Τίποτα πια δεν είναι όπως χθες

Η μαζική κινητοποίηση των πολιτών αιφνιδίασε κυρίως την κυβέρνηση, ωστόσο αιφνιδίασε και την Αντιπολίτευση. Τα πρόσφατα συλλαλητήρια για τα Τέμπη επιβεβαίωσαν ότι υπάρχει πάνδημη λαϊκή απαίτηση για διαφάνεια , καθαρές απαντήσεις για όλες τις πτυχές της τραγωδίας , δικαιοσύνη.

Επέφεραν αλλαγή στο πολιτικό κλίμα, την πολιτική ατζέντα και πείραξαν τους πολιτικούς συσχετισμούς, χωρίς κάποια ανατρεπτική αλλαγή. Το κλίμα είναι βαρύ, η κοινωνία οργισμένη, η Κυβέρνηση σε δύσκολη θέση, τα κόμματα της αντιπολίτευσης – τουλάχιστον το ΠΑΣΟΚ

και ο ΣΥΡΙΖΑ– σε αδυναμία να κεφαλοποιήσουν τις παρεμβάσεις τους , η Δικαιοσύνη υπό αμφισβήτηση και την ίδια ώρα δυνάμεις αντισυστημικές ενισχύονται. Αυτά τουλάχιστον δείχνουν τα πρώτα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων που έγιναν μετά τα συλλαλητήρια.

Το 80% δεν πιστεύει ότι η Κυβέρνηση έχει κάνει ότι πρέπει για να πέσει άπλετο φως στην υπόθεση των Τεμπών( MRB) , τρεις στους τέσσερις θεωρούν μάλιστα ότι προσπαθεί να συγκαλύψει ευθύνες ( GPO) , αλλά το ίδιο σχεδόν τμήμα της κοινωνίας θεωρεί ότι η αντιπολίτευση προσπαθεί να εκμεταλλευτεί την υπόθεση ( GPO) . Παράλληλα πάνω από τους 3:4 δεν πιστεύουν ότι η Δικαιοσύνη έχει κάνει ότι μπορεί για να πέσει φως στην υπόθεση. Με τα στοιχεία αυτά θεμελιώνεται μια εικόνα προβλήματος αμφισβήτησης της αξιοπιστίας των βασικών κομμάτων του πολιτικού συστήματος, αλλά και βασικών θεσμών της Δημοκρατίας όπως είναι η Δικαιοσύνη.

Στο επίπεδο των συσχετισμών, η Ν.Δ φαίνεται την τελευταία εβδομάδα να χάνει 1.5%-1.7% και να ακολουθείται από το ΠΑΣΟΚ που χάνει δυνάμεις και τον ΣΥΡΙΖΑ που δύσκολα συγκρατεί δυνάμεις, αν δεν πέφτει έστω οριακά. Ποιοι είναι οι κερδισμένοι; ΠΛΕΥΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΚΑΙ ΦΩΝΗ ΛΟΓΙΚΗΣ , και από δίπλα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ, λιγότερο δε το Κ.Κ.Ε. Πολλοί θα πουν για αντισυστημικές δυνάμεις. Δεν είμαι σίγουρος για την ορθότητα του όρου. Πάντως , αν αφήσουμε το Κ.Κ.Ε που έχει τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, , πρόκειται για δυνάμεις ακραίων φράσεων και χαρακτηρισμών και έντονου λαϊκισμού, που ποντάρουν στο θυμικό , που δεν τις χαρακτηρίζει και τόσο ο ορθολογισμός.

Η εικόνα συμπληρώνεται με δύο βασικά και κρίσιμα ευρήματα: Η γκρίζα ζώνη ( λευκό, άκυρο, αποχή, αναποφάσιστοι) φτάνει στους ένα στους τέσσερις πολίτες , ενώ οι δυνάμεις της πέραν της Ν.Δ δεξιάς υπερβαίνουν το 20% . Δεν μιλάμε δηλαδή για την καλύτερη δυνατή εικόνα.

Ας σημειωθεί, όλα αυτά ήταν αναπόφευκτα αφού τα συλλαλητήρια αυτά είχαν όλα τα στοιχεία μιας αυθεντικής έκφρασης μιας κοινωνίας που ζητάει διαφάνεια, αλήθειες και απαντήσεις, δικαιοσύνη για την τραγωδία των Τεμπών. Δεν είναι όμως μόνο αυτό. Μαζί μ΄αυτό το αίτημα προβάλει ουσιαστικά και η απαίτηση μιας ριζικής αλλαγής στον τρόπο και τους κανόνες λειτουργίας των σιδηροδρόμων και των ΜΜΜ, του ΟΣΕ και του Κράτους συνολικά, των θεσμών, ανάμεσά τους και της Δικαιοσύνης. Αξίζει να παρατηρηθεί ότι αυτά ήταν ορατές απαιτήσεις από τις πρώτες ώρες μετά το τραγικό δυστύχημα. Τότε, ο Πρωθυπουργός υποσχέθηκε ότι όλα αυτά θα γίνουν πράξη. Έπεισε και σε σύντομο διάστημα επουλώθηκε το τραύμα των δημοσκοπικών απωλειών της τάξης του 3%-4% και συνέχισε μέσα από μια δυναμική πορεία που τον οδήγησε στην εκλογική νίκη με 41%. Ένα χρόνο μετά, στην πρώτη επέτειο από την τραγωδία, τα αιτήματα αυτά εμφανίστηκαν εκρηκτικά στην επιφάνεια και όλως περιέργως η Κυβέρνηση φαινόταν πάλι να ξαφνιάζεται. Με τα συλλαλητήρια κατανοούμε ότι ο χρόνος δεν καταπράυνε τον πόνο (δε θα μπορούσε άλλωστε) και ότι συσσωρεύεται μια οργή προς την Κυβέρνηση, αλλά και αμφισβήτηση συνολικά προς το Πολιτικό Σύστημα και ιδιαίτερα τις πολιτικές δυνάμεις που κυβέρνησαν τον τόπο (ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ).

Αξίζει να τονιστεί , ότι πριν τρεις εβδομάδες η εκτίμηση που προέκυπτε από τις δημοσκοπήσεις ήταν ότι η Ν.Δ έχει μπει σε ανοδική πορεία και τα ποιοτικά στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχουν καύσιμα να συνεχίσει, τώρα φαίνεται να είναι ότι η Κυβέρνηση έχοντας τις συγκεκριμένες απώλειες επιστρέφει περίπου στον κύκλο της εκλογικής επίδοσης των Ευρωεκλογών και ότι οι ποιοτικοί δείκτες μπορεί να την τραβήξουν προς τα κάτω, αν δε δείξει αντανακλαστικά και αν δεν πάρει καίριες πρωτοβουλίες.

Μόνο που τώρα οι δυσκολίες θα είναι μεγαλύτερες, αφού έδωσε χρόνο και χώρο να δημιουργηθούν βεβαιότητες. Επιπλέον, έχει μπροστά της ένα δύσκολο μήνα που θα κυριαρχεί η συζήτηση για τα Τέμπη, πρόταση μομφής, προτάσεις για προανακριτική/ές επιτροπές νέα συλλαλητήρια, έκδοση πορισμάτων. Αυτό φαίνεται να συνειδητοποίησε ο Πρωθυπουργός και ανέφερε όσα ανέφερε στην πρόσφατη συνέντευξη. Ουσιαστικά παρουσίασε ένα νέο αφήγημα παίρνοντας το παιχνίδι πάνω του. Όλα θα κριθούν ασφαλώς από το αν έπεισε για την ειλικρίνειά του και πριν απ΄όλα από τις πρωτοβουλίες που θα εκπέμπουν μήνυμα ότι θα φέρει τα πάνω, κάτω και ότι κανένας δε θα μείνει στο απυρόβλητο. Σε κάθε περίπτωση η Κυβέρνηση είναι σε ένα κρίσιμο σημείο. Μπορεί να παρουσιάσει κι άλλη πτώση. Είναι περικυκλωμένη, εγκλωβισμένη να απαντάει για όσα ισχυριζόταν δύο χρόνια και βρίσκεται μπροστά σε ένα σημαντικό κίνδυνο. Αν στα συλλαλητήρια του επόμενου διαστήματος και στην συλλογική άποψη της κοινωνίας προκύπτει μια συνάντηση της αμφισβήτησης της Κυβέρνησης για τους χειρισμούς της για τα Τέμπη , με την αμφισβήτηση για την δυνατότητά της να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πολίτες στην καθημερινότητά τους, τότε το κοκτέιλ θα είναι εκρηκτικό.

Το περίεργο για πολλούς είναι ότι σ΄αυτή την πολύ δύσκολη στιγμή για την Κυβέρνηση και το ΠΑΣΟΚ πέφτει για τρίτο συνεχή μήνα στις δημοσκοπήσεις και ο ΣΥΡΙΖΑ με τα δόντια κρατιέται σε ποσοστά που ισοδυναμούν με την μισή επίδοσή του στις Ευρωεκλογές, αν δεν χάνει και οριακά. Και αυτό ενώ η Κυβέρνηση βρίσκεται σε μια δύσκολη κατάσταση. Ωστόσο, δεν είναι περίεργο. Αναφερόμαστε στα άλλα δύο κόμματα που έχουν κυβερνήσει τη χώρα μεταπολιτευτικά. Έχουν ευθύνες στα μάτια της κοινωνίας για παθογένειες του ΟΣΕ και των Σιδηροδρόμων του Κράτους, των θεσμών και της Δικαιοσύνης. Κακώς θεωρούν ότι διαθέτουν πολιτική παρθενία. Ο ΣΥΡΙΖΑ διαχειρίστηκε τραγωδίες όπως στο Μάτι και δεν πήρε και τον καλύτερο βαθμό, με τη δίκη να γίνεται έξι ολόκληρα χρόνια μετά, με κανένα πολιτικό να παραιτείται και τους παραπεμφθέντες όλους για πλημμέλημα. Ταυτόχρονα πέραν της καταγγελίας δεν εμφανίζουν κάποιο εναλλακτικό αφήγημα. Ωστόσο, υπάρχει και κάτι που καθιστά την κοινή γνώμη καχύποπτη απέναντί τους, άρα αποδυναμώνει την ισχύ των παρεμβάσεών τους. Ενώ αμέσως μετά τα συλλαλητήρια όλα τα κόμματα εξέδωσαν ανακοινώσεις για το αυθόρμητο και το υπερκομματικό χαρακτήρα τους, οι δυνάμεις αυτές συν η ΝΕΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑ εκπέμπουν μια εικόνα ενός συνεχούς διαγκωνισμού ποιος θα καταθέσει πρώτος ερώτηση στη Βουλή ή ποιος θα πάρει πρόταση πρώτος πρόταση μομφής στην Κυβέρνηση. Είναι μια εικόνα που αναδεικνύει άλλα ενδιαφέροντα όπως π.χ είναι η πρωτοκαθεδρία στον χώρο της Κεντροαριστεράς και όχι η αλήθεια, οι απαντήσεις για τα Τέμπη και θολώνει την εικόνα που θα έπρεπε να εμφανίζουν, ως δυνάμεις που παλεύουν για την κάθαρση.

Όλα αυτά δίνουν χώρο και επανεμφανίζουν ισχυρό τον Κανένα, αυξάνουν την γκρίζα ζώνη στο 22%-23% και το άθροισμα των πέραν της Ν.Δ δεξιάς στο 21%-22% και ουσιαστικούς κερδισμένους αυτής της περιόδου τη ΦΩΝΗ ΛΟΓΙΚΗΣ, ΤΗΝ ΠΛΕΥΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, αλλά και με την ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ δυνατή. Κερδισμένους δηλαδή τους λεγόμενους αντισυστημικούς, αντισυμβατικούς.Είναι πάντως πρόβλημα, πως όταν εμφανίζεται μια κρίση ή ένα πρόβλημα οξυμένο, αυτά τα δεδομένα επανεμφανίζονται, αποδεικνύοντας ότι είναι εδώ, με δυνατότητα πιθανά να ενισχυθούν. Σημειωτέον δε, ότι φαίνεται πια από τη μελέτη ανταλλαγής ψήφων μεταξύ των κομμάτων, ότι τμήμα ψηφοφόρων μετακινούνται εύκολα από αριστερόστροφους σε πιο δεξιούς χώρους.

Αυτά τα στοιχεία και η δυναμική που ενδέχεται να κρύβουν , αναμφίβολα προσδίδουν έντονα τα χαρακτηριστικά της πολιτικής ρευστότητας, της ανακατανομής δυνάμεων μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων που δεν μπορούμε να ξέρουμε που θα οδηγήσουν τελικά. Ταυτόχρονα , δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η πολιτική ατζέντα δεν εξαντλείται στα Τέμπη, όσο και αν σ΄αυτή την φάση κυριαρχούν. Ποτέ οι πολιτικές διεργασίες και οι πολιτικοί συσχετισμοί δεν καθορίστηκαν από ένα και μόνο θέμα όσο σοβαρό, όσο τραγικό κι αν είναι.

Σε κάθε περίπτωση το επόμενο διάστημα συγκεντρώνει μεγάλο πολιτικό ενδιαφέρον. Ας παρακολουθήσουμε από κοντά τις εξελίξεις. Τίποτα δεν είναι όπως χθες…..

Διαβάστε επίσης:

Μητσοτάκης για το μακελειό στη Σουηδία: Αλληλέγγυοι σε αυτή την οδυνηρή στιγμή – Τα σχολεία να είναι χώροι μάθησης, ποτέ βίας

Κασσελάκης για Τέμπη: Από τη συγκάλυψη της αλήθειας θα περάσουμε στην απόδοση ποινικών ευθυνών

ΠΑΣΟΚ: Να τον χαίρονται τον Μπελέρη στη ΝΔ – Καταδικαστέο να προτείνει τον «αχυράνθρωπο» του Μασκ, Φειδία Παναγιώτου