Ανοίγει βηματισμό ο τουρισμός

Οι κρατήσεις της τελευταίας στιγμής, οι επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή και οι αλλαγές στη συμπεριφορά των ταξιδιωτών. Η «ακτινογραφία» ανά προορισμό.

Στο παρά πέντε θα κριθεί η φετινή τουριστική σεζόν, η οποία, αν και ξεκίνησε με επιβράδυνση στον ρυθμό των κρατήσεων υπό το βάρος των γεωπολιτικών εξελίξεων και της έντασης στη Μέση Ανατολή, από τον Μάιο άρχισε να ανακτά σταδιακά τη δυναμική της.

Σε αυτό το περιβάλλον πρωταγωνιστικό ρόλο αποκτούν φέτος οι κρατήσεις της τελευταίας στιγμής, με τους ταξιδιώτες να αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουν τις διακοπές τους, μεταθέτοντας

τις τελικές αποφάσεις τους πιο κοντά στην ημερομηνία αναχώρησης του ταξιδιού.

Η γεωπολιτική αβεβαιότητα, παρά τη συμφωνία για εκεχειρία, σε συνδυασμό με την πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα και το αυξημένο κόστος ταξιδιού, οδηγεί πολλούς επισκέπτες σε στάση αναμονής πριν προχωρήσουν σε κράτηση. Η τάση αυτή δεν αποτυπώνει απαραίτητα υποχώρηση της ζήτησης για την Ελλάδα, αλλά μια διαφορετική χρονική κατανομή της, με το μεγαλύτερο μέρος των κρατήσεων να πραγματοποιείται σε μικρότερο χρονικό ορίζοντα.

Μάλιστα, η Ελλάδα εξακολουθεί να παραμένει ένας από τους δημοφιλέστερους προορισμούς της Μεσογείου, με ισχυρή ζήτηση από τις βασικές αγορές του εξωτερικού, ωστόσο οι διεθνείς εξελίξεις, η οικονομική ανασφάλεια και η αλλαγή στη συμπεριφορά των ταξιδιωτών δημιουργούν ένα πιο σύνθετο περιβάλλον, στο οποίο η πρόβλεψη της τελικής εικόνας της σεζόν γίνεται πιο επισφαλής.

Ανάκαμψη

Το μούδιασμα των κρατήσεων που χαρακτήρισε την αρχή της σεζόν άρχισε να υποχωρεί από τον Μάιο, όταν η εικόνα για τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έδειξε σημάδια σταθεροποίησης και μειώθηκαν οι φόβοι για νέα κλιμάκωση. Η εξέλιξη αυτή λειτούργησε ως καταλύτης για την ψυχολογία των τουριστών, με τους επιχειρηματίες του κλάδου από την πλευρά τους να προσαρμόζουν τη στρατηγική τους, αξιοποιώντας προσφορές και πιο ευέλικτες εμπορικές πολιτικές προκειμένου να προσελκύσουν κρατήσεις ακόμη και την τελευταία στιγμή.

Βέβαια, οι προσφορές ενδέχεται να ροκανίσουν εντέλει τον τζίρο των επιχειρηματιών, με τις εκτιμήσεις να κάνουν μεν λόγο για άνοδο των αφίξεων, αλλά να εμφανίζονται πιο συγκρατημένες σε ό,τι έχει να κάνει με το τελικό ταμείο.

Σημαντικό ρόλο σε αυτή την κατεύθυνση διαδραματίζει και η ευέλικτη πολιτική ακυρώσεων που έχει υιοθετήσει η πλειονότητα των ξενοδόχων, επιτρέποντας στους ταξιδιώτες να προχωρούν σε κρατήσεις με μικρότερο ρίσκο και να διατηρούν μεγαλύτερη ευελιξία στον προγραμματισμό των διακοπών τους.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, οι ταξιδιώτες εμφανίζονται να διαθέτουν μικρότερη αγοραστική δύναμη ή να επιλέγουν να κατανείμουν με διαφορετικό τρόπο το διαθέσιμο μπάτζετ τους, με μεγαλύτερη έμφαση στον έλεγχο του καθημερινού κόστους. Ενα μέρος που στο παρελθόν κατευθυνόταν σχεδόν αποκλειστικά στην εστίαση, πλέον διοχετεύεται σε προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης, με το σούπερ μάρκετ να εξελίσσεται σε… σύμμαχο των ταξιδιωτών κατά τη διάρκεια της παραμονής τους σε κάποιον προορισμό. Αυτή η αλλαγή συνηθειών, η οποία αποτυπώνεται και σε διαφορετικές έρευνες, ενισχύεται από τη διεύρυνση των βραχυχρόνιων μισθώσεων, δεδομένου ότι τα καταλύματα τύπου Airbnb επιτρέπουν στους ταξιδιώτες να μαγειρέψουν εντός.

Στη λογική αυτή και δεδομένων των πιέσεων που δέχονται οι τσέπες των Ευρωπαίων, αρκετοί ταξιδιώτες έχουν περιορίσει τη χρονική διάρκεια των διακοπών τους. Στα χαρακτηριστικά της φετινής σεζόν περιλαμβάνεται και η τάση για διακοπές εκτός της περιόδου αιχμής, αφενός λόγω των ηπιότερων θερμοκρασιών και της απουσίας συνωστισμού και αφετέρου λόγω των ανταγωνιστικών τιμών.

Αλλωστε, το δίμηνο Σεπτεμβρίου – Οκτωβρίου έχει πλέον αποκτήσει στρατηγική σημασία για τις επιδόσεις του ελληνικού τουρισμού, ωστόσο φέτος παρά τη δυναμική του συγκεκριμένου διαστήματος η πορεία του θα κριθεί από τις κρατήσεις της τελευταίας στιγμής. Η μετατόπιση αυτή, βέβαια, επηρεάζει και τις τιμές, καθώς η μέση ημερήσια τιμή για την περίοδο Σεπτεμβρίου – Νοεμβρίου εμφανίζεται αυξημένη σε αρκετές περιπτώσεις, σε αντίθεση με το δίμηνο Ιουλίου – Αυγούστου κατά το οποίο καταγράφεται υποχώρηση σε σχέση με πέρυσι.

Σημαντικός παράγοντας που θα επηρεάσει την τελική έκβαση της φετινής σεζόν είναι και η πορεία της αμερικανικής αγοράς. Παρότι η Ελλάδα εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στους δημοφιλέστερους προορισμούς για τους ταξιδιώτες από τις ΗΠΑ, το αυξημένο κόστος του υπερατλαντικού ταξιδιού και η γενικότερη οικονομική αβεβαιότητα εκτιμάται ότι θα περιορίσουν φέτος τη δυναμική της συγκεκριμένης αγοράς, η οποία τα τελευταία χρόνια αποτέλεσε βασικό μοχλό ανάπτυξης για τον ελληνικό τουρισμό.

Διαφορετικές ταχύτητες

Σε επίπεδο προορισμών, πάντως, η εικόνα διαμορφώνεται με διαφορετικές ταχύτητες. Ορισμένες περιοχές καταγράφουν ισχυρή επιτάχυνση, ενώ άλλες κινούνται πιο συγκρατημένα, σε ένα περιβάλλον στο οποίο η ζήτηση παραμένει θετική αλλά γίνεται πιο επιλεκτική.

Στους κερδισμένους της φετινής χρονιάς συγκαταλέγονται τα νησιά του Ιονίου, με αιχμή την Κέρκυρα, όπου μετά το αρχικό μούδιασμα οι κρατήσεις άρχισαν να επανέρχονται από τον Μάιο, έστω και με έντονα χαρακτηριστικά last minute. Σε αρκετές περιοχές του νησιού, ο Μάιος και ο Ιούνιος εξελίχθηκαν καλύτερα από την αντίστοιχη περυσινή περίοδο, με τις στοχευμένες προσφορές να συμβάλλουν στην τόνωση των πληροτήτων. Για το δίμηνο Ιουλίου – Αυγούστου οι πληρότητες εξακολουθούν να υπολείπονται ελαφρώς των περυσινών επιπέδων, ωστόσο σημαντικό πλεονέκτημα αποτελεί η απευθείας αεροπορική σύνδεση με το Λονδίνο έως και τον Ιανουάριο, στοιχείο που δημιουργεί προσδοκίες και για την επιμήκυνση της σεζόν.

Ισχυρή δυναμική καταγράφει και η Κρήτη, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί διαχρονικά έναν από τους βασικούς πυλώνες του ελληνικού τουρισμού. Τα αεροδρόμια Ηρακλείου και Χανίων κινούνται με διψήφιους ρυθμούς αύξησης στις διεθνείς αφίξεις, ενώ το αρχικό πάγωμα των κρατήσεων ξεπεράστηκε σχετικά γρήγορα, με όλες σχεδόν τις βασικές αγορές να επανέρχονται σε ανοδική τροχιά. Το τρίμηνο Απριλίου – Ιουνίου διαμορφώθηκε σε επίπεδα αντίστοιχα ή και ελαφρώς υψηλότερα από πέρυσι, αν και τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι ο Αύγουστος εμφανίζει σημάδια κόπωσης, κυρίως λόγω της αυξημένης προσφοράς και της μεγαλύτερης ευαισθησίας των ταξιδιωτών στις τιμές.

Σε τροχιά ανοδική κινείται και η Κως, καθώς η αγορά αφήνει πίσω της τη δύσκολη εκκίνηση της χρονιάς. Οι προσφορές και η ευέλικτη τιμολογιακή πολιτική έχουν συμβάλει στην ενίσχυση των πληροτήτων, με τις κρατήσεις της τελευταίας στιγμής να αποτελούν τον βασικό μοχλό της ζήτησης. Πιο συγκρατημένη είναι η εικόνα στη Χαλκιδική. Οι πληρότητες κατά τους πρώτους μήνες της σεζόν κινούνται περίπου 5% χαμηλότερα σε σχέση με πέρυσι, ενώ τα έσοδα εκτιμάται ότι υποχωρούν κοντά στο 10%, καθώς οι πιέσεις στις τιμές είναι εντονότερες, ιδιαίτερα στην κατηγορία των ξενοδοχείων πέντε αστέρων. Το αυξημένο λειτουργικό κόστος, που υπολογίζεται περίπου 10% υψηλότερο σε σχέση με πέρυσι, περιορίζει περαιτέρω τα περιθώρια κερδοφορίας των επιχειρήσεων.

Σε ό,τι αφορά τις αγορές προέλευσης, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθούν να αποτελούν τις βασικές δεξαμενές επισκεπτών, ενώ ιδιαίτερα ισχυρή δυναμική εμφανίζουν φέτος η Πολωνία και η Ουκρανία. Παράλληλα, οι επαγγελματίες του κλάδου εκτιμούν ότι το μεγαλύτερο περιθώριο βελτίωσης βρίσκεται πλέον στον Σεπτέμβριο, καθώς η σεζόν εξελίσσεται πλέον «μήνα με τον μήνα», με τις κρατήσεις να διαμορφώνονται σε μεγάλο βαθμό την τελευταία στιγμή. Κοινή εκτίμηση της αγοράς είναι ότι, περισσότερο ακόμη και από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, εκείνο που επηρεάζει πλέον τη συμπεριφορά των ταξιδιωτών είναι η οικονομική ανασφάλεια και η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα, παράγοντες που τους οδηγούν σε μεγαλύτερη σύνεση και καθυστερημένες αποφάσεις για τις διακοπές τους.

Σε αριθμούς

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝΣΕΤΕ), το διάστημα Ιανουαρίου – Μαΐου οι διεθνείς αεροπορικές αφίξεις έφτασαν τα 6,6 εκατομμύρια, σημειώνοντας αύξηση 5% σε σχέση με πέρυσι.

Η μεγαλύτερη ώθηση προήλθε από την Κρήτη, η οποία αναδεικνύεται σε έναν από τους ισχυρότερους κερδισμένους της περιόδου. Τα αεροδρόμια Ηρακλείου και Χανίων σημείωσαν αύξηση διεθνών αφίξεων 11,3% και 20,9% αντίστοιχα, με το νησί να υποδέχεται συνολικά περίπου 1,15 εκατ. ταξιδιώτες από το εξωτερικό. Σημαντική βελτίωση καταγράφεται και στα νησιά του Ιονίου, όπου οι διεθνείς αφίξεις αυξήθηκαν κατά 10,1%, φτάνοντας τις 603.000. Η Κέρκυρα παρέμεινε ο βασικός πυλώνας της περιοχής, με άνοδο άνω του 12%, ενώ θετικό πρόσημο είχε και η Ζάκυνθος με αύξηση 10,6%. Αντίθετα, η Κεφαλονιά κινήθηκε σταθεροποιητικά, με μικρή υποχώρηση 0,8%. Διαφορετική εικόνα παρουσιάζουν οι Κυκλάδες, όπου η συνολική άνοδος 6,8% κρύβει σημαντικές αποκλίσεις. Η Μύκονος επανήλθε σε ανοδική τροχιά, καταγράφοντας αύξηση διεθνών αφίξεων 19,4%, ενώ η Σαντορίνη παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητη, με οριακή μεταβολή -0,2%. Στα Δωδεκάνησα, η Ρόδος διατήρησε τον υψηλό όγκο επισκεπτών με αύξηση 1,6%, ενώ η Κως εμφάνισε πτώση 4,5%. Θετική εξαίρεση αποτέλεσε η Κάρπαθος, με άνοδο 21,8%.

Η εικόνα στα boutique ξενοδοχεία

Σε ό,τι αφορά τα boutique ξενοδοχεία, τα οποία κερδίζουν σταθερά έδαφος στις προτιμήσεις των ταξιδιωτών, στην έναρξη της περιόδου τα στοιχεία της αγοράς έδειχναν επιβράδυνση των επιβεβαιωμένων κρατήσεων κατά 25%-35% σε ετήσια βάση, παρά το γεγονός ότι οι αναζητήσεις παρέμεναν στα περυσινά ή και υψηλότερα επίπεδα. Και σε αυτή την περίπτωση, η απόσταση αυτή μεταξύ ενδιαφέροντος και τελικών κρατήσεων αποτυπώνει τη μεγαλύτερη αναμονή των ταξιδιωτών, οι οποίοι επηρεάζονται από το διεθνές περιβάλλον και μεταφέρουν τις αποφάσεις τους χρονικά πιο κοντά στο ταξίδι.

Ενδεικτικά, σε επίπεδο προορισμών, σύμφωνα με τα στοιχεία της Square Lime, η Αθήνα συνεχίζει να ενισχύει τον ρόλο της ως αυτόνομου προορισμού. Η Μύκονος παρουσιάζει σημάδια ανάκαμψης, με σημαντική άνοδο από την Ινδία της τάξης του 250%, ενώ αντίθετη εικόνα εμφανίζει, την ίδια στιγμή, η Σαντορίνη, όπου η ζήτηση παραμένει στα περυσινά επίπεδα, αλλά οι κρατήσεις πραγματοποιούνται αργότερα, πιέζοντας τις τιμές.

Η ζήτηση για τα Airbnb

Θετικό τέμπο ακολουθεί και η αγορά των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας AirDNA, ο Ιούνιος κατέγραψε οριακή υποχώρηση 1,5% για τα καταλύματα τύπου Airbnb, ακολουθώντας την ευρωπαϊκή τάση, ωστόσο η εικόνα αναμένεται να βελτιωθεί σημαντικά τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, με τη ζήτηση να ενισχύεται κατά 7,7% σε ετήσια βάση. Ισχυρότερη είναι η επίδοση της περιόδου εκτός αιχμής, με τον Σεπτέμβριο να καταγράφει άνοδο 10,3%, επιβεβαιώνοντας τη μετατόπιση μέρους των ταξιδιωτικών ροών προς μήνες με ηπιότερες συνθήκες και πιο ανταγωνιστικές τιμές. Σε επίπεδο επιμέρους προορισμών, τη δυναμική τους ανακτούν σταδιακά οι δύο premium προορισμοί της χώρας, με τη Σαντορίνη και τη Μύκονο να καταγράφουν σημαντική βελτίωση έπειτα από μια περίοδο μεγαλύτερων πιέσεων. Τα στοιχεία της Beyond Pricing δείχνουν ότι η ζήτηση ενισχύεται, επιβεβαιώνοντας ότι το ενδιαφέρον για προορισμούς υψηλής αξίας παραμένει ισχυρό. Θετική πορεία εμφανίζει και η Αθήνα, με τις πληρότητες να κινούνται περίπου 33% υψηλότερα από πέρυσι, ενισχύοντας τον ρόλο της ως προορισμού όλο τον χρόνο. Αντίθετα, η Θεσσαλονίκη εμφανίζει χαμηλότερες πληρότητες, παρά την άνοδο των τιμών.

Σταθερή αξία παραμένει η Κρήτη, με αύξηση πληρότητας 4% και ενίσχυση τιμών κατά 9%, ενώ μεγαλύτερες προκλήσεις αντιμετωπίζουν Ρόδος και Κέρκυρα.