαν διαδοχικά κραδασμοί από το Brexit, την πανδημία, τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, την κατακόρυφη αύξηση στο κόστος ενέργειας καθώς και την απειλή για το παγκόσμιο εμπόριο από τους δασμούς των ΗΠΑ. Αυτή η σταθερότητα είναι ένα σημάδι ισχύος, που πρέπει να συνεκτιμηθεί σε συνδυασμό με τις νέες προκλήσεις και αναπροσανατολισμό πολιτικών στην Ευρώπη. Ενόψει της ανάγκης ενίσχυσης των αναπτυξιακών προοπτικών και της δικής μας οικονομίας, θα είναι σημαντικό να υπάρξουν ελιγμοί ανάμεσα στις νέες προκλήσεις και ευκαιρίες.