«Απόβαση» των ΗΠΑ στην Κύπρο

Αντιπροσωπεία από το αμερικανικό Πεντάγωνο μεταβαίνει στο νησί με στόχο την επίσπευση της αναβάθμισης των βάσεων σε Μαρί και Πάφο.

Αποφασισμένες να επενδύσουν σημαντικά ποσά σε βάσεις της Κύπρου είναι οι ΗΠΑ, με τα έργα να ξεκινούν μέσα στο 2026 και να ολοκληρώνονται τα επόμενα δύο χρόνια. Μάλιστα, έως το τέλος του μήνα αναμένεται να φτάσει στη Μεγαλόνησο κλιμάκιο αξιωματούχων από

το αμερικανικό Πεντάγωνο, οι οποίοι θα επισκεφθούν το υπουργείο Αμυνας της Κύπρου, ενώ στη συνέχεια, συνοδευόμενοι από αξιωματικούς της Εθνικής Φρουράς, θα επισκεφθούν τις δύο βάσεις στις οποίες θα επενδύσουν.

Πρόκειται για την αεροπορική βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο και τη ναυτική βάση «Ευάγγελος Φλωράκης» στο Μαρί.

Πλέον, μετά την άρση του εμπάργκο, η στρατηγική συνεργασία μεταξύ ΗΠΑ και Κυπριακής Δημοκρατίας έχει εισέλθει σε μια νέα, πολύ πιο πρακτική φάση. Με βάση τα δεδομένα του Ιανουαρίου 2026, οι ΗΠΑ επενδύουν -τόσο οικονομικά όσο και σε επίπεδο τεχνικής εμπειρογνωμοσύνης- στις δύο συγκεκριμένες βάσεις της Εθνικής Φρουράς, με στόχο τη μετατροπή της Κύπρου σε περιφερειακό κόμβο υποστήριξης (humanitarian & crisis response hub).

Ειδικότερα, η αεροπορική βάση στην Πάφο αποτελεί προτεραιότητα για τον σχεδιασμό των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων. Οι επενδύσεις στοχεύουν στην αναβάθμιση των υποδομών, ώστε η βάση να μπορεί να φιλοξενεί μεγαλύτερο αριθμό αεροσκαφών και να υποστηρίζει επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε.

Ανάμεσα στα έργα, σχεδιάζονται η επέκταση του διαδρόμου προσγείωσης-απογείωσης και η κατασκευή νέων, μεγάλων υπόστεγων (hangars) που θα μπορούν να φιλοξενούν μαχητικά αεροσκάφη. Παράλληλα δρομολογούνται η δημιουργία σύγχρονου κέντρου επικοινωνιών και η εγκατάσταση λογισμικού για επιχειρήσεις Ερευνας και Διάσωσης (SAR).

Η βάση θα χρησιμοποιείται κυρίως για τη μεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας, τη φιλοξενία αμάχων κατόπιν εκκένωσης εμπόλεμων ζωνών (πρόγραμμα «Εστία») και για την υποστήριξη αμερικανικών ελικοπτέρων. Υπολογίζεται ότι θα υπάρχει μια μόνιμη παρουσία 12 ελικοπτέρων των ΗΠΑ στο νησί.

Σε ό,τι αφορά τη ναυτική βάση στο Μαρί, η Διοίκηση Ναυτικών Εγκαταστάσεων των ΗΠΑ (NAVFAC) χρηματοδοτεί την κατασκευή ενός ελικοδρομίου εντός της βάσης και μιας εγκατάστασης πολλαπλών χρήσεων.

Στρατηγικός στόχος για τους Αμερικανούς είναι η μετατροπή του Μαρί σε μια βάση όπου θα μπορούν να ελλιμενίζονται μεγάλες ναυτικές μονάδες (όπως αντιτορπιλικά ή φρεγάτες) τόσο των ΗΠΑ όσο και των Ευρωπαίων συμμάχων, λειτουργώντας συμπληρωματικά με εκείνη της Σούδας στην Κρήτη.

«Απορωσοποίηση»

Αυτή η κινητικότητα των ΗΠΑ δεν είναι τυχαία και οφείλεται σε τρεις παράγοντες:

1. Πλήρης άρση του εμπάργκο όπλων στην Κύπρο. Ουσιαστικά άνοιξε διάπλατα ο δρόμος για την αγορά αμερικανικού εξοπλισμού (π.χ. μεταγωγικά C-130, ελικόπτερα) και για την αναβάθμιση των βάσεων με νατοϊκά πρότυπα. Ηδη, η Κύπρος έχει ζητήσει να προμηθευτεί δύο μεταχειρισμένα C-130. Η απόκτησή τους συνδέεται άμεσα με τα έργα στην αεροπορική βάση της Πάφου, όπου έχουν ξεκινήσει να κατασκευάζονται τα ειδικά υπόστεγα συντήρησης.

2. «Απορωσοποίηση». Η Κύπρος απομακρύνει σταδιακά τα ρωσικά οπλικά συστήματα και οι ΗΠΑ βοηθούν στην αντικατάστασή τους με αντίστοιχα δυτικής προέλευσης. Ηδη η Κυπριακή Δημοκρατία αφαίρεσε από τις Ενοπλες Δυνάμεις της τα ρωσικά ελικόπτερα και τα αντιαεροπορικά και τώρα σειρά έχουν τα τανκς.

3. Γεωπολιτική αστάθεια. Οι ΗΠΑ χρειάζονται έναν ασφαλή «ενδιάμεσο σταθμό» στην ανατολική Μεσόγειο για ανθρωπιστικές επιχειρήσεις, μια ανάγκη που έγινε επιτακτική μετά τις κρίσεις στη Μέση Ανατολή.

Επιπλέον, το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς εντάσσει στο οπλοστάσιό του το αντιαρματικό Javelin, που στον πόλεμο της Ουκρανίας έγινε ο εφιάλτης των ρωσικών αρμάτων. Επιχειρησιακά, με τις παραπάνω αλλαγές η Εθνική Φρουρά μπορεί πλέον να «μιλά» την ίδια τεχνική γλώσσα με τις δυνάμεις των ΗΠΑ και της Ελλάδας σε κοινές ασκήσεις. Στρατηγικά, η παρουσία αμερικανικής τεχνολογίας στο νησί στέλνει ένα σαφές πολιτικό μήνυμα για την αλλαγή στρατοπέδου της Λευκωσίας.

Οι επενδύσεις στην Πάφο και στο Μαρί δείχνουν ότι η Ουάσιγκτον βλέπει πλέον την Κύπρο ως το ανατολικότερο προπύργιο ασφαλείας της.

Στρατηγικά, σε περιπτώσεις κρίσης στη Μέση Ανατολή (όπως ο πόλεμος στη Γάζα ή στην Υεμένη), η Κύπρος προσφέρει στις ΗΠΑ έναν σταθερό σταθμό για ανθρωπιστικές επιχειρήσεις και εκκενώσεις, χωρίς τις πολιτικές περιπλοκές που μπορεί να έχει η χρήση βάσεων σε μουσουλμανικές χώρες της περιοχής. Ετσι, η Μεγαλόνησος μετατρέπεται σε ισχυρό πυλώνα ασφάλειας της περιοχής.

Ισχυροί δεσμοί

Παράλληλα, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε τους ισχυρούς δεσμούς Κύπρου και Ισραήλ, καθώς οι δύο χώρες, μαζί με την Ελλάδα, υπέγραψαν στα τέλη Δεκεμβρίου 2025 ένα τριμερές σχέδιο δράσης που καλύπτει όλο το φάσμα της αμυντικής συνεργασίας.

Αυτό περιλαμβάνει, πρώτον, κοινές αεροναυτικές ασκήσεις, ειδικά στην ανατολική Μεσόγειο με επίκεντρο τη θαλάσσια ασφάλεια και την προστασία κρίσιμων υποδομών, όπως οι αγωγοί φυσικού αερίου και τα υποθαλάσσια καλώδια, που οι χώρες αυτές επενδύουν από κοινού.

Δεύτερον, το Ισραήλ θα παρέχει στην Κύπρο τεχνογνωσία για την αντιμετώπιση «ασύμμετρων απειλών» (drones, κυβερνοεπιθέσεις) και συμβατικών απειλών. Ακόμη, το τριμερές σχέδιο δράσης προβλέπει την κοινή εκπαίδευση των μονάδων Ειδικών Δυνάμεων των δύο χωρών.